लोकसेवा वस्तुगत (GK)

---

२३ फागुन, २०८०

१. पाकिस्तानको नयाँ प्रधानमन्त्रीमा को निर्वाचित भएका छन् ? 
 सहवाज सरिफ

– पाकिस्तान मुस्लिम लिग– नवाज (पिएमएल–एन) का नेता सहवाज दोस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित भएका हुन् । 

– इमरान खानको पाकिस्तान तेहरिक–ए–इन्साफ (पिटिआई) ले समर्थन गरेका उम्मेदवार उमर अयुवलाई पराजित गर्दै सहवाज सन् २०२४ मार्च ३ मा पाकिस्तानको २४ औँ प्रधानमन्त्री चयन भएका छन् । उनी पूर्वप्रधानमन्त्री नवाज सरिफका सहोदर भाइ हुन् ।

– सहवाज यसअघि सन् २०२२ अप्रिलमा इमरान खानको सरकार ढलेपछि प्रधानमन्त्री बनेका थिए । त्यसअघि उनी तीन पटकसम्म पञ्जाव प्रान्तको मुख्यमन्त्री बनेका थिए । 

२. अलि मियाँ लोक वाङ्मय पुरस्कार–२०८० कसलाई प्रदान गरियो ? 

 नारायण रायमाझी (पुरस्कार राशि : रु. ५० हजार)

३. चर्चित भारतीय टिभी रियालिटी सो इन्डियन आइडल सिजन–१४ को उपाधि विजेता को हुन् ? 

 वैभव गुप्ता

– उपाधिसँगै उनले २५ लाख भारु र मारुतीको ब्रेजा कार प्राप्त गरेका छन् । 

– सन् २०२४ मार्च ३ मा भएको फाइनलमा शुभदीप दास फस्र्ट रनरअप, पियुष पनवार सेकेन्ड रनरअप एवं अनन्या शोकी थर्ड रनरअप भएका छन् । 

– फस्र्ट रनरअप र सेकेन्ड रनरअप विजेताले क्तमशः पाँच÷पाँच लाख भारु तथा थर्ड रनरअपले तीन लाख भारु पुरस्कार प्राप्त गरेका छन् । 

– सो प्रतियोगितामा नेपाली चेली मेनुका पौडेल उत्कृष्ट १० मा पुगेर बाहिरिनुभएको थियो । 

४. महेन्द्रनारायण निधि राष्ट्रिय पुरस्कार तथा सम्मान–२०८० बाट कसलाई सम्मानित गरियो ? 

 पूर्वराष्ट्रपति डा. रामवरण यादव

– त्यसै गरी योगप्रसाद उपाध्यायलाई महेन्द्रनारायण निधि राष्ट्रिय पुरस्कार तथा सम्मान–२०७९, समाजसेवी दुर्गा घिमिरेलाई प्रेमसागरी देवी निधि राष्ट्रिय पुरस्कार तथा सम्मान–२०८० र सङ्गीत साधक सरिता मिश्रलाई प्रेमसागरी देवी निधि राष्ट्रिय पुरस्कार तथा सम्मान–२०७९ प्रदान गरिएको छ । 

५. नेपालको पहिलो कमलरीमुक्त घोषित जिल्ला कुन हो ?

 दाङ

६. संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय कृषि तथा खाद्य सङ्गठन (एफएओ) ले बालीको रोग पत्ता लगाउन सञ्चालनमा ल्याएको एप्स कुन हो ?

 टेलिप्लान्ट डाक्टर (सन् २०२४ फेबु्रअरी)

– सो एप्समा हाल विभिन्न १० वटा रोगका बारेमा विश्लेषण गरेर राखिएका छन् ।

– एप्सले जिआइएस, रिमोट सेन्सर र जलवायु डेटा प्रयोग गरेर स्थानीय रूपमा जीवाणु र रोगका लागि भविष्यवाणी गर्ने प्रणालीका रूपमा काम गरेको छ ।

७. भारतको कुन ठाउँमा सबैभन्दा ठुलो सोलार प्लान्ट निर्माण गरिएको छ ?

 गुजरात 

– भारतीय धनाढ्य गौतम अडानीको कम्पनी अडानी ग्रिन इनर्जी लिमिटेडले विश्वको सबैभन्दा ठुलो नवीकरणीय ऊर्जा परियोजना सञ्चालन गरेको छ । 

– गुजरातको खावडामा बनेको यो परियोजना अहिले ५५१ मेगावाट क्षमताको रहेको छ । 

– परियोजनाबाट ३० गेगावाट क्लिन इनर्जी उत्पादन हुने र यसबाट १.८ करोड घरमा विद्युत् आपूर्ति हुने जनाइएको छ ।

– अनुमानित लागत २.२६ अर्ब डलर रहेको छ ।

८. तनहुँका अन्तिम राजा हरकुमारदत्त सेन हुन् भने पाल्पाका अन्तिम राजा को हुन् ? 

 पृथ्वीपाल सेन 

९. नेपाल टेलिभिजनद्वारा साप्ताहिक रूपमा संस्कृत भाषामा समाचार प्रसारण गर्न कहिलेदेखि थालिएको हो ?

 विसं २०७५ असोज ६

१०. नातिकाजी राष्ट्रिय विशिष्ट सम्मान ककसलाई प्रदान गरियो ?

 गीतकार आनन्द अधिकारी, सुनील थापा, भूषण खरेल, राम भट्टराई र वसन्त वित्यासी थापा, वाद्यवादक केशव सुनाम, कुमार सिंह र सुवर्ण लिम्बू, परम्परागत सङ्गीतकार धर्म मुनिकर र गायक सुदेश शर्मा 

– त्यसै गरी नातिकाजी राष्ट्रिय सङ्गीत पुरस्कार गीतकार विजय शिवाकोटी, गायक शिशिर योगी र गायिका बानिका प्रधान तथा सङ्गीतकार राजनराज शिवाकोटीलाई प्रदान गरिएको छ ।

– नातिकाजी राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कारबाट गायक सञ्जय तुम्रोक, गायिका रचना रिमाल, सङ्गीतकार शशिविव्रmम थापा र रेकर्डिस्ट प्रकाश मिश्र पुरस्कृत भएका छन् । 

– नातिकाजी राष्ट्रिय लोकसङ्गीत पुरस्कार ः लोक गायक अमृत खाती 

– नातिकाजी राष्ट्रिय कला पत्रकारिता पुरस्कार ः पत्रकारद्वय शान्तिप्रिय र कृष्ण भट्टराई 

– सबै सम्मान र पुरस्कारको राशि ११,१११ रुपियाँ छ । 

– सङ्गीत साधक नातिकाजीको नाममा स्थापित सम्मान तथा पुरस्कार राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलद्वारा प्रदान गरिएको छ । 

११. १८ औँ संस्करणको सफल पोखरा म्याराथनमा पहिलो हुने धावक को हुन् ?

 केन्याली धावक जुलियास मुरियाली वाहोम

– यस म्याराथनमा पहिलोदेखि तेस्रो स्थानसम्म नै केन्याली खेलाडीले कब्जा जमाएका छन् । 

– प्रथम हुने जुलियास मुरियाली वाहोमले निर्धारित ४२.१९५ किलोमिटरको दुरी २ घण्टा १९ मिनेट ३६ सेकेन्डमा पूरा गरेका छन् । 

– दोस्रो हुने केन्याकै इसाक किहारा कमिरीले २ घण्टा २० मिनेट ०५ सेकेन्डको समय निकाले भने केन्याकै इडविन किप्लागटले थप ४० सेकेन्ड समय लगाउँदा तेस्रो भए । 

– नेपालका किरणसिंह बोगटी २ घण्टा २४ मिनेट ०२ सेकेन्डमा म्याराथन पुरा गर्दै चौथो स्थान हासिल गर्न सफल भए । 

१२. अध्यागमन विभागद्वारा ई–भिसा सेवाको शुभारम्भ कहिले गरियो ?

 विसं २०८० माघ २६

– तत्कालीन उपप्रधानमन्त्री एवं गृहमन्त्री नारायणकाजी श्रेष्ठद्वारा काठमाडौँ कालिकास्थानस्थित विभागमा ई–भिसा सेवाको शुभारम्भ गरिएको हो ।

– यो सेवा सुरु भएपछि संसारका जुनसुकै देशबाट विदेशी नागरिकले अनलाइनमार्पmत भिसा आवेदन गर्न, भिसा शुल्क बुझाउन, सबै प्रकारका सेवा शुल्क तथा जरिबाना नेपालका मोबाइल बैङ्किङ र वालेट सेवा प्रदायकमार्पmत अनलाइन भुक्तानी गर्न 

सक्ने छन् ।

– विभागले यसलाई इटिए (इलेक्ट्रोनिक ट्राभल अथोराइजेसन) भनेको छ । यो ई–भिसाको पूर्वाभ्यास हो । विदेशबाट पनि भिसाबापतको शुल्क भुक्तानी गर्न सक्ने प्रणाली (सरकारले डलर खाता सञ्चालन गरेपश्चात्) विकास गरिएपछि यसलाई ई–भिसा नै भनिने छ ।

१३. मोरङ जिल्लामा बहने बक्राहा नदीलाई भारतमा के नामले चिनिन्छ ?

 लुना

१४. सिएनएन हिरो उपाधिबाट सम्मानित पहिलो व्यक्ति को हुन् ?

 पाब्लो फजार्डो (इक्वेडर)

१५. द्वितीय विश्वयुद्धमा ब्रिटिस इन्डियाको सहयोगका लागि पठाइएको नेपाली सैन्य टोलीको नेतृत्व कसले गरेको थियो ? 

 एकराजशमशेर र ब्रह्मशमशेर 

१६. काठमाडौँ उपत्यकाको सबैभन्दा ठुलो सबस्टेसन कहाँ निर्माण गरिएको छ ?

 मातातीर्थ 

– नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले मस्र्याङ्दी–काठमाडौँ प्रसारण लाइन आयोजना अन्तर्गत चन्द्रागिरि नगरपालिकास्थित मातातीर्थमा २२०/१३२ केभीको सबस्टेसन निर्माण सम्पन्न गरेको छ ।

– त्रिशूली र मस्र्याङ्दी नदी जलाधार क्षेत्रका जलविद्युत् आयोजनाको विद्युत् काठमाडौँ उपत्यकामा आपूर्ति गर्न र देशभित्रको एकीकृत विद्युत् प्रणालीलाई सुदृढ बनाउन मातातीर्थ सवस्टेसन निर्माण गरिएको हो ।

१७. सोलुखुम्बुको कालापत्थरमा सर्वाधिक उचाइमा कोरियोग्राफीको रेकर्ड राख्दै गिनिज बुक अफ वल्र्ड रेकर्डमा नाम दर्ता गराउन सफल कोरियोग्राफर को हुन् ?

 छिरिङ शेर्पा 

– २०८० फागुन १४ मा रामचन्द्र पौडेलले उहाँलाई गिनिज बुक अफ वल्र्ड रेकर्डको प्रमाणपत्र प्रदान गर्नुभयो । 

– छिरिङ र जगदीश गुरुङ (जेडी तमु) ले सन् २०२२ नोभेम्बर १७ मा पाँच हजार २७८ मिटरको उचाइमा कोरियोग्राफी गर्दै ‘द हाइएस्ट अल्टिच्युड कोरियोग्राफी डान्स अन ल्यान्ड (पेयर)’ को रेकर्ड राख्नुभएको थियो । 

– दर्जन म्युजिक भिडियोमा समेत अभिनय 

गरिसकेकी छिरिङ शेर्पा समुदायकी पहिलो अभिनेत्री पनि हुनु हुन्छ ।

– उहाँ टेलिभिजन रियालिटी सो ‘डान्सिङ स्टार नेपाल सिजन २’ को विजेतासमेत हुनुहुन्छ । 

१८. प्रतिसेकेन्ड उत्पन्न हुने तरङ्गको सङ्ख्यालाई के भनिन्छ ?

 आवृत्ति (फ्रिक्वेन्सी)

– (आवृत्तिलाई हर्ज एकाइमा नापिन्छ । हर्जभन्दा ठुला एकाइ किलोहर्ज र मेगाहर्ज हुन् ।)

१९. सैपाल हिमाल र उराई भञ्ज्याङ कुन जिल्लामा रहेका छन् ? 

 बझाङ

---

१३ मंसिर २०८०

१. नेपाल प्रहरीले अपराध अनुसन्धानमा कुकुरको प्रयोग कहिलेदेखि गर्न थालेको हो ?
– विसं २०२६ (२०३२ सालमा कुकुरका लागि छुट्टै शाखा स्थापना गरिएको थियो भने २०४७ सालमा कुकुर तालिम केन्द्र स्थापना भएको)
२. बेलायतको कटसमोर स्कुलमा प्रधानाध्यापक नियुक्त एआई च्याटबटको नाम के हो ?
– अबिगेल बेली
३. नेपाल सरकारले कहिलेदेखि लागू हुने गरी कारागार प्रशासकलाई प्यारोल अधिकृतका रूपमा तोकेको हो ?
– २०८० साल कात्तिक १ गते
४. मानिसको मस्तिष्कमा चिप प्रत्यारोपण परीक्षणको अनुमति पाएको न्यरालिंकले कुन–कुन जनावरको दिमागमा चिपको सफल प्रत्यारोपण गरेको हो ?
– बाँदर र सुँगुर
५. मत्स्य ६००० के सँग सम्बन्धित रहेको छ ?
– भारतको समुद्र मिसन
६. नासाले फेला पारेको पानी सहितको बाह्य ग्रह कुन हो ?
– केटु १८ बी (पृथ्वीभन्दा ८ दशमलव ६ गुणा ठुलो रहेको)
७. महाभियोगको सामना गरेका अमेरिकी राष्ट्रपतिहरु को–को हुन् ?
– डोनाल्ड ट्रम्प, एन्ड्यु जोनसन र बिल क्लिन्टन
८. १९औं एसियाली खेलकुद प्रतियोगितामा नेपालले पदक जितेका खेल कुन–कुन हुन् ?
– कराँते र कबड्डी
९. हरित जलवायु कोषकोे मुख्यालय कहाँ रहेको छ ?
– दक्षिण कोरिया
१०. सात गाउँले जात्रा कुन ठाउँमा प्रचलित रहेको छ ?
– कीर्तिपुर, काठमाडौं
११. निजामती कर्मचारीहरुले एकै प्रकारको पोशाक लगाउनुपर्ने व्यवस्था कहिलेदेखि भएको हो ?
– विसं २०६८ साल साउन १ गते
१२. मुलुकी देवानी संहिता–२०७४ मा साहुले ऋणीसँग लिन पाउने वार्षिक ब्याजको अधिकतम सीमा कति तोकिएको छ ?
– १० प्रतिशत

---

१३ मंसिर २०८०, बुधबार

१. विश्वव्यापी भोकमरी सूचकाङ्क (जिएचआई)–२०२३ मा नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ?

 ६९ औँ

– जिएचआईले १२५ राष्ट्रमा गरेको अध्ययनमा नेपाल ६९ औँ स्थानमा रहेको । अघिल्लो वर्ष नेपाल ८१ औँ स्थानमा रहेको थियो ।

– यस अध्ययनमा बालबालिकामा हुने कुपोषण, पुड्कोपन, ख्याउटेपन र बालमृत्युदरलाई भोकमरीको सूचक मानिएको ।

– नेपालमा १५ प्रतिशत जनसङ्ख्याले पेटभर खान नपाउने अवस्था रहेको अध्ययनले देखाएको ।

– सूचीको पहिलो स्थानमा बेलारुस रहेको ।

– सबैभन्दा बढी भोकमरी अर्थात् अन्तिम स्थानमा मध्य अफ्रिकी गणतन्त्र रहेको ।

– भारत सूचीको १११ औँ स्थानमा रहेको । चीन कम भोकमरीयुक्त देशको चौथो स्थानमा रहेको ।

– कम भोकमरी भएका १० राष्ट्र क्रमशः बेलारुस, बोस्निया हर्जगोभिना, चिली, चीन, क्रोएसिया, इस्टोनिया, जर्जिया, हङ्गेरी, कुवेत, लात्भिया ।

– बढी भोकमरी भएका राष्ट्र ः मध्य अफ्रिकी गणतन्त्र, मदगास्कर, यमन, डेमोक्रेटिक रिपब्लिक अफ कङ्गो, लेसोथो, नाइजर, चाड, गिनी बिसाउ, लाइबेरिया, हैटी 

२.  लैङ्गिक हिंसाविरुद्धको १६ दिने अभियान कहिले मनाइन्छ ?

 नोभेम्बर २५–डिसेम्बर १०

– सन् २०२३ को नारा ः लैङ्गिक हिंसा अन्त्यको सुनिश्चितता ः महिला र बालबालिकामा लगानीको ऐक्यबद्धता –युनाइट ! इन्भेस्ट टु प्रिभेन्ट भायोलेन्स अगेन्स्ट वुमन एन्ड गल्र्स)

– सन् १९८० को दशकदेखि विभिन्न मुलुकले महिलामाथि हुने हिंसाविरुद्धको दिवस मनाउँदै आएका । सन् १९९९ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घले यस दिवसलाई अनुमोदन गरेको । 

– नेपाल सरकारले हरेक वर्ष नोभेम्बर २५ तारिखमा महिला हिंसाविरुद्ध राष्ट्रिय अभियान दिवसका रूपमा मनाउने निर्णय गरेको । 

– मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र १९४८ र महिलाविरुद्ध हुने सबै प्रकारका भेदभाव अन्त्य गर्ने महासन्धि १९७९ को नेपाल पक्ष राष्ट्र हो ।

३.  अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन शैक्षिक तथा व्यावसायिक एलायन्स –जिटिटिपी) को आयोजनामा चार दिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन सम्मेलन कहाँ सम्पन्न भयो ?

 दुबई –सन् २०२३ नोभेम्बर)

– सम्मेलनमा ब्राजिल, क्यानडा, चीन, फ्रान्स, हङकङ, हङ्गेरी, भारत, आयरल्यान्ड, जमैका, केन्या, नेपाल, न्युजिल्यान्ड, ओमन, फिलिपिन्स, दक्षिण अफ्रिका, तान्जानिया र बेलायत गरी १७ राष्ट्रका करिब दुई सय जनाको सहभागिता रहेको ।

– कार्यक्रममा आ–आफ्नो देशमा भएको नेसनल कन्फरेन्समार्फत हरेक देशबाट विजयी भएका दुई जना विद्यार्थी तथा एक जना शिक्षकसहितको टोलीले आफ्नो देशको प्रतिनिधित्व गर्दै सहभागिता जनाएका ।

४. अन्तर्राष्ट्रिय साहसी महिला पुरस्कार–२०२३ बाट सम्मानित हुने नेपाली अभियन्ता को हुन् ?

 सविता उप्रेती

– सामाजिक अभियन्ता एवं शिक्षासेवी उप्रेतीले विगत १३ वर्षदेखि विशेष स्कुुल तथा पुनस्र्थापना केन्द्र –एसएसडीआरसी) स्थापना गरी अटिजम भएका बालबालिकाको सेवामा तल्लीन रहेकी ।

– उनी जनसेवाश्री पदक, राष्ट्रिय युवा प्रतिभा पुरस्कारलगायतका पुरस्कारबाट समेत पुरस्कृत भएकी ।

५. राष्ट्रिय कर दिवस–२०८० को अवसरमा आयोजित कर सप्ताह समापन कार्यक्रममा सर्वाधिक कर (व्यक्तिगत आयतर्फ) तिरी सम्मानित हुने उद्यमी को हुन् ?

 विजयकुमार शाह

– सर्वाधिक आयकर तिर्ने ः नेपाल टेलिकम

– निर्यात कारोबारबाट ः डाबर नेपाल प्रालि

– विशेष उद्योगबाट ः एसियन पेन्ट्स

– कृषि एवं पशुजन्यतर्फ ः ओसिबी फुड्स प्रालि

– सहकारी तथा लघुवित्तबाट ः घिमेक लघुवित्त

– बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाबाट ः ग्लोबल आइएमई बैङ्क 

– बिमातर्फ बाट ः लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेसन नेपाल

– स्वास्थ्य तथा शिक्षाबाट ः नोबेल मेडिकल कलेज, टिचिङ हस्पिटल

– पर्यटनबाट ः मनकामना दर्शन प्रालि

– वस्तु व्यापारबाट ः भाटभटेनी सुपर मार्केट 

– मध्यम स्तरीय करदाताबाट ः नेपाल स्टक एक्सचेन्ज

– ऊर्जाबाट ः भोटेकोशी पावर कम्पनी

– रेमिट्यान्सबाट ः आइएमई लिमिटेड 

– व्यक्तिगत आयतर्फ ः विजयकुमार शाह

– संस्थागततर्फ ः सूर्य नेपाल प्रालि

६. मुलुकको पहिलो केबुलकार सेवा कुन हो ?

 मनकामना केबुलकार 

– विसं २०५५ मङ्सिर ८ देखि सञ्चालनमा आएको यो केबुलकार सेवा २५ वर्ष पूरा गरी २६ औँ वर्षमा प्रवेश गरेको । 

– केबुलकारले एनालग प्रविधिलाई नवीनतम डिजिटल प्रणालीमा स्तरोन्नति गर्ने कार्य अघि बढाएको । 

– अस्ट्रियाको डोपलमेयर कम्पनीको डि–कनेक्ट भनिने डिजिटल प्रणालीमा स्तरोन्नति गर्ने पहिलो चरणको काम सम्पन्न भई बाँकी काम २०८१ भदौ÷असोजमा सम्पन्न हुने जनाइएको ।

७. एसियाली तथा प्रशान्त क्षेत्रका निर्माण व्यवसायीको छाता सङ्गठन (इफाप्का) को ४६ औँ सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 विसंं २०८० मङ्सिर ३–७ (सन् २०२३ नोभेम्बर 

२१–२५), काठमाडौँ

– सम्मेलनको नारा ः दिगो पूर्वाधारमा साझेदारी 

– उद्घाटन ः राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल 

– स्वदेश तथा विदेशका ४५० भन्दा बढी प्रतिनिधि सहभागी । 

– सम्मेलनले १४ बुँदे काठमाडौँ घोषणापत्र जारी गरेको ।

– प्राकृतिक विपत्तिसँग जुध्ने खालको संरचना निर्माण एवं भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा समग्र परियोजना चक्रलाई नै ध्यान दिनुपर्ने घोषणापत्रमा उल्लेख । 

– जलवायु अनुकूल पूर्वाधार निर्माण, कार्बन उत्सर्जनमा कटौती, परियोजनाका तयारीमा उपयुक्त अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासलगायतका बुँदा घोषणापत्रमा समेटिएको । 

८. त्रिमूर्ति निकेतनद्वारा लेखनाथ काव्य पुरस्कार (२०८०) कसलाई प्रदान गरियो ?

 प्रा मुकुन्दशरण उपाध्याय

– बालकृष्ण सम पुरस्कार ः हरिबहादुर थापा

– देवकोटा काव्य पुरस्कार ः जय पाण्डे 

– पुरस्कार राशि जनही एक लाख रुपियाँ रहेको ।

९. दधिराज सुवेदी राष्ट्रिय भाषा साहित्य पुरस्कार, २०८० कसलाई प्रदान गरियो ?

 वरिष्ठ कथाकार तथा आख्यानकार भागिरथी श्रेष्ठ 

– त्यस्तै दधिराज सुवेदी राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार, २०८० बाट पत्रकार धर्मेन्द्र झा सम्मानित भएका ।

– पुरस्कार राशि क्रमशः ५१ हजार र २५ हजार रुपियाँ रहेको ।

– प्रदान गर्ने ः दधिराज सुवेदी पुरस्कार प्रतिष्ठान । 

१०. रमेश विकल साहित्य प्रतिष्ठानद्वारा रमेश विकल वाङ्मय पुरस्कार–२०८० कसलाई प्रदान गरियो ?

 प्राडा वासुदेव त्रिपाठी 

– रमेश विकल–सुशीला समाज सेवा पुरस्कार ः परोपकार संस्था, काठमाडौँ 

– रमेश विकल सिर्जना पुरस्कार ः माधव काफ्ले (रौतहट)

– रमेश विकल बाल सहित्य पुरस्कार ः रामबाबु सुवेदी (कास्की)

– रमेश विकल–सुशीला सङ्घर्षशील नारी पुरस्कार ः सत्यदेवी खड्का (दैलेख) 

११. चोभार सुक्खा बन्दरगाह सञ्चालन तथा व्यवस्थापनको जिम्मा कसलाई दिइएको हो ?

 ट्रान्स नेपाल फ्रेट सर्भिस जेभी

– ट्रान्स नेपाल फ्रेट सर्भिस जेभी नेपाल र भारतका कम्पनीको संयुक्त उपक्रम रहेको कम्पनी हो । जसमा नेपालको ट्रान्स नेपाल फ्रेट सर्भिस र भारतको टिआरएस लिफ्ट एन्ड सिफ्ट प्रालि रहेका ।

– कम्पनीले पाँच वर्षका लागि सञ्चालन तथा व्यवस्थापनको जिम्मा पाएको ।

– सुक्खा बन्दरगाह २०७८ चैत २२ देखि नेपाल इन्टर मोडेल यातायात विकास समितिले सञ्चालन तथा व्यवस्थान गर्दै आएको थियो ।

१२. सन् २०२३ नोभेम्बरमा न्युयोर्कमा सम्पन्न ५१ औँ संस्करणको एमी अवार्डमा अन्तर्राष्ट्रिय एमीनिर्देशन अवार्डबाट सम्मानित प्रतिभा को हुन् ?

 निर्मात्री तथा निर्देशक एकताकपुर (भारत)

– यो सम्मानबाट सम्मानित हुने एकता पहिलो भारतीय महिला हुन् । 

एमी अवार्ड २०२३

उत्कृष्ट अभिनेता ः मार्टिन फ्रिम्यान (रिस्पान्डर)

उत्कृष्ट अभिनेत्री ः मेक्सिकन अभिनेत्री कार्जासुजा (ला कौडा)

उत्कृष्ट निर्देशक ः एकताकपुर

उत्कृष्ट टेलिभिजन मुभी मिनी सिरिज ः ला कौडा

उत्कृष्ट डकुमेन्ट्री ः मेरियोपोल ः द पिपुल स्टोरी

उत्कृष्ट लाइभएक्सन ः हार्ट ब्रेक

उत्कृष्ट फ्याक्चुअल तथा मनोरञ्जन ः बिल्ट टु सर्भाइब

उत्कृष्ट सर्ट फिल्मसिरिज ः डेस जेन्स बिएन आर्डिनेयर्स 

उत्कृष्ट स्पोर्ट्स डकुमेन्ट्री ः हार्ले रकाता

उत्कृष्ट आर्ट प्रोग्रामिङ ः बफी सेन्ट–म्यारी क्यारी इट अन 

उत्कृष्ट कमेडियन अवार्ड ः वीर दास (ल्यान्डिङ)

उत्कृष्ट ड्रामा सिरिज ः द इम्प्रेस 

१३. हालै अर्जेन्टिनाको राष्ट्रपतिमा निर्वाचित हुने राजनीतिज्ञ को हुन् ?

 जेभियर मिलेई

१४. ओस्कार अवार्डका लागि पठाइएको नेपाली फिल्म कुन हो ?

 हल्कारा 

१५. मिस युनिभर्स–२०२३ मा पहिलो प्लस साइज मोडेलको कीर्तिमान रच्ने सुन्दरी को हुन् ?

 जेन दीपिका गारेट (नेपाल)

१६. सात राजनीतिक दल र नेकपा माओवादीबिच विस्तृत शान्ति सम्झौता कहिले भएको हो ?

 विसं २०६३ मङ्सिर ५

१७. राष्ट्रिय जलवायु सम्मेलन कहिले सम्पन्न भएको हो ?

 विसं २०८० मङ्सिर (काठमाडौँ)

– सम्मेलनमा प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ द्वारा अनुकूलन योजना २०२१–२०५० र जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरण तथा अनुकूलन राष्ट्रिय कार्यान्वयन योजना लोकार्पण गरिएको ।

१८. राष्ट्रिय सभामा २०८० फागुन २० मा अध्यक्षसहित कति सांसदको कार्यकाल सकिने भएको छ ?

  २०

– राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष गणेश तिमिल्सिनासहित २० जना सांसदको कार्यकाल २० फागुनमा सकिने । पद रिक्त हुनु ३५ दिनअगावै निर्वाचन गरिसक्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था अनुसार १५ माघभित्र रिक्त सदस्यको पदपूर्तिका लागि निर्वाचन सम्पन्न गरिसक्नुपर्ने ।

– कार्यकाल सकिन लागेका २० जना सांसद २०७४ मा निर्वाचन भई गोलाप्रथाबाट छ वर्ष पदावधि प्राप्त गरेकाहरू हुन् । 

– निर्वाचनका लागि २०७८ को जनगणना अनुसार नयाँ मतभार कायम गरिएको । जस अनुसार एक प्रदेश सांसदको ५३ र एक पालिका प्रमुख उपप्रमुख तथा अध्यक्ष–उपाध्यक्षको १९ मतभार कायम । 

– यसअघि प्रदेश सांसदको ४८ र स्थानीय तहका प्रमुख र उपप्रमुखको १८ मतभार रहेको ।

– राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा प्रदेश सांसद, नगरपालिका प्रमुख–उपप्रमुख र गाउँपालिकाका अध्यक्ष–उपाध्यक्ष मतदाता हुने ।

१९. नेपाल चिकित्सक सङ्घको तेस्रो राष्ट्रिय सम्मेलन कहिले सम्पन्न भएको हो ?

 विसं २०८० मङ्सिर १०–११, काठमाडौँ

२०. शङ्कर कोइराला आख्यान पुरस्कार–२०८० कसलाई प्रदान गरियो ?

 नारायण ढकाल

– त्यस्तै कुमार सरस्वती पुरस्कार–२०८० प्राडा दयाराम श्रेष्ठलाई प्रदान गरिएको ।

– यसै वर्षबाट प्रदान गर्न थालिएको ‘चूडामणि व्याकरण कोश पुरस्कार’ भाषाविद् शरच्चन्द्र वस्तीलाई प्रदान गरिएको ।

६ मंसिर २०८०, बुधबार

१. तेह्रौँ संस्करणको आइसिसी विश्वकप क्रिकेट कहिले र कहाँ सम्पन्न भयो ? 

  सन् २०२३ अक्टोबर ५ देखि नोभेम्बर १९, भारत

– आइसिसी एक दिवसीय क्रिकेटको उपाधि अस्ट्रेलियाले जितेको । भारतको अहमदावादस्थित नरेन्द्र मोदी स्टेडियममा भएको फाइनलमा घरेलु टोली भारतलाई ४३ ओभरमै ६ विकेटले पराजित गर्दै अस्टे«लियाले उपाधि जितेको ।

– अस्ट्रेलियालाई छैटौँ पटक विश्वकपको उपाधि दिलाउन ट्राभिस हेडले शतकीय पाली खेलेका थिए । ४७ रनमा तीन विकेट गुमाएको अस्ट्रेलियाको पाली सम्हाल्ने क्रममा हेडले मार्नस लावुसेनसँग मिलेर १९२ रनको साझेदारी गरेका थिए । हेडले एक सय २० बलमा चार छक्का र १५ चौकाको मद्दतमा १३७ रन बनाएका थिए ।

– उपाधि विजेता अस्ट्रेलियाले ४० लाख एवं उपविजेता भारतले २० लाख अमेरिकी डलर पुरस्कार प्राप्त गरेका । 

– त्यस्तै, सेमिफाइनलमा स्थान बनाएका न्युजिल्यान्ड तथा दक्षिण अफ्रिकाले आठ/आठ लाख र लिग चरणबाट बाहिरिएका ६ टोलीले एक÷एक लाख अमेरिकी डलर पुरस्कार प्राप्त गरेका । 

– विजेता ः अस्ट्रेलिया (छैटौँ पटक)

– उपविजेता ः भारत 

– सहभागी राष्ट्र ः १०

– म्यान अफ द सिरिज ः विराट कोहली (भारत) 

– सर्वाधिक रन ः विराट कोहली (भारत), ७६५ रन

– सर्वाधिक विकेट ः मोहम्मद शामी (भारत), २४ विकेट

– सेमिफाइनलमा पुगेका राष्ट्र ः अस्ट्रेलिया, भारत, न्युजिल्यान्ड र दक्षिण अफ्रिका

२. राष्ट्रिय कर दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 मङ्सिर १

– विसं २०८० को नारा ः स्वच्छ, पारदर्शी र प्रविधिमैत्री कर प्रशासन ः सामाजिक न्याय, आर्थिक समृद्धि र सुशासन । 

– विसं २०८० असार मसान्तसम्म व्यावसायिक स्थायी लेखा नम्बर लिएका करदाता १८,७६,३०५ रहेका ।

– विसं २०८० असार मसान्तसम्म व्यक्तिगत स्थायी लेखा नम्बरतर्फ कुल करदाता ३६,४९,६१४ रहेका ।

– २०८० असार मसान्तसम्म व्यावसायिक र व्यक्तिगत स्थायी लेखा नम्बर लिने करदाता ५५,२५,९१९ रहेका ।

– आन्तरिक राजस्व विभागले नेपालमा आन्तरिक रूपमा परिचालन हुने प्रमुख करहरू आयकर, मूल्य अभिवृद्धि कर र अन्तःशुल्कलगायतका कर प्रशासन गर्दै आएको । 

३.  मुस्ताङको कोरला नाका व्यासायिक रूपमा पुनः सञ्चालनमा कहिले आएको हो ?

 विसं २०८० कात्तिक २७

– २०७६ सालदेखि बन्द रहेको सो नाका हाललाई माथिल्लो मुस्ताङका दुई गाउँपालिकाका लागि खुला गरिएको ।

– नाका सञ्चालन भएसँगै व्यावसायिक कारोबार हुन थालेपछि स्थानीयका लागि दैनिक उपभोग्य वस्तु, लत्ताकपडा र निर्माण सामग्री प्राप्तिमा सहजता भएको । साथै यताबाट पस्मिना, जडीबुटी, कृषि उत्पादन एवं यार्सागुम्बाको निर्यात गरिने छ । 

४.  विश्व शौचालय दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 नोभेम्बर १९

– सन् २०२३ को नारा ः परिवर्तनको गति बढाउँदै 

– संयुक्त राष्ट्र सङ्घद्वारा सन् २०१३ देखि नोभेम्बर १९ लाई विश्व शौचालय दिवसका रूपमा मनाउन थालिएको ।

– राष्ट्र सङ्घले सन् २०३० सम्म दिगो विकासका लक्ष्य हासिल गर्ने कार्यक्रम तय गरी कार्यान्वयनमा ल्याई रहेको । दिगो विकासको छैटौँ लक्ष्यमा स्वच्छ खानेपानी र सरसफाइको विषय रहेको । 

– राष्ट्र सङ्घका अनुसार विश्वका साढे तीन अर्ब व्यक्ति अझै पनि सुरक्षित शौचालयको सुविधाबाट वञ्चित रहेका । त्यसमध्ये ४१ करोड ९० लाख व्यक्ति अझै पनि खुला स्थानमा दिसा पिसाब गर्ने ।

– नेपालमा सन् २०११ देखि हरेक जिल्लालाई खुला दिसामुक्त घोषणा गर्न थालिएको थियो ।

– पहिलो खुला दिसामुक्त घोषित जिल्ला ः कास्की ।

– विसं २०७६ असोज १९ गते नेपाल खुला दिसामुक्त राष्ट्र घोषणा भएको । 

– दक्षिण एसियाकै पहिलो खुला दिसामुक्त राष्ट्र बनेर नेपालले शौचालय निर्माणमा महìवपूर्ण उपपलब्धि हासिल गरेको भए तापनि पूर्ण सरसफाइको लक्ष्य हासिल गर्ने विषयमा अझै धेरै कार्य गर्न बाँकी रहेको ।

५.  भारतको मुसाफिर मिडिया हबद्वारा प्रदान गरिएको उत्कृष्ट राष्ट्रिय ध्वजाजहक सम्मानबाट सम्मानित नेपाली वायुसेवा कम्पनी कुन हो ?

 नेपाल वायुसेवा निगम (नेपाल एयरलायन्स)

६.  मिस युनिभर्स–२०२३ को उपाधि जित्ने सुन्दरी को हुन ?

 सेनिस पलासियोस (निकारागुवा)

– मिस युनिभर्सको ७२ औँ संस्करणको उपाधि मिस निकारागुवा पलासियोसले जितेकी ।

– प्रतियोगितामा एन्टोनिया पोर्सिल्ड (थाइल्यान्ड) फस्ट रनरअप तथा मोराया विल्सन (अस्ट्रेलिया) सेकेन्ड रनरअप भएका ।

७.  विश्व प्रतिजैविक प्रतिरोध सचेतना सप्ताह कहिले मनाउने गरिन्छ ?

 नोभेम्बर १८–२४

सन् २०२३ को नारा ः सबै क्षेत्र जुटौँ, प्रतिजैविक 

प्रतिरोध रोकथाम गरौँ (प्रिभेन्टिङ एन्टिमाइक्रोवियल रेसिस्टेन्स टुगेदर) 

८.  नेपालमा सार्वजनिक संस्थानलाई कति क्षेत्रमा वर्गीकरण गरिएको छ ?

– ६

१. औद्योगिक क्षेत्र

२. जनोपयोगी क्षेत्र

३. व्यापारिक क्षेत्र 

४. वित्तीय क्षेत्र

५. सामाजिक क्षेत्र

६. सेवा क्षेत्र

९.  विसं २०८० कात्तिक २० देखि २८ सम्म चीनको राजधानी बेइजिङमा भएको २७ औँ अन्तर्राष्ट्रिय खगोल ओलम्पियाडमा नेपालले कुन पदक प्राप्त ग¥यो ?

 कास्य पदक

– प्रतियोगितामा दृशान्तकुमार महर्जनले नेपालका लागि कास्य पदक दिलाएका ।

– नेपालले यसअघि सन् २०१९ मा ओलम्पियाडमा कास्यपदक जितेको थियो ।

– नेपाल एस्ट्रोनिमिकल सोसाइटी सन् २०१८ देखि ओलम्पियाडमा सहभागी हुँदै आएको ।

१०.  नेपालमा क्रिकेट खेलको सुरुवात गर्ने व्यक्तिका रूपमा कसलाई चिनिन्छ ?

 मदनशमशेर जबरा 

११.  बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीको नगरपन्छीका रूपमा घोषणा गरिएको पन्छी कुन हो ?

 सारस (विसं २०७५ मङ्सिर १०)

१२.  प्रथम महिला बालोन ‘डि ओर’ अवार्ड प्राप्त गर्ने खेलाडी को हुन् ?

 एडा हेग वर्ग (नर्वे)

१३.  नेपालमा सर्वप्रथम स्मार्ट लाइटको प्रयोग गर्ने महानगरपालिका कुन हो ?

 ललितपुर महानगरपालिका 

१४.  माइक्राेवियल इकोलोजीको तीनदिने दक्षिण एसियाली सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 विसं २०८० कात्तिक १५–१७, नेपाल

– काभ्रेको धुलिखेलमा सम्पन्न सो सम्मेलनलाई त्रिभुवन विश्व विद्यालय र माइक्रोवियल इकोलोजी नेटवर्क नेपालद्वारा आयोजना गरिएको ।

– सम्मेलनमा दक्षिण एसियाका सूक्ष्म जीव विज्ञान र जैविक प्रविधि विज्ञानका वैज्ञानिक, अन्वेषक तथा शिक्षाविद् एवं मित्रराष्ट्र चीन, बेलायत, अस्ट्रिया, फ्रान्सलगायत देशका गरी २१० जना प्राध्यापक, वैज्ञानिक तथा विद्यार्थीको सहभागिता रहेको ।

– सम्मेलनमार्फत् विश्वव्यापी तापमानकारक रसायन (ग्लोबल वार्मिङ ग्यास) उत्पादन न्यूनीकरण गर्न सूक्ष्मजीवको भूमिका अध्ययन तथा प्रयोग गर्न प्रोत्साहन गरिएको । यस्तै, दक्षिण एसिया क्षेत्रमा वातावरणीय माइव्रmोवायोम र माइव्रmोवायोटाको निर्धारण गर्ने सूक्ष्म जीवसमूहको र तीनका इन्जाइमको उपयोगिताको उच्च सम्भावनामा काम गर्नेलगायतको निष्कर्ष सम्मेलनको रहेको । 

१५.  सरकारी माइन्युट र दस्ताबेजमा नेपाल संवत् अनिवार्य रूपमा उल्लेख गर्ने निर्णय कहिले गरियो ?

 विसं २०८० कात्तिक २७

– यसअघि विसं २०६५ कात्तिक ८ मा नेपाल संवत्लाई राष्ट्रिय संवत्को मान्यता प्रदान गरिएको । 

– नेपाल संवत्का प्रवर्तक शङ्खधर शाख्वा हुन् । शाख्वालाई विसं २०५६ मङ्सिर २ मा राष्ट्रिय विभूति घोषणा गरिएको ।

– नेपाल संवत्को सुरुवात विसं ९३६ मा भएको ।

१६.  एसियन–ओसियन कम्प्युटिङ इन्डस्ट्रिज अर्गनाइजेसन (एओसिओ) द्वारा प्रदान गरिएको डिजिटल ट्रान्सफर्मेसन अवार्ड प्राप्त गर्ने नेपाली इन्टरनेट सेवा प्रदायक कम्पनी कुन हो ?

 वल्र्ड लिङ्क

– वल्र्ड लिङ्क यसअघि सन् २०१८ मा एओसिओको इन्टरनेसनल आउट स्ट्यान्डिङ युजर अर्गनाइजेसन अवार्र्डबाट समेत सम्मानित भएको ।

– एओसिओमा न्युजिल्यान्ड, जापान, अस्ट्रेलिया, भारत, सिङ्गापुर, चीन, नेपाललगायत २४ देशका सूचना प्रविधि क्षेत्रका सङ्घ संस्था सदस्यका रूपमा रहेका ।

– यो अवार्ड हरेक वर्ष प्रत्येक सदस्य मुलुकको सेवा प्रदायकलाई प्रदान गरिँदै आएको ।

१७. सरकारले वैदेशिक रोजगारीमा जाने कामदारको सहजताका लागि प्रत्येक प्रदेशबाट श्रम स्वीकृति दिने कार्यको सुरुवात कहिले गरेको हो ? 

 विसं २०७५ पुस १५

१८. १५ औँ आवधिक योजना अनुसार नेपालको प्रतिव्यक्ति कुल राष्ट्रिय आय कति पुर्याउने लक्ष्य रहेको छ ? 

 १५९५ डलर

१९.  ग्लोबल पोजिसनिङ सिस्टम (जीपीएस) को सुरुवात कुन देशबाट भएको हो ?

 अमेरिका

– यो प्रविधि पहिलोपल्ट सन् १९७३ मा अमेरिकी रक्षा विभागमा प्रयोगमा ल्याइएको । पूर्ण क्षमताका साथ यो प्रविधि सन् १९९५ देखि प्रयोगमा आएको ।

– आकाशबाट लिइएको चित्रबाट सम्बन्धित ठाउँको बारेमा जानकारी लिन सकिने यो प्रविधिको विकासमा बाडफोर्ड पार्किन्सन, रोजर एल एस्टोन र इभान ए गेटिङको योगदान रहेको ।

– यो स्पेस–बेस्ड स्याटेलाइट नेभिगेसन सिस्टम हो ।

२०. सन् २०३० सम्ममा विश्वव्यापी तापक्रमलाई कति डिग्रीमा सीमित राख्ने लक्ष्य लिइएको छ ? 

 २ डिग्री सेल्सियस

२१. नेपालको राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषलाई ‘प्रत्यक्ष पहुँच एकाइ’ का रूपमा मान्यता दिने संस्था कुन हो ? 

 हरित जलवायु कोष (न्ऋँ)

२२.  सरकारद्वारा टिकटक एप माथि प्रतिबन्ध कहिले लगाइएको हो ?

 विसं २०८० कात्तिक २९

– टिकटकका कारण समाजमा विकृति, विसङ्गति बढ्दै जान थालेको साथै उछृङ्खलताले स्थान पाएको भन्दै सरकारले सो निर्णय गरेको बताइएको ।

– भिडियो सेयरिङ एप्लिकेसन टिकटक चिनियाँ कम्पनी बाडटडान्सको स्वामित्वमा रहेको । 

२३.  भरतपुर महानगरपालिका र चीनको सिगात्से सहरबिच भगिनी सम्बन्ध कहिले कायम भएको हो ?

 विसं २०८० कात्तिक २३

– सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमा भरतपुर महानगरपालिकाकी मेयर रेनु दाहाल र सिगात्से सहरका मेयर लिउ स्वाचुङबिच भगिनी सम्बन्ध कायम गर्ने समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको । 

– समझदारी पत्रमा दुई सहरबिचमा पारस्परिक सम्मान, आपसी राजनीतिक विश्वास, समानता र पारस्परिक लाभको सिद्धान्तलाई कायम राख्दै दुवै पक्षले मैत्रीपूर्ण रूपमा सहयोग आदानप्रदान गर्ने उल्लेख । 

२४. हरितगृह ग्यासको विश्वव्यापी उत्सर्जनमा नेपालको हिस्सा कति रहेको छ ? 

 ०.०२७ प्रतिशत

– (विश्वमा हरितगृह ग्यास उत्सर्जन गर्ने प्रमुख पाँच राष्ट्रहरू क्रमशः चीन, अमेरिका, भारत, रसिया र 

जापान हुन् ।)

२२ कात्तिक २०८०,

१. संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेर्रेस नेपालको चार दिने भ्रमणका क्रममा कहिले काठमाडौँ आएका हुन् ?

 विसं २०८० कात्तिक १२

– संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेर्रेसद्वारा विसं २०८० कात्तिक १४ (सन् २०२३ अक्टोबर ३१) मा प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभाको संयुक्त बैठकमा सम्बोधन भएको । 

– संसद्मा गुटेर्रेसले जलवायु परिवर्तनविरुद्ध नेपालको सङ्घर्ष र यहाँको विकासका लागि सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका । 

– त्यस्तै नेपालको शान्ति प्रक्रिया अन्तर्गत बाँकी रहेको सङ्क्रमणकालीन न्यायको काम पूरा गर्न राष्ट्रसङ्घले सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका । 

– गुटेर्रेसले अक्टोबर ३१ मै बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीस्थित मायादेवी मन्दिर दर्शन गर्दै विश्व शान्तिको कामना गरेका । 

– भ्रमणका क्रममा गुटेर्रेस सगरमाथा आधार शिविर र अन्नपूर्ण आधार शिविरसमेत पुगेका ।

– गुटेर्रेसले कात्तिक १३ मा विश्वको शिखर सगरमाथा क्षेत्रबाट हिमाल, हिउँ र हिमनदी बचाउन जलवायु परिवर्तनको असर न्यूनीकरण गर्ने प्रतिबद्धता कार्यान्वयन गर्न विश्व समुदायमा आह्वान गरेका ।

२. जाजरकोटको बारेकोट गाउँपालिका, रामीडाँडा केन्द्रबिन्दु भएर ६.४ रेक्टर स्केलको भूकम्प कहिले गएको हो ? 

 विसं २०८० कात्तिक १७

– भूकम्पले जाजरकोट र रुकुमपश्चिममा जनधनको ठुलो क्षति भएको । 

– मध्यरात (११ बजेर ४७ मिनेट) मा गएकाले पनि सो भूकम्पका कारण धेरै जनधनको क्षति हुन पुगेको । 

– भूकम्पका कारण १६० भन्दा बढीको मृत्यु तथा ३७५ घाइते भएका । 

– भूकम्पले जाजरकोटमा चार हजार एवं रुकुम पश्चिममा दुई हजार घर पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएका । 

३. सरकारद्वारा स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय स्थापनाको घोषणा गरिएको कैलालीको गेटा अस्पताल कहिलेदेखि सञ्चालनमा आएको हो ?

 विसं २०८० कात्तिक १

४. जलवायु परिवर्तनका कारण समुद्री सतह बढ्दै जाँदा देश समुद्रमा विलीन हुन सक्ने सम्भावना औँल्याउँदै ‘डिजिटल राष्ट्र’ बन्ने तयारीमा रहेको राष्ट्र कुन हो ?

  टुभालु 

– टुभालुको सरकारले यस शताब्दीको अन्त्यसम्ममा आफ्नो टापु मुलुकको सबै भू–भाग पानीमुनि डुब्न सक्ने खतरा औँल्याउँदै आफ्नो भूभाग नभए पनि देश सदा सर्वदा अस्तित्वमा रहने दाबी गर्दै 

‘डिजिटल राष्ट्र’ को अवधारणाका साथ संविधान संशोधन गरेको । नयाँ प्रावधान सन् २०२३ अक्टोबर १ देखि लागु भएको ।

– डिजिटल राष्ट्रमा रूपान्तरण भएपश्चात् मुलुक डुबिसकेपछि अन्य मुलुकमा छरिएर बस्ने आफ्ना नागरिकलाई सेवा प्रदान गर्न र सांस्कृतिक परम्परा संरक्षण गर्न सक्ने बताइएको । 

– टुभालुले आफ्ना टापुको थ्रिडी संस्करण सिर्जना गर्नेबारे सोच बनाएको, जसमा वेब प्रयोगकर्ताले परिभ्रमण गर्न सक्ने जनाइएको ।

– टुभालुको संवैधानिक परिवर्तनले टुभालुको समुद्री सीमा उसको राज्यको मान्यताका साथ कायमै रहने बताइएको । टुभालु सरकार छिमेकी र अन्य राष्ट्रले उसका विशेष आर्थिक क्षेत्र सदा रहने कुरा स्वीकार गरून् भन्ने चाहने । 

– टुभालुको केही वा सबै भूभाग डुब्ने सम्भावना औँल्याइए तापनि डुबिहाल्ने निश्चित भएको चाहिँ होइन ।

५. टी–२० क्रिकेटमा पाँचौँ विकेटका लागि सर्वाधिक ठुलो साझेदारीको विश्व कीर्तिमान कायम गर्ने नेपाली क्रिकेटर जोडी को हुन् ?

 कुशल मल्ल र दीपेन्द्र सिंह ऐरी (२०८० कात्तिक)

–  काठमाडौँको मूलपानीस्थित क्रिकेट मैदानमा हङकङविरुद्धको खेलमा मल्ल र ऐरीको जोडीले सो कीर्तिमान कायम गरेका । 

– यसअघि यो कीर्तिमान न्युजिल्यान्डका मार्क च्यापमान र जेम्स निसम (रावलपिण्डीमा भएको पाकिस्तानविरुद्धको खेल, २०२३) मा थियो । उनीहरूले पाँचौँ विकेटका लागि १२१ रनको अविजित साझेदारी गरेका थिए । 

– १९ औँ हाङझोउ एसियाड–२०२३ मा कुशलले सर्वाधिक छिटो शतक र दीपेन्द्रले सर्वाधिक छिटो अर्धशतक (मङ्गोलियाविरुद्धको खेलमा) को विश्व कीर्तिमान कायम गर्न सफल भएका ।

६. नेपाल टी–२० विश्वकपमा दोस्रो पटक कहिले चयन भएको हो ?

 विसं २०८० कात्तिक १७ (सन् २०२३ नोभेम्बर ३०)

– नेपाल एक दशकपछि टी–२० विश्वकप क्रिकेट प्रतियोगितामा चयन हुन सफल भएको । 

– नोभेम्बर ३ मा भएको आइसिसी टी–२० विश्वकप एसिया क्षेत्र क्वालिफायरको सेमिफाइनलमा चिरपरिचित प्रतिस्पर्धी युएईलाई आठ विकेटले हराई विश्वकप यात्रामा पुनरागमन गरेको ।

– नेपालले यसअघि सन् २०१४ मा बङ्गलादेशमा भएको टी–२० विश्वकप खेलेको थियो ।

– नोभेम्बर ३ मा नै भएको अर्को सेमिफाइनलमा बहराइनलाई हराएर ओमान पनि विश्वकपका लागि चयन भएको ।

– आठ टिम सहभागी यस छनोट प्रतियोगिताको फाइनल पुग्ने दुई टोली सन् २०२४ मा हुने टी–२० विश्वकप खेल्न पाउने प्रावधान रहेको । 

७. आइसिसी टी–२० विश्वकप एसिया क्षेत्र क्वालिफायर, २०२३ को उपाधि जित्न सफल राष्ट्र कुन हो ? 

 ओमान (उपविजेता ः नेपाल)

– विश्वकप टी–२० सन् २०२४ जुन ४–३० सम्म अमेरिका र वेस्ट इन्डिजमा हुने । सो प्रतियोगितामा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा बढी २० टिमकोे सहभागिता रहने । 

८. एसियाली पारा खेलकुदमा नेपाललाई पहिलो पल्ट पदक दिलाउने खेलाडी को हुन् ?

 पलेशा महर्जन

– पलेशाले चीनको हाङझाउमा भएको चौथो एसियाली पारा खेलकुदको तेक्वान्दोमा नेपाललाई कांस्य 

पदक दिलाएकी । 

– उनले के–४४ क्याटेगोरीको महिला ५७ केजीमुनि तौल समूहमा कांस्य पदक जितेकी । 

९. युनेस्कोको रचनात्मक सहरमा छनोट हुन सफल नेपालको महानगर कुन हो ?

  काठमाडौँ महानगर (विसं २०८० कात्तिक)

– चलचित्र विधाबाट युनेस्कोको रचनात्मक सहर सञ्जाल (क्रिएटिभ सिटिज नेटवर्क) मा काठमाडौँ महानगर छनोट भएको ।

– सञ्जालमा आबद्ध हुन शिल्प तथा लोककला, सङ्गीत, चलचित्र, साहित्य, ग्यास्ट्रोनमी (खानाका परिकार), मिडिया कला र डिजाइन (सात क्षेत्र) मध्ये कुनै एउटा विधालाई छान्नुपर्ने प्रावधान रहेको ।

– सञ्जालमा जोडिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरबाट बलियो सहयोग प्राप्त हुने, विकास योजना तथा नीतिमा संस्कृति एकीकृत हुने, सांस्कृतिक र रचनात्मक उद्योग बलियो हुने अपेक्षा गरिएको ।

१०. संयुक्त राष्ट्रसङ्घ दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 अक्टोबर २४

११. बेलायत सरकारको स्वामित्व रहेको युके एक्सपोर्ट फाइनान्सले नेपालमा कति रकम लगानी गर्ने घोषणा गरेको छ ?

 रु. दुई खर्ब ४२ अर्ब 

– नेपाली दूतावासको आयोजनामा सन् २०२३ अक्टोबर ३१ मा बेलायतमा सम्पन्न लगानी समेलनमा युके एक्सपोर्टले सो घोषणा गरेको ।

– लगानी विशेष गरी जलविद्युत्, पर्यटन, सूचना प्रविधिलगायतका क्षेत्रमा गरिने ।

– बेलायतका बैङ्क तथा वित्तीय संस्था, दातृ निकाय तथा लगानीकर्ताबाट नेपालको जलविद्युत्लगायतका पूर्वाधार आयोजनामा लगानी भित्र्याउने उद्देश्यसहित लगानी सम्मेलन आयोजना गरिएको थियो ।

१२. नेपालमा पुतलीका बारेमा खोज र अनुसन्धानमा जीवन बिताएका बेलायती नागरिक कोलिन स्मिथको निधन कहिले भएको हो ? 

 विसं २०८० कात्तिक १८ (सन् २०२३ नोभेम्बर ४)

– ‘पुतली बाजे’ का नामले परिचित कोलिनको ८७ वर्षको उमेरमा निधन भएको । 

– युनिभर्सिटी अफ लन्डनबाट एमएस्सी अध्ययन गरेका उनी युनाइटेड मिसन टु नेपालमार्फत पढाउन भन्दै विसं २०२२ माघमा नेपाल आएका । 

– स्मिथले नेपालका ४० जिल्ला पुगेर २५ हजारभन्दा बढी पुतली सङ्कलन गरेका । 

– स्मिथले नेपालमा पाइने करिब ६२० प्रजातिका पुतलीमध्ये ५८७ प्रजातिका पुतली सङ्कलन 

गरेका । उनले सङ्कलन गरेका पुतली पृथ्वीनारायण क्याम्पस पोखराको हाताभित्र रहेको म्युजियममा रहेका । 

– यसको सञ्चालन अन्नपूर्ण प्रकृति संरक्षण कोषले गर्दै आएको । 

– नेपालमा पुतलीको अध्ययन र खोजमा विशेष योगदान दिएका स्मिथको शिरमा प्रायः ढाका टोपी हुन्थ्यो । 

– स्मिथले विसं २०७६ मङ्सिरमा मानार्थ नेपाली नागरिकता प्राप्त गरेका । 

– उनका पुतली र झ्याउँकिरीसम्बन्धी ३० भन्दा बढी पुस्तक प्रकाशित छन् ।

१३. आबाल ब्रह्मचारी षडानन्द प्रतिष्ठानले विसं २०८० को षडानन्द राष्ट्रिय पुरस्कार कसलाई प्रदान ग¥यो ? 

 प्राध्यापक विद्यानाथ भट्टराई

– सो पुरस्कारको राशि एक लाख रुपियाँ रहेको । 

– त्यसै गरी षडानन्द क्षेत्रीय पुरस्कार २०८० साहित्यकार परशु प्रधानलाई प्रदान गरिएको । 

– यस पुरस्कारको राशि ५१ हजार रुपियाँ रहेको । 

१४. विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले प्रदान गरेको स्वास्थ्य पुरस्कार (सन् २०२३) प्राप्त गर्ने नेपाली संस्था कुन हो ?

 निक साइमन्स इन्स्टिच्युट

– स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको सिफारिसमा निक साइमन्स इन्स्टिच्युटले सो पुरस्कार प्राप्त गरेको ।

– पुरस्कार राशि रु. २० हजार डलर रहेको । 

– विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले प्रत्येक वर्ष विश्वमा रहेका मानिसको स्वास्थ्य सुधार्न उल्लेखनीय योगदान पुर्याउने व्यक्ति तथा गैरसरकारी संस्थालाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले सासाकावा स्वास्थ्य पुरस्कार प्रदान गर्दै आएको ।

१५. नेपाल हरित हाइड्रोजन सम्मेलन कहिले सम्पन्न भएको हो ?

 विसं २०७९ आश्विन २४–२५

– (नारा ः नेपाल हरित हाइड्रोजन सम्मेलन, पग्लँदै गरेको हिमालका लागि एन्टिडोट)

१६. आर्थिक सर्वेक्षण, २०७९/८० अनुसार २०७९ फागुनसम्म विद्युत्को पहुँच पुगेको जनसङ्ख्या कति प्रतिशत रहेको छ ?

 ९५ प्रतिशत

– हालसम्म जडित विद्युत् क्षमता २०७९ असारको तुलनामा २१.७ प्रतिशतले बढेर २६६६ मेगावाट पुगेको ।

१७. चौथो मिस्टर इन्टरनेसनल नेपाल २०२३ को उपाधि चुम्ने युवा को हुन् ?

 अभिषेक चुडाल

– चुडालले फिलिपिन्सको बागुयो सहरमा आयोजित पुरुष अन्तर्राष्ट्रिय सौन्दर्य प्रतियोगिता मिस्टर इन्टरनेसनल २०२३ मा मिस्टर कन्जिनियालिटीको अवार्ड प्राप्त गरेका । 

– विभिन्न ३५ देशका प्रतिस्पर्धीहरू सहभागी प्रतियोगितामा स्पेनका जोस एन्टोनियो क्याम्पोस केलले मुख्य उपाधि प्राप्त गरेका । 

---

२० कात्तिक २०८०

१. युनेस्कोको फिल्मको रचनात्मक शहरमा सूचीमा सूचीकृत नेपालको शहर कुन हो ?

– काठमाडौं

२. ‘पुतली बाजे’को नाममा परिचित कोलिन फिलिम स्मिथको निधन कहिले भएको हो ?

– १८ कात्तिक २०८०

३. ओजन तहमा प्वाल परेको पत्ता लगाउने भू–उपग्रह कुन हो ?

– निम्बस

४. हिमाली क्षेत्रमा कतिवटा जिल्ला रहेका छन् ?

– २१ वटा

५. १०÷१०÷१० अभियान केस“ग सम्बन्धित रहेको छ ?

– जलवायु परिवर्तन

६. गौरिशंखर हिमाल कुन हिमशृङ्खला अन्तगर्त पर्दछ ?

– रोलवालिङ

७. २०८० कात्तिक १७ गते पश्चिम नेपालमा गएको भूकम्पको केन्द्रविन्दु कुन ठाउ“मा रहेको थियो ?

– जाजरकोट जिल्लास्थित बारेकोट गाउ“पालिकाको रामीडा“डा (६ दशमलव ४ रेक्टर स्केल मापन गरिएको

८. नेपाल नायोगा प्रोटोकलको पक्षराष्ट्र कहिले बनेको हो ?

– सन् २०१७

९. बहुआयमिक गरिबी मापनका लागि प्रयोगगरिने शिक्षासम्बन्धी सूचक कुन–कुन हुन् ?

– विद्यालय भर्ना र अध्ययन अवधि

१०. प्रथम पञ्चवर्षीय योजनाको अनुमानित खर्च र यथार्थ खर्च कति रहेको थियो ?

– अनुमानित खर्च ३३ करोड र यथार्थ खर्च २१ करोड

११. विश्वमा क्षेत्रफलको हिसाबले नेपाल कति औं ठूलो मुलुक हो ?

– ९३ औं

१२. व्यावसायिक रूपमा पा“चौं पुस्ता (छन) सेवा सञ्चालन गर्ने पहिलो देश कुन हो ?

– दक्षिण कोरिया

१३. खड्ग (पाया) जात्रा कुन जातिले मनाउने पर्व हो ?

– नेवार

१४. नेपालमा क्षतिपूर्तिसहितको नागरिक बडापत्रको शुरुआत कहिलेदेखि भएको हो ?

– २०७० साल वैशाख २

१५. एसिया महादेशको प्रथम नोबेल पुरस्कार प्राप्त गर्ने व्यक्ति को हुन् ?

– रवीन्द्रनाथ टेगोर

१६. गैरआवासीय नेपालीलाई गैरआवासीय नागरिकता प्रदान गर्न कहिलेदेखि शुरू गरिएको हो ?

– २०८० साल असोज ३०

१७. कहीं नभएको जात्रा हा“डीगाउ“मा जात्रा कहिले मनाइन्छ ?

– कोजाग्रत पूर्णिमाको भोलिपल्टदेखि तीन दिनसम्म (एक विशेष प्रजातिको फूल सी स्वाह हा“डीगाउ“को जात्रामा आवश्यक पर्ने

१८. पुराण, जन्मोत्सव, सत्यनारायण पूजा सम्पन्न भएको रात आयोजकका घरमा खेलिने गीतिनाटक बालनका लागि कति जना पुरुषको आवश्यकता पर्दछ ?

– ७ जना

१९. धादिङको ऐतिहासिक भैरवी मन्दिरको स्थापना गर्ने राजा को हुन् ?

– राम शाह

२०. आईसीसी टी–२० विश्वकपको एसिया छनोट प्रतियोगिताको फाइनलमा नेपाल कुन देशस“ग पराजित भएको हो ?

– ओमान (अकिब इतियास प्लेयर अफ दि टुर्नामेन्ट र कुशल भुर्तेल बेस्ट ब्याटर बनेको]

१५ कात्तिक २०८०

१. विश्व खुसी सूचकाङ्क–२०२३ अनुसार नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ? 

 ७८ औँ (पहिलो : फिनल्यान्ड)

२. बङ्गलादेशमा पानीमुनि निर्मित सुरुङ मार्ग कहिलेदेखि सञ्चालनमा आएको हो ?

 सन् २०२३ अक्टोबर २८

– सुरुङ मार्ग : बङ्गबन्धु शेख मुजिबुर रहमान सुरुङ मार्ग

– उद्घाटन : बङ्गलादेशकी प्रधानमन्त्री शेख हसिना वाजेदद्वारा उद्घाटन

– यो सुरुङ मार्ग पानीमुनि निर्मित दक्षिण एसियाकै पहिलो सुरुङ मार्ग रहेको जनाइएको ।

– राजधानी ढाकाबाट २४२ किलोमिटर दक्षिणपूर्वमा रहेको सुरुङ मार्ग बङ्गलादेश र चीन सरकारको संयुक्त लगानीमा निर्माण गरिएको ।

– सुरुङ मार्गले चट्टोग्रामदेखि दक्षिणपूर्वी तटीय सहर कक्स बजारसम्मको यात्रा ४० किलोमिटर घटाउने । 

३. चित्तरञ्जन नेपालीको निधन कहिले भएको हो ?

 वि सं २०८० असोज २९

– साहित्यकार, इतिहासकार, पुरातत्वविद् तथा प्रशासक नेपालीको ९२ वर्षको उमेरमा निधन भएको । उनको वास्तविक नाम नारायणप्रसाद राजभण्डारी हो ।

– मदन पुरस्कार (२०१३), श्रेष्ठ सिरपा (२०१५) लगायत पुरस्कारबाट पुरस्कृत नेपालीका नेपाली र नेपालभाषाका कैयौँ कृति प्रकाशित छन् ।

– जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल, शाह किङ्स अफ नेपाल, नेपाल–चीन सिमाना सन्धि, राणा शासनको रोल व्यवस्था र धर्मपत्र, मा लुमंका, गंकी आदि उनका प्रसिद्ध कृति हुन् ।

– निर्वाचन आयुक्त पनि रहिसकेका नेपाली थुप्रै पदकबाट पनि विभूषित भएका । 

४. अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी (आईओसी) ले क्रिकेट खेललाई ओलम्पिक खेलमा समावेश गर्ने निर्णय कहिले गरेको हो ?

 सन् २०२३ अक्टोबर १६

– आइओसीको भारतको मुम्बईमा भएको कार्यकारी बैठक (१४१ औँ) ले सन् २०२८ को लस एन्जल्स ओलम्पिकमा क्रिकेट खेल समावेश गर्ने निर्णय गरेको ।

– ओलम्पिकमा टी–२० फम्र्याटमा खेल हुने । २०२८ को ओलम्पिकमा महिला र पुरुष दुवैतर्फ प्रतिस्पर्धा हुने ।

– आइओसीले क्रिकेटसहित पाँच खेललाई २०२८ को ओलम्पिकमा समावेश गराउने निर्णय गरेको । 

– थप भएका खेल : क्रिकेट, बेसबल/सफ्टबल, लाक्रोस, फ्ल्याग फुटबल र स्क्वास ।

– सुरुका तीन खेल ओलम्पिकमा पुनरागमित तथा फ्ल्याग फुटबल र स्क्वास लस एन्जल्स ओलम्पिकबाटै डेब्यु खेलका रूपमा रहने ।

५. हालै वैज्ञानिकहरूले अन्तरिक्षमा कुन जीवको भ्रूणको विकास गर्न सफल भएका छन् ?

  मुसा

– जापानी वैज्ञानिकहरूले अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसन (आइएसएस) मा मुसाको भ्रूणको विकास गरेका ।

– वैज्ञानिकहरूका अनुसार पहिलो अध्ययनमा सामान्य रूपमा भ्रूणको विकास भएको र यसले मानिसका लागि अन्तरिक्षमा प्रजनन गराउन सम्भव हुन सक्ने सङ्केत दिएको ।

– आइएसएसको पूर्ण सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षण अन्तर्गत प्रारम्भिक चरणमा स्तनधारी भ्रूणहरूको संवर्धन गरिएको विश्वमा यो पहिलो प्रयोग भएको जनाइएको ।

– यामानाशी विश्वविद्यालयको एड्भान्स्ड बायोटेक्नोलोजी सेन्टरका प्राध्यापक तेरुहिको वाकायामा र जापान एरोस्पेस एजेन्सीको एउटा टिमसहितका अन्वेषकहरूले सन् २०२१ अगस्तमा एउटा रकेटमा जमेको मुसाको भ्रूणलाई आइएसएसमा पठाएका थिए । अन्तरिक्षयात्रीहरूले सोही उद्देश्यले डिजाइन गरिएको विशेष उपकरणको प्रयोगले प्रारम्भिक चरणमा भ्रूणहरूलाई पगालेर र तिनीहरूलाई चार दिनसम्म स्टेसनमा विकसित गरेका ।

– सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षणको परिस्थितिमा विकसित भएका भ्रूण सामान्यतया ब्लास्टोसिस्ट (प्लेसेन्टामा विकसित हुने कोषिका) मा विकसित हुने ।

– सन् २०२३ अक्टोबर २८ मा प्रकाशित विज्ञानसम्बन्धी पत्रिकाको एक अध्ययन प्रतिवेदनमा भ्रूणको विकासमा गुरुìवाकर्षणको कुनै उल्लेखनीय असर नदेखिएको वैज्ञानिकहरूले जनाएका ।

६. भारतको प्रतिष्ठितमध्येको एक राष्ट्रिय फिल्म अवार्ड, २०२३ मा सर्वाेत्कृष्ट चलचित्रको उपाधि जित्न सफल चलचित्र कुन हो ?

 रकेट्री : द नाम्बी इफेक्ट

– सर्वोत्कृष्ट फिल्म : रकेट्री : द नाम्बी इफेक्ट

– सर्वोत्कृष्ट निर्देशक : निखिल महाजन (फिल्म : गोदावरी)

– सर्वोत्कृष्ट अभिनेता : अल्लु अर्जुन (फिल्म : पुष्पा)

– सर्वोत्कृष्ट अभिनेतृ : कृति सेनन (फिल्म : मिमी) र आलिया भट्ट (फिल्म : गङ्गुवाई काठियावाडी)

– पपुलर फिल्म अवार्ड : आरआरआर

– सहअभिनेता : पङ्कज त्रिपाठी (फिल्म : मिमी)

– सह अभिनेतृ : पल्लवी जोशी (फिल्म : द कास्मिर फाइल्स)

– सर्वाेत्कृष्ट छायाकार : अभिख मुखोपाध्याय (फिल्म : उदार उद्यम)

– सर्वोत्कृष्ट कोरियोग्राफर : प्रेमरक्षित (फिल्म : आरआरआर)

– सर्वोत्कृष्ट सम्पादन : चलचित्र गङ्गुवाई काठियावाडी 

– समारोहमा वाहिदा रेहमानलाई दादासाहेब फाल्के दीर्घ साधना सम्मान प्रदान गरिएको । 

७. सन् २०२३ को बालोन डी’ओर अवार्ड जित्ने फुटबलर को हुन् ? 

  लियोनल मेस्सी

– अर्जेन्टिनी फुटबल स्टार मेस्सीले आठौँ पटक विश्वकै प्रतिष्ठित अवार्ड जितेका । यससँगै मेस्सीले यो अवार्ड सबैभन्दा धेरै पटक जितेका । उनले यसअघि सन् २००९, २०१०, २०११, २०१२, २०१५, २०१९ र २०२१ मा यो अवार्ड जितिसकेका । यो उपाधि फ्रान्स फुटबल म्यागजिनले हरेक वर्ष विश्वको उत्कृष्ट फुटबल खेलाडीलाई प्रदान गर्ने गर्दछ ।

८. चीनका पूर्वप्रधानमन्त्री लि खछ्याङको निधन कहिले भएको हो ?

 सन् २०२३ अक्टोबर २७

९. कहिलेदेखि लागु हुने गरी चिनियाँ सरकारले देशभक्ति शिक्षा कानुन पारित गरेको छ ?

 सन् २०२४ जनवरी १

– चीनले देशभक्ति शिक्षालाई बढावा दिँदै त्यसका लागि देशभक्ति शिक्षा कानुन नै पारित गरेको ।

– यो कानुनले विद्यालय र कलेजमा देशभक्तिसँग सम्बन्धित विषय सिकाउने कानुनी सुनिश्चितता प्रदान गर्ने बताइएको । 

– सरकारले कानुन तर्कसङ्गत, समावेशी र खुला विचारले भएको बताउँदै यसले देशलाई विश्वसँग जोड्न र अन्य सभ्यतालाई अँगाल्नुपर्ने आवश्यकतालाई जोड दिने जनाएको ।

– कानुनले चिनियाँ युवाका जीवनका सबै पक्षमा राष्ट्रिय एकता, देशभक्ति र कम्युनिस्ट पार्टीप्रति वफादारी जगाउने लक्ष्य राखेको । 

– ऐतिहासिक शून्यवाद जस्ता चुनौतीको सामना गर्न यो कानुन आवश्यक भएको चीन सरकारको भनाइ रहेको । चीनमा जब मानिसले कम्युनिस्ट पार्टीप्रतिको विश्वास गुमाउन थाल्छन् वा पार्टीको क्षमतामाथि शङ्का गर्न थाल्छन्, त्यसलाई ऐतिहासिक शून्यवाद भनिने । 

१०. दिल्लीस्थित एसियन एकेडेमीद्वारा प्रदान गरिने डा. सरोजिनी नायडु अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार (सातौँ संस्करण) बाट पुरस्कृत हुने नेपाली महिला को हुन् ?

 दक्षिण एसियाली महिला विकास मञ्चकी अध्यक्ष प्रमिला रिजाल

– दक्षिण एसियामै महिला उद्यमशीलता विकासमा योगदान पु¥याएबापत उनलाई यो पुरस्कार दिइएको ।

– यसअघि रिजाल इन्दिरा गान्धी प्रियदर्शिनी लाइफटाइम एचिभमेन्ट अवार्डबाट समेत सम्मानित भएकी ।

११. सखिया नाच कुन समुदायमा प्रचलित नाच हो ?

 थारू

– थारू समुदायको मौलिक लोक संस्कृतिका रूपमा रहेको सखिया नाच पहिले श्रीकृष्ण जन्माष्टमीका दिनदेखि नाच्ने गरिए पनि पछिल्लो समय दसैँको अवसरमा नाच्ने गरिन्छ ।

– सखिया नाचमा युवती सामूहिक रूपमा नाच्ने र पुरुषले मादल बजाउने गर्छन् । सखिया नाचको नेतृत्व युवतीले गर्छन्, जसलाई मोह्रिन्य भनिन्छ । दिनभरि खेतबारीको काम सकाएर रातिमा सखिया नाच नाच्ने गरिन्छ तर नवमीको दिनदेखि बडादसैँको दिनसम्म भने दिउँसैदेखि सखिया नाच नाचिने । 

– भागवत पुराणमा भएको कथाका आधारमा नाचिने भएकाले थारू समुदायमा यो नाचलाई लोककाव्य र महागाथाका रूपमा मानिने । 

– सखिया नाचेपछि गाउँमा शान्ति कायम हुने एवं खेतबारीमा रोपेका अन्नबाली राम्रो हुने जनविश्वास रहेको । 

१२. नेपालको स्वच्छ ऊर्जालाई भारत सरकारले स्वच्छ ऊर्जा गणनामा समावेश गर्ने नीतिगत व्यवस्था कहिले गरेको हो ?

 सन् २०२३ अक्टोबर २०

– भारतको विद्युत् मन्त्रालयले अक्टोबर २० मा राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गर्दै सन् २०२४/२५ देखि २०२९/३० सम्मका लागि नवीकरणीय ऊर्जाको न्यूनतम खपत अंश तोकेको । जसमा वायु, जलविद्युत् र अन्य नवीकरणीय ऊर्जाको खपत हिस्सालाई तोकिएको ।

– भारतका अनुमतिप्राप्त वितरण कम्पनीहरू र खरिदकर्ताहरूका लागि अनिवार्य जलविद्युत् खरिद (एचपिओ) को न्यूनतम खपत अंश तोक्दै केन्द्रीय सरकारबाट भारतमा विद्युत् बिव्रmीका लागि स्वीकृतिप्राप्त छिमेकी देशका जलविद्युत् आयोजनाहरूबाट खरिद गरिएको विद्युत्लाई पनि नवीकरणीय ऊर्जा खपत अंशमा राख्न पाउने व्यवस्था गरिएको । 

– यसअघि यस्तो एचपिओको व्यवस्था भारतमा उत्पादित जलविद्युत् आयोजनाहरूबाट खरिद गरिएको विद्युत्मा मात्र व्यवस्था थियो ।

– यो व्यवस्थाले नेपालमा निर्माण सम्पन्न हुने तयारीमा रहेका तथा नयाँ जलविद्युत् आयोजनाका लागि भारतीय बजारका लागि थप सुनिश्चितता मिलेको नेपाली ऊर्जा उद्यमीको ठहर रहेको । 

१३. मिटरब्याजलाई अपराध कायम गर्ने फौजदारी कानुन कहिलेदेखि कार्यान्वयनमा आएको हो ?

 वि सं २०८० वैशाख २०

१४. २०८० कात्तिकमा गोरखाको पालुङटारमा आयोजित ११ औँ लिगलिगे दौडको उपाधि जित्ने धावक को हुन् ?

 नेपाली सेनाका गजेन्द्र राई

– चेपेघाटदेखि लिगलिगकोटसम्मको १३.५ किलोमिटर दुरी उनले ५६ मिनेट ३६ सेकेन्डमा पार गरेका । त्रिभुवन आर्मी क्लबकै नरेन्द्रसिं रावत (५६ मिनेट ५३ सेकेन्ड) दोस्रो भएका । 

– गत वर्षका विजेता अनिश थापा (५८ मिनेट ३५ सेकेन्ड) तेस्रो भएका ।

– गोरखा र लमजुङको सिमानामा पर्ने चेपेघाटबाट सुरु भएको दौड लिगलिगकोट कालिका मन्दिरमा पुगेर सम्पन्न भएको ।

१५. चीनको विशेष प्रशासनिक क्षेत्र हङकङले करिब १८ वर्षपछि नेपालीका लागि भिसा कहिले खुलाएको हो ?

 सन् २०२३ अक्टोबर २५

– हङकङ सरकारले नेपालसँग भियतनाम र लाओसका लागि पनि भिसा खुलाएको ।

– सन् २००५ मा भिसा रोकिएपछि हङकङमा नेपालीलाई प्रवेश कठिन भएको थियो ।

– नेपालीका लागि हङकङमा रोजगार भिसा, तालिम भिसा र विद्यार्थी भिसा सहज बन्ने भएको ।

१६. ग्रिष्मकालीन र शीतकालीन दुवै ओलम्पिक आयोजना गर्ने विश्वको पहिलो सहर कुन हो ? 

 बेइजिङ

१७. अन्तर्राष्ट्रिय कोदोजन्य बाली वर्ष, २०२३ अनुसार नेपाल विश्वका कोदो उत्पादन गर्ने मुलुकहरूमा कति औँ स्थानमा रहेको छ ? 

 १३ औँ

१८. दक्षिण अफ्रिकामा सम्पन्न आठौँ टी–२० महिला विश्वकप क्रिकेट प्रतियोगिताको उपाधि जित्ने राष्ट्र कुन हो ? 

 अस्ट्रेलिया

---

१ कात्तिक २०८०

१. सरकारले गैरआवासीय नेपालीलाई गैरआवासीय नागरिकता प्रदान गर्न कहिलेदेखि सुरु गरेको हो ? 

 विसं २०८० असोज ३०

– प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ द्वारा प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा असोज ३० गते गैरआवासीय नागरिकता प्रदान गर्ने कार्यको शुभारम्भ गरिएको । पहिलो पटक गैरआवासीय नेपाली सङ्घका अध्यक्ष कुल आचार्य र कार्यकारी अध्यक्ष बद्री केसीलाई गैरआवासीय नागरिकता प्रदान गरिएको । 

– नेपालको संविधानको धारा १४ मा गैरआवासीय नेपालीलाई आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक अधिकारसहितको नागरिकता प्रदान गर्न सकिने व्यवस्था रहेको । 

– २०८० कात्तिक १ गतेदेखि ७७ वटै जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट गैरआवासीय नागरिकता वितरण गरिने । 

२. अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आइएमएफ) ले सन् २०२३ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर कति कायम हुने प्रक्षेपण गरेको छ ?

 ०.८ प्रतिशत

– आइएमएफले गत अप्रिलमा सन् २०२३ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ४.४ प्रतिशत रहने प्रक्षेपण गरेको थियो । आइएमएफले सन् २०२४ मा भने नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ५ प्रतिशत रहने प्रक्षेपण गरेको ।

– सन् २०२३ मा नेपालमा मूल्य वृद्धि ७.८ प्रतिशत रहने आइएमएफले जनाएको ।

– सन् २०२३ अक्टोबरमा आइएमएफद्वारा गरिएको नयाँ प्रक्षेपण अनुसार सन् २०२३ मा एसियाको आर्थिक वृद्धि ४ प्रतिशत रहने । त्यसै गरी सन् २०२४ मा ४.२ प्रतिशत हुने आइएमएफले जनाएको ।

३. विश्व मानसिक स्वास्थ्य दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 अक्टोबर १०

– सन् २०२३ को नारा – मानसिक स्वास्थ्य ः विश्वव्यापी मानव अधिकार 

४. सेवाग्राहीहरूको सर्वोपरि हितका लागि नागरिक बडापत्रको अवधारणा ल्याउने व्यक्ति को हुन् ?

 बेलायतका प्रम जोन मेजर 

– विश्वमा नागरिक बडापत्रको सुरुवात सन् १९९१ जुलाई २२ मा बेलायतबाट भएको । 

– नेपालमा नागरिक बडापत्रको प्रयोग विसं २०५६ देखि सुरु भएको ।

– नेपालमा क्षतिपूर्तिसहितको नागरिक बडापत्रको सुरुवात विसं २०७० वैशाख २ देखि भएको ।

५. एटिएम मेसिनको आविष्कार कसले गरेका हुन् ?

 जोन सेफर्ड बारोन

– एटिएम मेसिनको सुरुवात सन् १९६७ देखि भएको हो ।

– बेलायतको लन्डनस्थित एक बैङ्कमा पहिलो पटक सन् १९६७ मा यो मेसिन प्रयोगमा ल्याइएको थियो । 

– सुरुमा होल इन द वाल नामबाट चिनिने यो मेसिनमा चार अङ्कको पिन नं. प्रचलनमा रहेको छ । 

– नेपालमा पहिलो पटक एभरेस्ट बैङ्कले एटिएम प्रयोगमा ल्याएको हो । 

६. इतिहासमै पहिलो पटक प्रधानमन्त्रीसँग मन्त्रीहरूको कार्यसम्पादन सम्झौता कहिले गरियो ?

 विसं २०७६ साउन १५

– नेपालको राजनीतिक तहमा इतिहासमै पहिलो पटक प्रधानमन्त्री र मन्त्रीबिच कार्यसम्पादन सम्झौता भएको ।

– दिगो विकासको लक्ष्य पूरा गरी सन् २०३० भित्र देशलाई मध्यम आय भएको मुलुकका रूपमा रूपान्तरण गर्न सो खालको सम्झौता भएको बताइएको ।

– सम्झौता अनुरूप कार्यप्रगति भए, नभएको प्रधानमन्त्री कार्यालयले हेर्ने साथै कार्यसम्पादनका आधारमा पुरस्कृत र दण्डित गर्न सकिने प्रावधानसमेत रहेको ।

७. राणाकालीन समयमा निजामतीतर्फ सबैभन्दा उच्च पद कुन थियो ?

  बडाकाजी

– (राणाकालीन समयमा दज्र्यानी क्रममा माथिबाट तल क्रमशः बडाकाजी, काजी, सरदार, मिरसुब्बा, सुब्बा, नायबसुब्बा, खरिदार, डिट्ठा, मुखिया, पहिदार र नौसिन्दा रहेका ।)

८. प्राचीन ओलम्पिक खेलको सुरुवात ग्रिसको ओलम्पिकबाट भएको थियो भने आधुनिक ओलम्पिक खेलको सुरुवात कहाँबाट भएको हो ?

  ग्रिसकै एथेन्सबाट 

९. संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय खगोल युनियनद्वारा आफ्नो सयौँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा सौर्यमण्डलबाहिर रहेको एक तारालाई के नामकरण गरिएको छ ?

 सगरमाथा (सन् २०१९ डिसेम्बर १७ मा)

– ज्म्ज्ञण्ण्ठठठ सङ्केतयुक्त सो तारा सूर्य जस्तै आकृतिको रहेको ।

– १७२ प्रकाश वर्ष टाढा रहेको सो तारा १.२ अर्ब वर्ष पुरानो रहेको अनुमान ।

– त्यसै गरी राष्ट्रसङ्घीय खगोल युनियनले ज्म्ज्ञण्ण्ठठठ ुद्यु सङ्केतयुक्त एक ग्रहलाई लालीगुराँस नामकरण गरेको ।

– सो ग्रह वृहस्पतिभन्दा १.१६ गुना ठुलो रहेको ।

– उक्त ग्रहले आफ्नो ताराको एक फन्को लगाउन ३८४ दिन लाग्ने ।

– सो ग्रहमा जीवको सम्भावना नरहेको ।

१०. कुन हिमाललाई अफ्रिकाको छानो भनेर पनि सम्बोधन गरिन्छ ?

 किलिमञ्जरो

– अफ्रिकी महादेशको तान्जानियामा अवस्थित यो हिमाल त्यहाँको आकर्षक पर्यटीय गन्तव्य पनि हो ।

– यो अफ्रिकाको सबैभन्दा अग्लो हिमालका रूपमा रहेको ।

– यो हिमाल आरोहण गर्दा विशेष तयारी र हिमाल चढ्दा चाहिने विशेष उपकरणहरू आवश्यक नपर्ने तर उचाइका कारण हुने ‘अल्टिच्युड सिकनेस’ भने लाग्न सक्ने ।

११. प्राचीन युद्ध अभ्यासको अभिनयका रूपमा पञ्चेबाजाको तालमा हतियार देखाई नाचिने नाच कुन हो ?

 सरायँ नाच

– खुँडा, खुकुरी, भाला, तरबारलगायतका विभिन्न घरेलु, हतियार देखाएर नाच्ने गरिएको सरायँ नाच सुरक्षाको दृष्टिकोणले हाल काठका हतियार, रुमाल, मयुरका प्वाँख र पूmलका साथ नाच्न थालिएको ।

– यो नाच विशेष गरी गुल्मी, अर्घाखाँची, स्याङ्जा, प्युठान, बागलुङलगायतका पहाडी जिल्लामा प्रचलनमा रहेको । यो क्षेत्रमा विशेष गरी विजयादशमीदेखि पूर्णिमासम्म सरायँ नाच आयोजना गर्ने गरिएको । 

१२. ग्लोबल हङ्गर इन्डेक्स २०२३ अनुसार विश्वव्यापी भोकमरी सूचकाङ्कमा नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ?

 ६९ औँ

– भोकमरी सूचकाङ्क सूचीमा पहिलो स्थानमा बेलारुस रहेको ।

– कुल १२५ देशको तथ्याङ्क रहेको सो सूचकाङ्कको अन्तिम स्थानमा मध्यअफ्रिकी गणतन्त्र रहेको ।

– सन् २०२२ मा ८१ औँ स्थानमा रहेको नेपालले सुधार गर्दै यस वर्ष ६९ औँ स्थानमा आइपुगेको ।

– विश्वमा सबैभन्दा कम भोकमरी भएको देश ः बेलारुस

– विश्वमा सबैभन्दा बढी भोकमरी भएको देश ः मध्य अफ्रिकी गणतन्त्र

१३. नेपाल–चीनबिच अन्तरसंसदीय सहयोग सम्झौता कहिले भएको हो ?

 विसं २०७९ भदौ २६ 

१४. विश्वको सबैभन्दा ठुलो सौर्य टेलिस्कोप सेट बनाउने मुलुक कुन हो ?

 चीन 

१५. अल्पविकसित राष्ट्रहरूको पाँचौँ सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 सन् २०२३ मार्च ५–९, दोहा, कतार

१६. थोमस अल्भा एडिसनको जन्म कहिले भएको हो ?

 सन् १८४७ फेब्रुअरी ११ 

– उनको जन्म अमेरिकाको ओहायो राज्यमा भएको । 

– ग्रामोफोन, विद्युत् बल्ब, चलचित्र क्यामेरा, प्रोजेक्टरको आविष्कार गर्ने वैज्ञानिक थोमस अल्भा एडिसन हुन् । 

– टेलिफोनबाट सर्वप्रथम हेलो शब्द प्रयोग गर्ने वैज्ञानिक एडिसन हुन् । 

– हालसम्म सबैभन्दा धेरै आविष्कार गर्ने वैज्ञानिकका रूपमा एडिसनलाई चिनिन्छ । 

– थोमस अल्भा एडिसनको मृत्यु सन् १९३१ अक्टोबर १८ मा भएको । 

१७. नेपालमा प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमको शुभारम्भ कहिले भएको हो ?

 विसं २०७५ फागुन १

१८. फोहोर शून्य अभियान सञ्चालन गरिएको राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन हो ?

 चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज

१९. ‘मैले देखेको नेपाल’ नामक पुस्तकका लेखक को हुन् ?

 हर्क गुरुङ

२०. पहिलो विश्वकप फुटबल प्रतियोगिता कहिले भएको हो ?

 सन् १९३०

– पहिलो विश्वकप फुटबल प्रतियोगिता उरुग्वेमा भएको ।

– सो प्रतियोगितामा १३ राष्ट्रको सहभागिता रहेको । 

– फिफा विश्वकपमा सहभागी राष्ट्र सन् १९८२ मा २४ तथा सन् १९९८ मा ३२ पु¥याइएको । 

– सन् २०२६ को वल्र्डकपमा सहभागी हुने राष्ट्रको सङ्ख्या ः ४८ । 

२१. नेपाल उद्योग परिसङ्घ युवा उद्यमी मञ्च नेपालद्वारा नेपाल स्टार्टअप फेस्टको दोस्रो संस्करण कहिले गर्ने भएको हो ?

 सन् २०२३ डिसेम्बर २३

–  नेपाल स्टार्टअप फेस्टको पहिलो संस्करण सन् २०२२ मा सम्पन्न भएको ।

२२. १०/१०/१० अभियान केसँग सम्बन्धित रहेको छ ?

 जलवायु परिवर्तन

२३. नेपालमा वन्यजन्तुको डिएनए परीक्षण प्रयोगशाला कहाँ सञ्चालनमा ल्याइएको छ ?

  खुमलटारस्थित राष्ट्रिय विधिविज्ञान प्रयोेगशाला

– नेपालमा वन्यजन्तुको डिएनए परीक्षणको सुरुवात विसं २०७४ पुस ४ देखि भएको ।

– मान्छे र वन्यजन्तुको डिएनए परीक्षण गरिने (एउटै प्रयोगशालामा) यो दक्षिण एसियामै पहिलो प्रयोगशालाका रूपमा रहेको ।

२४. संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा उपमहासचिवको व्यवस्था कहिलेदेखि गरिएको हो ?

 सन् १९९८ 

– संयुक्त राष्ट्रसङ्घको पहिलो उपमहासचिव क्यानडाका लुइस फ्रेसेट (सन् १९९८–२००६) हुन् ।

– हाल संयुक्त राष्ट्रसङ्घको उपमहासचिवमा नाइजेरियाका अमिना जे. मोहम्मद रहेका ।

२५. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको कति औँ महासभाबाट नेपाल पहिलो पटक राष्ट्रसङ्घीय मानव अधिकार परिषद्मा निर्वाचित भएको हो ?

  ७२ औँ 

– संयुक्त राष्ट्रसङ्घको मानव अधिकार परिषद्मा एसिया प्रशान्त क्षेत्रबाट नेपालसहित अफगानिस्तान, कतार र पाकिस्तान निर्वाचित भएका ।

– नेपाल सर्वाधिक १६६ मतका साथ चयन हुन सफल भएको । 

– निर्वाचित सदस्य राष्ट्रहरूको कार्यावधि सन् २०१८ जनवरी १ देखि २०२० डिसेम्बर ३१ सम्म (तीन वर्ष) रहेको ।

– मानव अधिकार परिषद्मा ४७ सदस्य राष्ट्र रहने प्रावधान ।

२६. विषखेला पर्व कुन जातिमा प्रचलित पर्व हो ?

 सतार

– (बिसखेला पर्व चौर वा खेल मैदान वरिपरि १० देखि १५ वटा समूहमा रहेका मन्त्र सिकेका समूहले मन्त्रमार्फत बाजागाजासहित आपूmतिर विष लागेको मानिसलाई तान्ने प्रयास गर्छन् । यसरी जसले आपूmतिर तानेर विष झार्न सक्छ, त्यो समूह वा समूहका धामी विजेता बन्ने चलन रहेको छ । सतारहरूको मौलिक परम्परा र संस्कारका रूपमा रहेको यो पर्व विशेष गरी झापा जिल्लामा प्रचलनमा छ ।)

असोज १७, २०८०

१. बलिउड फिल्म नगरीको सबैभन्दा प्रतिष्ठित अवार्ड दादासाहेब फाल्के अवार्ड–२०२३ कसलाई प्रदान गरियो ?

 अभिनेतृ वहिदा रहमन

– अभिनय र नृत्यको खानी वहिदालाई बलिउडमा सुन्दर अभिनेत्रीको उपमा दिइन्थ्यो ।

– उनले यसभन्दा अघि भारतको राष्ट्रिय फिल्म अवार्ड, फिल्म फेयर अवार्ड, पद्मश्री अवार्ड, पद्म विभूषणलगायत दर्जनौँ पुरस्कार जितेकी ।

२. नेपाल राष्ट्र बैङ्कले राष्ट्रिय जनावर गाईको चित्र अङ्कित ‘मेडालियन सिक्का’ कहिले जारी गरेको हो ?

 वि सं २०८० असोज ७

– राष्ट्र बैङ्कका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीद्वारा उक्त सिक्का सार्वजनिक गरिएको ।

– राष्ट्र बैङ्कको बबरमहलस्थित टक्सार महाशाखाले १० ग्राम र २५ ग्रामका दुई किसिमका चाँदीका मेडालियन सिक्का निकालेको ।

– १० ग्राम सिक्काको एक हजार छ सय रुपियाँ र २५ ग्राम सिक्काको चार हजार रुपियाँ मूल्य निर्धारण गरिएको । 

– दुवै सिक्कामा ९९९ टचको चाँदी प्रयोग गरिएको । 

– दर उल्लेख नगरी निष्कासन गरिएको सिक्कालाई मेडालियन भनिन्छ ।

३. नेपाल राष्ट्र बैङ्कले नेपालमा एक सय दरभन्दा ठुला दरका भारतीय रुपैयाँका नोट साथमा राख्न, ओसारपसार गर्न र कारोबार गर्न कहिलेदेखि रोक लगाएको हो ?

 वि सं २०८० असोज ९

– भारतबाट नेपाल आउँदा वा नेपालबाट भारत जाँदा अमेरिकी डलर पाँच बराबरको भारु (एक सय वा सोभन्दा कम दरका नोट मात्र) ल्याउन/लैजान सकिने ।

– भारत भ्रमणका लागि नगद २५ हजार रुपियाँसम्म र औषधोपचारका लागि नगद भारु ५० हजारसम्मको सटही सुविधा बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाबाट नै प्राप्त गर्न सकिने । 

४. मदन पुरस्कार–२०७९ बाट सम्मानित साहित्यकार को हुन् ?

 विवेक ओझा (ऐँठन नामक औपन्यासिक कृतिका लागि)

– यसै गरी २०७९ सालको जगदम्बाश्री पुरस्कार वरिष्ठ कलाकार टेकवीर मुखियालाई प्रदान गरिएको ।

५. माल्दिभ्सको नयाँ राष्ट्रपतिमा को निर्वाचित भएका छन् ?

 मोहम्मद मुइज्जु (सन् २०२३ सेप्टेम्बर)

– प्रोग्रेसिभ पार्टी अफ माल्दिभ्सका नेता मुइज्जुले ५४ प्रतिशत मतसहित जित हासिल गरेका ।

– कार्यकाल सुरु : सन् २०२३ नोभेम्बर १७

६. भारतको टेलिभिजन रियालिटी सो ‘इन्डियाज बेस्ट डान्सर’ सिजन–३ को उपाधि जित्ने नेपाली को हुन् ?

 समर्पण लामा 

– ट्रफी चुम्दै उनले १५ लाख भारु नगदसहितका पुरस्कार जितेका । 

७. १९ औँ एसियाली खेलकुद अन्तर्गत टी–२० खेलमा ९ बलमै अर्धशतक प्रहार गरी अन्तर्राष्ट्रिय टी–२० मा विश्व कीर्तिमान कायम गर्ने नेपाली क्रिकेटर को हुन् ?

 दीपेन्द्र सिंह ऐरी

– उनले मङ्गोलियाविरुद्धको खेलमा ९ बलमै अर्धशतक बनाएका । १० बलमा ८ छक्काको सहयोगमा ५२ रन बनाएका ।

– यसअघि भारतका युवराज सिंहले टी–२० मा इङ्गल्यान्डविरुद्ध १२ बलमा ५० रनको रेकर्ड राखेका थिए ।

– त्यसै गरी कुशल मल्लले अन्तर्राष्ट्रिय टी–२० मा ३४ बलमै शतक बनाएर विश्व कीर्तिमान कायम गरेका । यसअघि यो रेकर्ड संयुक्त रूपमा भारतका कप्तान रोहित शर्मा, दक्षिण अफ्रिकाका डेभिड मिलर र चेक रिपब्लिकका सुदेश विव्रmमासेखरको नाममा थियो । उनीहरूले समान ३५ बलमा शतक बनाएका थिए । कुशल मल्लले ९ छक्का र ६ चौकाको मद्दतमा शतक पूरा गरेका थिए । नेपालका लागि टी–२० आईमा व्यक्तिगत उच्च रन बनाउने कीर्तिमान पनि कुशल मल्लले बनाएका । 

– सर्वाधिक (३१४) रनको कीर्तिमानी योगफल पनि नेपालले बनाएको । यसअघि २३ फेब्रुअरी, २०१९ मा अफगानिस्तानले आयरल्यान्डविरुद्ध २७८/३ को रेकर्ड राखेको ।

– नेपालले मङ्गोलियालाई २७३ रनले हराउँदै अहिलेसम्मकै फराकिलो अन्तरको जित निकालेको । यसअघि ३० अगस्ट, २०१९ मा चेक रिपब्लिकले टर्कीलाई २५७ रनको अन्तरले हराएको थियो । 

– नेपालले सर्वाधिक छक्का (२६) प्रहारको रेकर्ड पनि बनाएको । यसअघि २०१९ मा चेक रिपब्लिकले टर्कीविरुद्ध, अफगानिस्तानले आयरल्यान्ड र वेस्टइन्डिजले दक्षिण अफ्रिकाविरुद्ध समान २२ छक्का प्रहार गरेका । 

– तेस्रो व्रिmकेटका लागि उच्चतम साझेदारी ः कुशल मल्ल र कप्तान रोहितकुमार पौडेल (१९३ रन) । यसअघि सन् २०२० मा न्युजिल्यान्डका डेभन कन्वे र ग्लेन फिलिप्सले तेस्रो व्रिmकेटका लागि वेस्टइन्डिजविरुद्ध १८४ रनको साझेदारी गरेका । 

– टस हारेर पहिले ब्याटिङ गरेको नेपालले २० ओभरमा ३ विकेट गुमाएर ३१४ रनको योगफल बनाएको 

थियो भने प्रत्युत्तरमा मङ्गोलिया १३.१ ओभरमा ४१ रनमै समेटियो । 

८. सन् २०२३ सेप्टेम्बरमा सपन्न साफ यू–१९ फुटबल प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ?

 भारत

– भारतले पाकिस्तानलाई ३–० ले हराएर साफ यू–१९ च्याम्पियनसिपको उपाधिमा ह्याट्रिक गरेको । २०१९ र २०२२ मा पनि भारत च्याम्पियन बनेको थियो ।

९. “म मरे मुलुक डुब्ने छैन तर भीमसेन थापा मर्यो भने मुलुक डुब्ने छ” भनी अभिव्यक्ति दिने राजा को हुन् ?

 रणबहादुर शाह

१०. राष्ट्रिय सुरक्षित गर्भपतन दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 असोज १०

– नवौँ (२०८०) को नारा : सुरक्षित गर्भपतन अधिकारको निम्ति : निरन्तर सहकार्य, ऐक्यबद्धता र न्याय 

– २०५९ साल असोज १० गते तत्कालीन मुलुकी 

ऐनको ११ औँ संशोधितमार्पmत महिलाले गर्भपतन अधिकारको कानुनी प्रत्याभूति पाएको दिनको सन्दर्भमा हरेक वर्ष असोज १० गते यो दिवस मनाउन थालिएको ।

११. प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ को चीनको औपचारिक भ्रमण कहिले सम्पन्न भयो ? 

 वि सं २०८० असोज ६–१३

– सो सन्दर्भमा सेप्टेम्बर २५ मा नेपाल र चीनबिच विभिन्न १२ वटा सम्झौता र एउटा समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर ।

– चीनको राष्ट्रिय विकास र सुधार आयोग तथा नेपालको राष्ट्रिय योजना आयोगबिच सहकार्यका लागि सम्झौता । 

– नेपालले उत्तर पहाडी क्षेत्रमा विभिन्न वस्तुको उत्पादन र वितरणसम्बन्धी सन् २०१७ को नेपाल–चीन समझदारीपत्र चीनका लागि नेपाली राजदूत विष्णुपुकार श्रेष्ठ र चिनियाँ अधिकारीबिच आदान प्रदान ।

– चीनको राष्ट्रिय विकास तथा सुधार आयोग र नेपालको अर्थ मन्त्रालयबिच डिजिटल अर्थतन्त्र बढाउने विषयमा सहकार्यका लागि सम्झौता । 

– हरित तथा न्यून कार्बन विकासका लागि सहकार्य गर्ने विषयमा राजदूत श्रेष्ठ र चिनियाँ अधिकारीबिच हस्ताक्षर ।

– कृषि, पशुपन्छी र माछापालनको विकासका लागि सहकार्य गर्नेसम्बन्धी सहमति ।

– सन् १९८१ मा भएको चीन नेपाल व्यापार र भुक्तानी सम्झौताको समीक्षा र परिमार्जनका लागि संयुक्त प्राविधिक कार्य समूह गठन गर्ने विषयमा सहमति ।

– नेपालबाट चीनमा औषधी उत्पादनका लागि वनस्पतिसम्बन्धी प्रोटोकलमा सहमति ।

– प्राचीन ग्रन्थ अनुवाद र प्रकाशन गर्ने विषयमा सहमति ।

– विज्ञान, प्रविधि र नवप्रवर्तनका क्षेत्रमा सहकार्य गर्ने विषयमा सम्झौता 

– प्रकोप सामग्री मानव संशाधन र हिल्सा–सिमकोट सडक परियोजनाका विषयमा राजदूत श्रेष्ठ र चिनियाँ अधिकारीबिच सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर ।

१२. राष्ट्रिय लेखक पुरस्कार–२०८० कसलाई प्रदान गरियो ?

 वैरागी काइँला

– पुरस्कार राशि – रु. एक लाख

१३. काँडाका फुलहरुका लेखक मनुजबाबु मिश्र हुन् भने नफुलेका फुलहरुका लेखक को हुन् ?

 क्षेत्रप्रताप अधिकारी

१४. विश्व शान्ति सूचकाङ्क २०२३ मा नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ?

 ७९ औँ

– सूचीको उच्च स्थानमा रहेका राष्ट्रहरू ः आइसल्यान्ड, डेनमार्क, आयरल्यान्ड, न्युजिल्यान्ड, अस्ट्रिया

– सबैभन्दा अशान्त मुलुकहरू ः अफगानिस्तान, यमन, सिरिया, दक्षिण सुडान, कङ्गो दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूको स्थिति

भुटान : १७ औँ

नेपाल : ७९ औँ

बङ्गलादेश : ८८ औँ

श्रीलङ्का : १०७ औँ 

भारत : १२६ औँ 

पाकिस्तान : १४६ औँ

१५. नेपालको पहिलो महिला प्रदेश प्रमुख को हुन् ?

 अनुराधा कोइराला

पहिलो महिला प्रदेश प्रमुख – अनुराधा कोइराला

पहिलो महिला मुख्यमन्त्री – अष्टलक्ष्मी शाख्य

पहिलो महिला उपकुलपति – भूषण श्रेष्ठ (सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय)

पहिलो महिला डेपुटी गभर्नर – निलम तिम्सिना ढुङ्गाना

मदन पुरस्कार विजेता – पारिजात 

१६. PEN International को स्थापना कहिले भएको हो ?

 सन् १९२१

– PEN को पूरा रूप Poets, Essayists and Novelists  रहेको । 

– यस संस्थाको स्थापनामा योगदान गर्ने क्याथेरिन एमी डाउसन स्कट र जोन गयाल्सवर्दी रहेका ।

– यसको मुख्यालय लन्डनमा रहेको ।

– यस संस्थाले लेखकहरूबिच सहयोग र सामीप्यता बढाउने कार्य गर्ने ।

१७. नेपालमा छापाखानाको सुरुवात कहिले भएको हो ?

  वि सं १९०८

– राणा प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर बेलायतबाट फर्किंदा यो प्रेस ल्याएका ।

– प्रेसको शिरमा गिद्धको चित्र भएकाले यसलाई गिद्दे प्रेस भनिएको ।

– यस प्रेसलाई थापाथली दरबारमा स्थापना गरिएको ।

१८. ‘रानाथारू’ लाई आदिवासी / जनजाति सूचीमा कहिले सूचीकृत गरिएको हो ?

  वि सं २०७७ जेठ ५ (राजपत्रमा प्रकाशित)

– यो सँगै आदिवासी जनजातिको सङ्ख्या ६० पुगेको ।

– मन्त्रीपरिषद्को वि सं २०७६ माघ २० को बैठकले रानाथारूलाई सो सूचीमा सूचीकृत गर्ने निर्णय गरेको ।

– रानाथारू विशेष गरी कैलाली र कन्चनपुर जिल्लामा बसोबास गर्ने ।

१९. विश्व बसोबास दिवस कहिले मनाइन्छ ? 

  अक्टोबर महिनाको पहिलो सोमबार

– (सन् २०२३ को नारा : समृद्धि एवं पुनर्लाभयुक्त सहर : उत्थानशील अर्थतन्त्रको आधार ।)

२०. नेपालको नैनीताल भनी चिनिने प्रसिद्ध धार्मिक स्थल कुन हो ?

 नवलपरासीको त्रिवेणीधाम

२१. अत्यधिक सन्तान उत्पादन, बाँच्नका लागि सङ्घर्ष, प्राकृतिक छनोट, परिवृत्ति र वंशज, नयाँ जातिको उत्पत्तिसम्बन्धी क्रम विकासको सिद्धान्तका प्रतिपादक को हुन् ?

  चाल्र्स डार्विन

---

असोज १५, २०८०

१. दर निर्धारण नगरी निष्काशन गरिएको सिक्कालाई के भनिन्छ ?

– मेडालियन

– राष्ट्रिय जनावर गाईको चित्र अंकित भएको
– १० ग्राम र २५ ग्रामका दुई किसिमका चाँदीका मेडालियन सिक्का बिक्री शुरू भएको
– १० ग्राम सिक्काको मूल्य १ हजार ६ सय र २५ ग्राम सिक्काको मूल्य ४ हजार रुपियाँ निर्धारण गरिएको
– २०८० साल असोज ७ गते सार्वजनिक भएको
– दुवै सिक्कामा ९ सय ९९ टचको चाँदीको प्रयोग गरिएको
– २०८० जेठ १९ गते बसेको बैठकले उक्त सिक्काको टकमरी गर्न स्वीकृति गरिएको

२. अमेरिकामा कहिलेदेखि राष्ट्रपति उम्मेदवारबीच टेलिभिजन बहसको शुरूआत भएको हो ?

– सन् १९६० सेप्टेम्बर २६

राष्ट्रपतिका उम्मेदवारद्वय जोन एफ Cast र रिचार्ड निक्सनबीच अमेरिकाको सिकागोस्थित सीबीएस (कोलम्बिया ब्रोडकास्टिङ सिस्टम) को स्टुडियोमा पहिलो टेलिभिजन बहस भएको l

३. नोबेल पुरस्कारमा अर्थशास्त्र तर्फको विधा कहिले थप भएको हो ?

– सन् १९६८

नोबेल पुरस्कारको स्थापना सन् १९०१ मा गरिएको, हाल शान्ति, साहित्य, अर्थशास्त्र, चिकित्सा, भौतिकशास्त्र र रासायनशास्त्र गरी ६ वटा विधामा पुरस्कार प्रदान गर्ने गरिएको

४. वैदेशिक लगानीमा सञ्चालित उत्पादनमूलक कम्पनीहरूको क्षमता उपयोग कति प्रतिशत रहेको छ ?

– ७१ प्रतिशत

५. धरहरा कति क्षेत्रफलमा फैलिएको छ ?

– ४२ दशमलव २ रोपनी

६. गुगलको स्थापना कसले गरेका हुन् ?

– सर्गे ब्रिन र ल्यारी पेज

गुगलको शुरुआत सन् १९९८ सेप्टेम्बर ४ IT भएको र औपचारिकरूपमा सेप्टेम्बर २७ मा सार्वजनिक भएको)

७. १९औं एसियाडमा नेपालले मंगोलियालाई कति रनले पराजित गरेको थियो ?

– २ सय ७३ रन

नेपालले दुर्लभ ३ सय १४ रन पनि बनाएको, कुशल मल्लले ३४ बलमै शतक पूरा गरी सर्वाधिक छिटो शतकको विश्व कीर्तिमान राखेको,
दीपेन्द्रसिंह ऐरीले ९ बलमै अर्धशतक बनाएर सर्वाधिक छिटो अर्धशतकको कीर्तिमान कायम गरेको l

८. काण्डरक राक्षसको पूजा कुन पर्वमा गरिन्छ ?

– साउने संक्रान्ति

९. कालु पाण्डे कुन युद्धमा मारिएका थिए ?

– कीर्तिपुरमाथिको आक्रमण

१०. विश्व अल्जाइमर्स दिवस कहिले मनाइन्छ ?

– सेप्टेम्बर २१

११. २०७९ सालको मदन पुरस्कार विजेता कृति कुन हो ?

– विवेक ओझाको ‘ऐंठन’

– जगदम्बाश्री सम्मान अक्षरलाई कलाको आवारणमार्फत पाठकसँग जोड्ने टेकवीर मुखियालाई अर्पण गर्ने निर्णय गरिएको

– २०१३ सालमा पहिलोपटक हाम्रो लोक संस्कृतिका लागि सत्यमोहन जोशी, जनरल भीमसेन थापाका लागि चित्तरञ्जन नेपाली तथा अधिक विभव स्थिर विद्युत् उत्पादकका लागि बलराम जोशीले मदन पुरस्कार प्राप्त गरेको

– २०३१ र २०३३ सालमा पुरस्कार प्रदान नगरिएको

– २०२५ सालसम्म गुठीले ४-४ हजारका जम्मा चार वटा सम्मान पुरस्कार प्रत्येक वर्ष दिन सक्ने व्यवस्था गरेको

– २०३३ सालपछि एक मात्र सम्मान दिने व्यवस्था गरिएको र सम्मान रकम २५ हजार कायम भएको

– पुरस्कार राशी २०४० सालमा ३० हजार, २०४२ सालमा ४० हजार, २०४३ सालमा ५० हजार, २०५१ सालमा १ लाख, २०६१ सालमा २ लाख तथा २०७५ सालमा ४ लाख भएको

१२. सुन तस्करी प्रकरणको छानबिनका लागि उच्चस्तरीय जाँचबुझ आयोग कहिले गठन भएको हो ?

– २०८० साल असोज १४ गते

उच्च अदालतका पूर्वन्यायाधीश डिल्लीराम आचार्यको संयोजकत्वमा गठित अन्य सदस्यहरुमा अर्थ मन्त्रालयका किशोरजंग कार्की, गृह मन्त्रालयका प्रेमराज जोशी र पूर्वएआईजी सहकुल थापा रहेको

---

  असोज १०, २०८०

१. राष्ट्रिय शिक्षा दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 आश्विन २

– नेपाल सरकार, मन्त्रीपरिषद्बाट मिति २०८० जेठ ९ मा अनिवार्य तथा निःशुल्क शिक्षा ऐन, २०७५ जारी भएको दिन राष्ट्रिय शिक्षा दिवस मनाउने निर्णय भए अनुसार हरेक वर्ष आश्विन २ गते शिक्षा दिवस मनाउन थालिएको ।

– यस वर्ष (२०८०) को राष्ट्रिय शिक्षा दिवसको आदर्श वाक्य ‘समावेशी र सिपमूलक शिक्षा ः स्वदेशमै युवा राष्ट्रको इच्छा’ रहेको । 

– पहिलो शिक्षा दिवस २०३१ मा मनाइएको ।

– पहिलो शिक्षा दिवसको नारा : शिक्षाको उज्यालो घामबाट कोही पनि बञ्चित हुन नपरोस् । 

– राष्ट्रिय शिक्षा दिवस गणतन्त्र स्थापनापछि अन्तर्राष्ट्रिय साक्षरता दिवस (सेप्टेम्बर ८) का दिन मनाउन थालिएको थियो । 

२. एसिया कप क्रिकेट, २०२३ को सञ्चालन मिति कुन हो ?

 सन् २०२३ अगस्ट ३०–सेप्टेम्बर १७

– आयोजक राष्ट्र : पाकिस्तान र श्रीलङ्का संयुक्त रूपमा 

– विजेता : भारत (उपविजेता : श्रीलङ्का) 

– यससँगै भारत एसिया कपमा आठौँ पटक च्याम्पियन बनेको । भारतले यसअघि १९८४, १९८८, १९९१, १९९५, २०१०, २०१६ र २०१८ मा उपाधि जितेको थियो । गत संस्करणमा श्रीलङ्का च्याम्पियन बनेको थियो ।

– फाइनल खेलमा टस जितेर ब्याटिङ गरेको श्रीलङ्का १५.२ ओभर खेल्दै ५० रनमा अलआउट भएको थियो । जवाफमा भारतले ६.१ ओभरमै ५१ रन बनाएर जित हासिल गरेको थियो ।

– फाइनल खेलका म्यान अफ द म्याच : मोहमद सिराज (भारत) 

– प्रतियोगिताको सर्वोत्कृष्ट खेलाडी : भारतीय स्पिनर कुलदीप यादव 

– एसिया कपमा नेपालले पहिलो पटक (सन् २०२३ मा) सहभागिता जनाएको थियो । नेपालले प्रतियोगिताको समूह ‘ए’ मा भारत र पाकिस्तानसँग प्रतिस्पर्धा ग¥यो । पहिलो पटकको सहभागितामै नेपालले प्रभावशाली प्रदर्शन गरी मन जित्न सफल भएको । 

३. साइबर सुरक्षा फर्म थ्रेटनिक्सको आयोजनामा ह्याकरको सम्मेलन ‘थ्रेटकन थ्रेटकन २०२३’ कहिले सम्पन्न भएको हो ?

 वि सं २०८० भदौ २५–२७

४. एसियाली विकास बैङ्क (एडिबी) द्वारा सन् २०२३ सेप्टेम्बरमा प्रकाशित प्रतिवेदन अनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर कति हुने अनुमान छ ?

 ४.३

– गत आवमा १.९ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर रहेकोमा चालु आवमा सुधार हुने प्रक्षेपण एडिबीको रहेको ।

– नेपाल सरकारद्वारा भने चालु बजेटमार्फत ६ प्रतिशत आर्थिक वृद्धिको लक्ष्य राखिएको । 

– एडिबीका अनुसार मुद्रास्फीति ६.२ प्रतिशत हुने ।

– सरकारले चालु आवमा मुद्रास्फीति ६.५ प्रतिशतभित्र कायम गर्ने लक्ष्य लिएको ।

५. नेपालमा पहिलो पल्ट सरकारी तवरबाट राष्ट्रिय प्राकृतिक चिकित्सा दिवस कहिले मनाइयो ?

 वि सं २०७५ असार २०

– (नारा : नसर्ने रोगमा प्राकृतिक चिकित्सा)

६. नेपालले बायो डाइभर्सिटी बियोन्ड नेसनल जुरिडिक्सन (बिबिएनजे) सम्बन्धी सम्झौतामा कहिले हस्ताक्षर गरेको हो ?

 वि सं २०८० असोज ३ (सन् २०२३ सेप्टेम्बर २०)

– संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ७८ औँ महासभाको सन्दर्भमा राष्ट्रसङ्घले प्रस्ताव गरेको यस सम्झौतामा पराराष्ट्रमन्त्री प्रकाशशरण महतद्वारा हस्ताक्षर भएको ।

– यो सम्झौताले सन् २०३० सम्ममा ३० प्रतिशत जमिन र समुद्रको प्रभावकारी संरक्षण र व्यवस्थापन गर्ने लक्ष्यको उपलब्धिलाई सहज बनाउने राष्ट्रसङ्घले जनाएको । 

– यो सम्झौतामा विश्वभरिका राष्ट्रलाई सन् २०२३ को सेप्टेम्बर २० तारिखदेखि सन् २०२५ को सेप्टेम्बर २० तारिखसम्म हस्ताक्षर गर्ने समय सीमा दिइएको ।

– नेपालले सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको दिनमा नै हस्ताक्षर गरेको । 

७. सन् २०२३ सेप्टेम्बरमा सार्वजनिक फिफा वरीयतामा नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ?

 १७५ औँ

– शीर्ष पाँच स्थानमा रहेका राष्ट्रहरू : अर्जेन्टिना, फ्रान्स, ब्राजिल, इङ्ग्ल्यान्ड र बेल्जियम ।

दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूको स्थिति

भारत : १०२ औँ

माल्दिभ्स : १५५ औँ

नेपाल : १७५ औँ

भुटान : १८४ औँ

बङ्गलादेश : १८९ औँ

पाकिस्तान : १९७ औँ

श्रीलङ्का : २०२ औँ

८. भारतमा पहिलो पटक महिलाका लागि राजनीतिक आरक्षण प्रदान गर्ने विधेयक लोकसभाबाट कहिले पारित भएको हो ?

 सन् २०२३ सेप्टेम्बर २०

– अब माथिल्लो सदन राज्य सभाबाट पनि विधेयक पारित हुनुपर्ने छ । 

– महिला आरक्षण विधेयक अनुसार अब लोकसभा चुनावमा महिलाका लागि कम्तीमा ३३ प्रतिशत सिट आरक्षण हुने छ । 

– लोकसभाको ५४३ सिटमध्ये १८१ सिट महिलाका लागि आरक्षित हुने छन् । 

– भारतमा यससम्बन्धी विधेयक सन् १९९६ मा ल्याइएको थियो, तथापि पारित हुन सकेको थिएन । 

९. भैरव पुरस्कार, २०८० कसलाई प्रदान गरियो ?

 हास्यव्यङ्ग्यकार मुन पौडेल 

– पुरस्कार राशि : एक लाख ११ हजार १११ रुपियाँ

– भैरव वाङ्मय पुरस्कार प्राडा अभि सुवेदीलाई प्रदान गरिएको । पुरस्कार राशि ः एक लाख एक हजार १११ रुपियाँ

– भैरव प्रतिभा पुरस्कार व्यङ्ग्यकार बद्रीप्रसाद दाहाल (भस्मासुर) लाई प्रदान गरिएको । यस पुरस्कारको राशि ५१ हजार १११ रुपियाँ रहेको ।

१०. रत्नपार्क–सूर्यविनायक द्रुत बस सेवा कहिलेदेखि सुरु भएको हो ?

 वि सं २०८० असोज ३

– भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयद्वारा बस ¥यापिड ट्रान्जिट (बिआरटी) तथा द्रुत बस सेवा सञ्चालनमा ल्याइएको । रत्नपार्कस्थित शान्ति वाटिकाबाट भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री प्रकाश ज्वालाद्वारा उद्घाटन भएको । 

– सडक विभागको द्रुत बस सञ्चालनका लागि डेडिकेटेड लेन छुट्याइएको ।

११. इन्डोप्यासिफिक क्षेत्रका सेनाप्रमुखहरूको सम्मेलन–२०२३, कहाँ आयोजना गरियो ?

 नयाँ दिल्ली, भारत (१३ औँ संस्करण)

– भारतीय र अमेरिकी सेनाको संयुक्त आयोजनामा सन् २०२३ सेप्टेम्बर २५–२७ सम्म ।

– सम्मेलनको शीर्षक ‘शान्तिका लागि एकै साथ : हिन्द प्रशान्त क्षेत्रमा दिगो शान्ति र स्थायित्व’ ।

– सम्मेलनमा नेपाल, भारत, बङ्गलादेश, भुटान, माल्दिभ्स, इन्डोनेसिया, जापान, मलेसिया, ब्रुनाई, कम्बोडिया, कोरिया, मङ्गोलिया, म्यानमार, न्युजिल्यान्डलगायतका देशहरूबाट प्रधान सेनापति सहभागी भएका ।

– नेपालबाट प्रधान सेनापति प्रभुराम शर्माको सहभागिता रहेको । 

१२. क्यानडाको थिङ्क ट्याङ्क फेजर इन्स्टिच्युटद्वारा जारी प्रतिवेदन अनुसार स्वतन्त्र अर्थतन्त्रसम्बन्धी विश्वव्यापी सूचीमा नेपाल विश्वमा कति औँ स्थानमा रहेको छ ?

 १०३ औँ

– प्रथम, द्वितीय र तृतीय स्थानमा क्रमशः स्विट्जरल्यान्ड, न्युजिल्यान्ड र अमेरिका रहेका ।

१३. गोपालदास पत्रकारिता पुरस्कार–२०८० कसलाई प्रदान गरियो ? 

 निर्मला शर्मा

– पुरस्कार राशि : एक लाख ५१ हजार रुपियाँ रहेको ।

–  त्यस्तै एक लाख १० हजार रुपियाँ राशिको सुरेन्द्रबहादुर बस्नेत पत्रकारिता पुरस्कार खोटाङका दमन राईलाई प्रदान गरिएको ।

१४. ‘जीवन्त सम्बन्ध’ नामक पुस्तकका लेखक को हुन् ?

 वरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा. ओममूर्ति अनिल (२०८० असोज ५ मा लोकार्पण) 

१५. एसियाली खेलकुद प्रतियोगितामा नेपाल कहिलेदेखि सहभागी हुँदै आएको हो ?

 सन् १९५१ (पहिलो एसियाडदेखि नै)

– सन् १९५१ मा नयाँ दिल्लीबाट सुरु भएको एसियाडदेखि नै नेपाल निरन्तर रूपमा सहभागी हुँदै आएको ।

– नेपालले हालसम्म एसियाडमा दुई रजत र २३ कांस्य पदक हासिल गरेको । नेपालले सन् १९८६ मा दक्षिण कोरियाको सोलमा आयोजित १० औँ संस्करणमा पहिलो पटक पदक जितेको । तेक्वान्दोका विधान लामा, राजकुमार राई, राजकुमार वुचे र रामबहादुर घर्ती क्षेत्री एवं बक्सिङका दलबहादुर रानामगर, तुलबहादुर थापा, मनोजबहादुर श्रेष्ठ र सुशील पोखरेलले कांस्य पदक जितेका । 

– नेपाललाई एसियाडमा पहिलो रजत सन् १९९८ को १३ औँ बैङ्कक एसियाडमा (तेक्वान्दोकी सविता राजभण्डारी) प्राप्त भएको । सोपश्चात् सन् २०१८ मा इन्डोनेसियाको जाकार्तामा भएको १८ औँ एसियाली खेलकुदमा नेपालको प्याराग्लाइडिङ टोलीले रजत पदक जितेको ।

– एसियाडमा लगातार दुई पटक कांस्य पदक प्राप्त गर्ने खेलाडी – दीपक विष्ट (सन् २००२ को बुसान र २००६ को दोहा एसियाड) । 

१६. प्रतिष्ठित ‘युएन ह्युमन राइट्स प्राइज, २०२३’ बाट सम्मानित हुने नेपाली संस्था कुन हो ?

 मानव सेवा आश्रम (केन्द्रीय कार्यालय : हेटौँडा)

१७. राहदानी विभागका अनुसार कहिलेसम्ममा सबै नेपालीको हातमा ई–पासपोर्ट पुर्याउने लक्ष्य रहेको छ ?

 सन् २०३०

१८. राष्ट्रकवि माधव घिमिरे पुरस्कार–२०८० बाट सम्मानित हुने व्यक्तित्व को हुन् ?

 प्रा.डा. वासुदेव त्रिपाठी

– मस्र्याङ्दी वाङ्मय प्रतिष्ठानले पहिलो पटक घोषणा गरेको एक लाख राशिको सो पुरस्कार राष्ट्रपति पौडेलद्वारा त्रिपाठीलाई प्रदान गरिएको । 

– राष्ट्रकवि घिमिरे परिवारद्वारा स्थापित अक्षयकोषबाट प्रतिष्ठानले नेपाली साहित्य र वाङ्मयका क्षेत्रमा विशिष्ट योगदान पु¥याउने व्यक्तिलाई बर्सेनि सो पुरस्कार प्रदान गर्ने । 

१९. मध्यपहाडी लोकमार्गमा सबैभन्दा बढी भाग पर्ने जिल्ला कुन हो ?

 बागलुङ

२०. २०७९ सालको पद्मश्री साहित्य पुरस्कार कसलाई प्रदान गरियो ?

 समालोचक तथा आख्यानकार डा. देवीप्रसाद सुवेदी (उपन्यास : मनु)

– यसै गरी पद्मश्री साधना सम्मान कलाकार दुर्गा बराल (बात्स्यायन) लाई प्रदान गरिएको ।

– पद्मश्री गौरव पुरस्कार काठमाडौँ विश्वविद्यालयका संस्थापक उपकुलपति सुरेशराज शर्मालाई प्रदान गरिएको ।

– तीन वटै पुरस्कारको राशि तीन/तीन लाख रुपियाँ रहेको ।

– प्रदान गर्ने संस्था : खेमकला हरिकला समाज कल्याण प्रतिष्ठान । 

२१. विश्वमा हाल गैँडाको सङ्ख्या कति रहेको छ ?

 २७ हजार

– आइयुसिएनसहितका संरक्षण निकायले जारी गरेको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार हाल विश्वमा गैँडाको सङ्ख्या २७ हजार पुगेको । 

– पछिल्लो समय गैँडा संरक्षणका लागि विश्वभर विभिन्न कार्यक्रम हुनुका साथै संरक्षणसम्बन्धी कानुनलाई प्रभावकारी ढङ्गले अघि बढाइएकाले गैँडाको सङ्ख्यामा सुधार आएको ।

हाल गैँडाको सङ्ख्या : २७,००० (पहिले : २६,२७२)

सेतो गैँडा (हाल) : १६,८०३ (पहिले : १५,९४२)

कालो गैँडा (हाल) : ६,४८७ (पहिले : ६,१९५)

सुमात्रान गैँडा : ८०

नेपाल र भारतमा : ४,०००

– सिकारीको आक्रमण र वासस्थानको क्षति गैँडा संरक्षणको चुनौतीका रूपमा रहेको । २० औँ शताब्दीमा एसिया र अफ्रिकामा गैँडाको सङ्ख्या लगभग पाँच लाख थियो ।

– पछिल्लो एक दशकमा केही प्रजाति पहिलो पटक पुनरुत्थानसमेत भएका । दुई प्रजाति जाभान र सुमात्रान भने लोप हुने अवस्थामा रहेका । विश्वमा यसअघि गैँडाको सङ्ख्या २६,२७२ रहेको अनुमान ।

---

असोज ३, २०८०

१. नासाका वैज्ञानिकहरूले हालै पत्ता लगाएको ग्रह कुन हो ?

 केटु–१८ बी (सन् २०२३ सेप्टेम्बर)

– वैज्ञानिकहरूले सो ग्रहमा महासागरसमेत रहेको र जीवनको सम्भावना रहेको सङ्केत गरेका । 

– पृथ्वीबाट १२० प्रकाश वर्ष टाढा रहेको उक्त एक्जोप्लानेट अर्थात् बाह्य ग्रह पृथ्वीभन्दा ८.३ गुणा ठुलो रहेको ।

२. भारत सरकारद्वारा कति मेगावाट विद्युत् खरिद सम्झौता स्वीकृत भएको छ ?

 १० हजार मेवा 

– २०८० जेठमा प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ को भारत भ्रमणको सन्दर्भमा नेपाल र भारतका ऊर्जा सचिवबिच भएको प्रारम्भिक सम्झौतालाई भारतको मन्त्रीपरिषद्ले २०२३ सेप्टेम्बर ५ मा स्वीकृत गरेको । 

– आगामी १० वर्षमा १० हजार मेगावाट विद्युत् नेपालसँग खरिद गर्नेसम्बन्धी सो सम्झौता अब सचिवस्तरीय हस्ताक्षरपछि कार्यान्वयन हुने । 

– यस सम्झौताले जलविद्युत्को उत्पादन, विस्तार र निर्यात संरचना क्रमिक रूपमा विकास हुँदै गर्दा भारतमा विद्युत्को निर्वाध व्यापार हुने सुनिश्चितता बढेको । 

३. मानव बेचबिखन तथा ओसारपसारविरुद्धको राष्ट्रिय दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 भदौ २० 

– २०८० (१७ औँ) को नारा – सामाजिक न्याय र आर्थिक सशक्तीकरण : मानव बेचबिखनको निर्मूलन

– सन् २००२ मा काठमाडौँमा सम्पन्न दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन (सार्क) को ११ औँ शिखर सम्मेलनबाट पारित महिला तथा बालबालिका बेचबिखनविरुद्धको सार्क महासन्धि २००२ लाई विसं २०६३ भदौ २० मा तत्कालीन प्रतिनिधि सभाबाट अनुमोदन गरिएको दिनलाई स्मरण गर्दै नेपाल सरकारद्वारा भदौ २० गतेलाई मानव बेचबिखनविरुद्धको राष्ट्रिय दिवस मनाउन सुरु गरिएको । 

४. मिस ग्रान्ड नेपाल–२०२३ को उपाधि कसले जित्यो ?

 सलिना नेपाल 

– उनले मिस ग्रान्डको ताजसहित विद्युतीय स्कुटर प्राप्त गरेकी ।

– प्रतियोगितामा प्रशंसा उप्रेतीले फेस अप ब्युटी, करुणा दाहालले मिस औरा, ब्रिटिना आलेले मिस ग्रान्ड युनिभर्सल नेपाल तथा लक्ष्मी बुढामगरले मिस ग्लोबल इन्टरनेसनलको उपाधि प्राप्त गरेका । 

५. ग्लोबल आइएमई बैङ्कले क्यास तथा चेक डिपोजिटर मेसिन कहिलेदेखि सञ्चालनमा ल्याउन थालेको हो ?

 वि. सं २०८० भदौ १८

– यस मेसिनले ग्राहकलाई आफ्नो अनुकूल समयमा बिनाकुनै कागजी प्रक्रिया ग्लोबल आइएमई बैङ्कमा रहेको आफ्नो खातामा क्यास तथा चेक डिपोजिट गर्न सक्ने । बैङ्कले हाल क्यास डिपोजिटर मेसिन काठमाडौँ उपत्यकाभित्र दुई (कमलादी र न्युरोड) र उपत्यकाबाहिर तीन (इटहरी, नारायणगढ र बुटवल) तथा चेक डिपोजिटर मेसिन उपत्यकाभित्र तीन (कमलादी, न्युरोड र कुलेश्वर) र उपत्यकाबाहिर दुई (पोखरा र वीरगन्ज) शाखामा सञ्चालनमा ल्याएको ।

६. त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गतका सम्पूर्ण निकाय तथा कार्यालयमा स्वचालित प्रणालीको आरम्भ कहिले गरिएको हो ?

 वि सं २०८० भदौ १८

– विद्युतीय प्रशासनलाई प्रोत्साहन गरी सेवा प्रणालीलाई छिटो, छरितो र प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले यस प्रणालीको आरम्भ गरिएको । 

– यससँगै विश्वविद्यालय अन्तर्गतका सम्पूर्ण कार्यालयमा हुने दर्ता, चलानी, टिप्पणी, पत्रव्यवहार, परिपत्र र निर्णयका लागि माथिल्लो निकायमा पेस गरिने कागजात स्वचालित प्रणालीमार्पmत सम्पादन हुने । त्रिवि केन्द्रीय कार्यालयमा भने २०८० साउन १ गतेबाट नै यो प्रणाली कार्यान्वयनमा आएको थियो । 

७. राष्ट्रिय बालदिवस कहिले मनाइन्छ ?

 भदौ २९

– वि सं २०८० को नारा – बालबालिकामा लगानी : सुनिश्चित भविष्यको थालनी 

– नेपालको संविधानको धारा ३९ मा बालबालिकाको हकसम्बन्धी व्यवस्था रहेको, जसमा बालबालिकालाई राज्यबाट शिक्षा, स्वास्थ्य, पालनपोषण, उचित स्याहार, मनोरञ्जन, खेलकुद तथा सर्वाङ्गीण व्यक्तित्व विकासको हकको व्यवस्थालगायत कुनै पनि बहानामा दुव्र्यवहार, उपेक्षा शारीरिक, मानसिक, यौनजन्य वा कुनै प्रकारको शोषणा गर्न नपाइने प्रावधान रहेको ।

८. सन् २०२३ सेप्टेम्बर २३ देखि अक्टोबर ८ सम्म चीनको हाङझोउमा आयोजित एसियाली खेलमा नेपालले कति खेलमा सहभागिता जनाउने भएको छ ?

 २९ 

– नेपालका २५३ खेलाडी सहभागी हुने ।

– नेपाल सहभागी हुने खेल : बास्केट बल, आर्चरी, एथ्लेटिक्स, ब्याडमिन्टन, बक्सिङ, ब्रेकिन, क्यानोइङ, क्रिकेट, साइक्लिङ, इस्पोर्ट, फेन्सिङ, फुटबल, गल्फ, ह्यान्डबल, जुुडो, कपर्दी, कराँते, रग्वी, सुटिङ, स्क्वास, पौडी, टेबलटेनिस, तेक्वान्दो, टेनिस, ट्रायथलन, भलिबल, भारोत्तोलन, कुस्ती र उसु ।

९. प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ७८ औँ महासभामा सहभागी हुने सन्दर्भमा कहिले न्युयोर्क प्रस्थान गर्नुभएको हो ?

 वि सं २०८० भदौ ३०

– महासभाको ७८ औँ सत्रमा सहभागिताका लागि नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्दै प्रधानमन्त्री प्रचण्ड न्युयोर्क प्रस्थान गर्नुभएको ।

– उहाँले ४ असोजमा महासभालाई सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम रहेको ।

– प्रधानमन्त्री प्रचण्ड ५ आश्विनमा चीन भ्रमणमा जाने तय भएको ।

१०. अठारौँ एसिया कप फुटबल प्रतियोगिता–२०२३ कुन देशमा आयोजना हुने भएको छ ?

 कतार 

– एसिया कप सन् २०२४ जनवरी १२–फेब्रुअरी १० सम्म सञ्चालन हुने ।

– पुरुष एसियन कप फुटबलमा पहिलो पटक महिला रेफ्रीले खेल खेलाउने ।

– एसियाली फुटबल महासङ्घ (एएफसी) ले पहिलो पटक पुरुष एसिया कपमा महिला रेफ्रीलाई खेल खेलाउन मान्यता दिएको । 

११. राजस्व विभागको स्थापना कहिले भएको हो ?

 वि सं २०५०

– विभाग स्थापना हुनुपूर्व राजस्व चुहावट नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले २०३४ सालमा अर्थ मन्त्रालयमा राजस्व अनुसन्धान महाशाखाको स्थापना भएको थियो । सोपश्चात् राजस्व चुहावट नियन्त्रण गर्न एक विशिष्टीकृत निकायका रूपमा अर्थ मन्त्रालय अन्तर्गत राजस्व अनुसन्धान विभागको स्थापना भएको ।

– सुरुमा कर राजस्व चुहावटसम्बन्धी अनुसन्धान, तहकिकात र अभियोजन गर्ने क्षेत्राधिकार प्र्राप्त विभागले आर्थिक वर्ष २०६५÷६६ देखि गैरकर राजस्व चुहावटसम्बन्धी अनुसन्धान, तहकिकात र अभियोजन गर्ने क्षेत्राधिकारसमेत प्राप्त गरेको । नेपाल सरकारले विदेशी विनिमयसम्बन्धी कसुर सम्बन्धमा जाँचबुझ र अनुसन्धान गर्नका लागि विभागका महानिर्देशक वा निजले तोकेका यसै विभाग वा अन्तर्गतका अधिकृतलाई अनुसन्धान अधिकारी तोकेको । 

– राजस्व चुहावट (अनुसन्धान तथा नियन्त्रण) नियमावली, २०७० तथा विदेशी विनिमय ऐन, २०१९ र विदेशी विनिमय नियम, २०२० बमोजिम राजस्व चुहावट तथा विदेशी विनिमय अपचलनसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान, तहकिकात र अभियोजन गर्ने क्षेत्राधिकार यस विभागलाई तोकिएको ।

१२. सङ्गीत क्षेत्रको प्रतिष्ठित अवार्ड एमटिभी म्युजिक भिडियो अवार्ड–२०२३ मा सर्वाधिक अवार्ड जित्न सफल गायिका को हुन् ?

 टेलर स्विफ्ट 

– स्विफ्टले प्रमुख विधाको सर्वाधिक नौ अवार्ड हात पारेकी । 

– गीत ‘एन्टी हिरो’ बाट वर्ष गीत, वर्ष कलाकार, भिडियो, सर्वोत्कृष्ट पप, निर्देशन, भिजुअल इफेक्ट, सो अफ द समर, छायाङ्कन विधाको अवार्ड चुमेकी उनले मिडनाइटबाट एलबम अफ द इयर गरी कुल नौ अवार्ड आफ्नो पोल्टामा पारेकी ।

– त्यस्तै गायिका निकी मिनाजले सुपर फ्रिकी गर्लबाट हिपहप, सेलेना गोमेज र रेमाले एफ्रो बिट्स, ब्ल्याक एन्ड पिङ्क ब्यान्डले कोरियोग्राफी र ग्रुप अफ द इयरको अवार्ड हात पारेका । आइस स्पाइसले नवकलाकार, कार्लो जी र साकिराले कोल्यावरेसन, सिर्टले आर एन्ड बी, क्यान्डी नेकलेसले अल्टरनेटिभ, द लोनलिस्टले रक गीत, फङ्क रेभले ल्याटिन गीत, एस क्लासले बेस्ट के पप, काम डाउनले अर्फो बिट, ब्रेकफास्टले भिडियो फर गुड, सुगर रस राइडले पुस पर्फर्मेन्स अफ द इयर र सेभनले सङ अफ द समरको अवार्ड चुमेका । 

१३. उत्कृष्ट शिक्षक सेवा पुरस्कार–२०८० क–कसलाई प्रदान गरियो ?

 कोशी प्रदेश ः सोमप्रसाद गौतम (फिक्कल मावि)

– बागमती प्रदेश ः कमला राई (जनकल्याण मावि, बौद्ध)

– गण्डकी प्रदेश ः टुकादेवी आचार्य (पञ्चमुनिदेव मावि)

– लुम्बिनी प्रदेश ः गोपालप्रसाद बस्याल (मोहन कन्या मावि, तानसेन)

– कर्णाली प्रदेश ः जयबहादुर बस्नेत (तिरपुरा मावि, जगदुल्ला, डोल्पा)

– सुदूरपश्चिम प्रदेश ः जितबहादुर चौधरी (श्री सर्वोदय मावि, धनगढी)

– हरेक वर्ष सामुदायिक विद्यालयमा व्रिmयाशील शिक्षकलाई प्रदान गरिने यस पुरस्कारको राशि रु. ५० हजार र विजयी शिक्षकले अध्यापन गराउने सबै विद्यालयलाई रु. १० हजार बराबरको शैक्षिक सामग्री उपलब्ध गराइने । 

१४. २१६ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो त्रिशूली–१ जलविद्युत् आयोजनाको शिलान्यास कहिले गरियो ?

 वि सं २०८० भदौ २६

– कोरियन लगानीमा निर्माणाधीन सो आयोजना रसुवा जिल्लामा रहेको ।

– आयोजनको निर्माण २०८३ मङ्सिरभित्र सक्ने लक्ष्य राखिएको ।

– कुल अनुमानित लागत ६४ करोड ७३ लाख अमेरिकी डलर (निर्माण अवधिको ब्याजसमेत) रहेको । 

– आयोजनाको निर्माण कार्यको सुरुवात २०७८ पुसबाट सुरु गरिएको थियो । 

– यस आयोजनाको विद्युत् प्राधिकरणले किन्ने गरी सन् २०१८ मै विद्युत् खरिद–बिव्रmी सम्झौता भइसकेको ।

१५. एसिया प्यासिफिक एड्भान्स नेटवर्क (एपान) को ५५ औँ अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 सन् २०२३ मार्च १३–१७, काठमाडौँ

– सम्मेलन नेपालमा पहिलो पटक भएको ।

– शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको सहकार्यमा आयोजित सम्मेलनमा एसिया प्रशान्त क्षेत्रका १७ देशका प्रतिनिधि सहभागी भएका । 

१६. तेस्रो राष्ट्रिय सहकारी सम्मेलन कहिले सम्पन्न भएको हो ?

 वि सं २०७९ चैत २३–२५

– सम्मेलनले ११ बुँदे घोषणापत्र जारी गरेको । 

– सम्मेलन राष्ट्रिय सहकारी महासङ्घ र भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयद्वारा संयुक्त रूपमा आयोजना भएको ।

१७. राष्ट्रिय विज्ञान दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 असोज १

– विसं २०८० को नारा : विज्ञान साक्षरता र उद्यमशीलता, सबल अर्थतन्त्रको आधारशिला 

१८. नेपालमा संविधान तथा राष्ट्रिय दिवस कहिले मनाइन्छ ? 

 आश्विन ३

१९. टेम्पलटन प्राइज–२०२३ कसलाई प्रदान गरियो ? 

 डा. एड्ना एडेन इस्मेइल

२०. आल्माटा सम्मेलन केसँग सम्बन्धित रहेको छ ? 

 प्राथमिक स्वास्थ्य उपचार

२१. नेपालमा पहिलो पटक हाइड्रोजनबाट खाना पकाउने चुलो कहिले बालियो ? 

 वि सं २०८० भदौ ३१

– नेपाल, बेलायत र स्विट्जरल्यान्डका एक दर्जनभन्दा बढी वैज्ञानिकले १८ महिनादेखि गरिरहेको प्रयोग सफल भएको काठमाडौँ विश्वविद्यालय हाइड्रोजन ल्याबले जनाएको । 

– नेपाल इनर्जी फाउन्डेसनको नेतृत्वमा सुरु भएको पाइलट परियोजना काठमाडौँ विश्वविद्यालय, बेलायतको इनर्जी क्याटालिस्ट कार्यक्रम र लुसर्न स्कुल अफ इन्जिनियरिङ एन्ड आर्किटेक्चर, स्विट्जरल्यान्डको सहयोगमा भदौ ३१ मा सफल परीक्षण भएको जनाइएको । 

असोज १, २०८०

१. “संयुक्त राष्ट्रसंघ मान्छेलाई स्वर्ग लैजान निर्माण गरिएको होइन । तर, मान्छेलाई नर्कबाट बचाउनका लागि भने हो” यो भनाइ कसको हो ?

– संयुक्त राष्ट्रसंघका दोस्रो महासचिव डाग हामर्सोल्ड

२. संयुक्त राष्ट्रसंघको सदस्य बन्न नेपालले गरेको प्रस्ताव कहिले अस्वीकार भएको थियो ?

– सन् १९४९ सेप्टेम्बर ७

३. नेपाललाई संयुक्त राष्ट्रसंघको सदस्यता नदिन भिटो प्रयोग गर्ने मुलुक कुन हो ?

– सोभियत संघ

४. संयुक्त राष्ट्रसंघ (यूएन) को ७८ औं महासभाको नारा के रहेको छ ?

विश्वासलाई पुनःस्थापित गर्ने र विश्वव्यापी एकतालाई फेरि जागृत गर्दै सन् २०२० को एजेन्डा र दिगो विकासका लक्ष्यहरूलाई शान्ति, समृद्धि, प्रगति र दिगोपनका लागि गति बढाउँदै लैजाने काम गर्ने

५. सीमान्तीकृत राजवंशी समुदायका पहिलो न्यायाधीश को हुन् ?

– पूर्णप्रसाद राजवंशी

६. काठमाडौं तराई / मधेस द्रुतमार्ग (फास्ट ट्रयाक) को ललितपुरको खोकनादेखि बाराको निजगढसम्मको दूरी कति रहेको छ ?

– ७० दशमलव ९७७ किमि ( कूल ६ वटा सुरुङको दुरी १० दशमलव ०५५ किमि, उक्त मार्गमा ८९ स्थानमा निर्माण हुने पुलको लम्बाइ १२ दशमलव ८५५ किमि र सडकको मात्र दूरी भने ४८ दशमलव ०६७ किमि रहने, महादेवटार, धेद्रे, लेनडाँडा, देवीचौर, सिसौटार र चन्द्राम भीरमा सुङङ निर्माण हुने)

७. निसिमुरा पुच्छ्रेतारालाई एकपटक सूर्यको परिक्रमा गर्न कति समय लाग्छ ?

– करिब ४ सय ३५ वर्ष ( जापानी फोटोग्राफर हिडेओ निसिमुराले पहिलोपटक यो पुच्छ्रेतारा पत्ता लगाएको)

८. तेल निर्यात गर्ने देशहरूको संगठन ओपेक का सदस्यता प्राप्त मुलुकहरू कुन-कुन हुन् ?

– इराक, इरान, कुवेत, साउदी अरब र भेनेजुएला (संस्थापक राष्ट्र) तथा अल्जेरिया, अंगोला, कंगो, इक्वेटोरियल गिनी, ग्याबोन, लिबिया, नाइजेरिया र संयुक्त अरब इमिरेट्स

९. एचपीभी खोप कुन रोगसँग सम्बन्धित रहेको छ ?

– पाठेघरको मुखको क्यान्सर ( धुम्बाराहीकी १४ वर्षीया किशोरी आइरिस मानन्धरलाई पहिलो एचपीभी खोप लगाइएको)

१०. नेपाल क्षेत्रफलको आधारमा विश्वको कति ठूलो मुलुकमा पर्दछ ?

– ९३औं

११. द ट्रुथ वी होल्ड (सत्यको जगमा उभिएर )कसको जीवनीमा आधारित भएर तयार पारिएको पुस्तक हो ?

– अमेरिकी उपराष्ट्रपति कमला ह्यारिस ( उनी अमेरिकाको पहिलो महिला उपराष्ट्रपति तथा पहिलो अश्वेत उपराष्ट्रपति पनि हुन् । )

१२. प्रसिद्ध टाइम म्यागजिनले तयार पारेको सय जना उदयीमान व्यक्तिको सूचीमा सूचीकृत नेपाली नेता को हुन् ?

– बालेन्द्र शाह

१३. राष्ट्रिय शिक्षा दिवस २०८० को नारा के रहेकोछ ?

– समावेशी र सीपमूलक शिक्षा, स्वदेशमै युवा राष्ट्रको छ

१४. प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालाको कार्यकालमा कतिवटा देशसँग कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएको थियो ?

– १६ वटा

१५. मानव बेचविखनविरुद्धको राष्ट्रिय दिवस कहिले मनाइन्छ ?

– भदौ २० गते

१६. अमेरिकाको संविधानको मस्यौदा पारित कहिले पारित भएको थियो ? सन् १७८७ सेप्टेम्बर १७

– १७८७ मे २५ देखि सेप्टेम्बर १७ सम्म फिलाडेल्फिया सम्मेलन चलेको

१३ राज्यका ५५ प्रतिनिधि सहभागी भएको मस्यौदामा ३९ सदस्यले हस्ताक्षर गरेको सम्मेलनले पारित गरेको संविधान ९ राज्यले अनुमोदन गरेपछि लागू हुने व्यवस्था रहेको १७८८ जुन ११ देखि अमेरिकामा संविधान लागू भएको

त्यसयता संविधानमा २७ वटा संशोधन भइसकेको l

२४ साउन २०८०, बुधबार

१. १६ औैँ योजनाको अवधारणापत्र कहिले पारित गरिएको हो ?

 विसं २०८० साउन १७

– सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धिको सोचका साथ १६ औँ योजनाको अवधारणापत्र तयार गरिएको हो ।

– १५ औँ योजनाले अर्थतन्त्रलाई उत्पादनमुखी, रोजगारमूलक र आत्मनिर्भर बनाई संरचनात्मक परिवर्तन गर्ने भनिएकोमा कोभिड–१९ महामारी, बेमौसमी प्रकोप र अन्तर्राष्ट्रिय परिघटनाका कारण लक्ष्य हासिल गर्न नसकेको विश्लेषण आयोगको रहेको छ ।

– १६ औँ पञ्चवर्षीय योजनाले राजनीतिक, प्रशासनिक र न्यायिक क्षेत्रमा सुशासन, स्वास्थ्य, शिक्षा, रोजगारी, आवासलगायतका क्षेत्रमा सामाजिक न्याय र सामाजिक जीवन, आर्थिक विकास र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा समृद्धि हासिल गर्ने मूलभूत उद्देश्य लिएको छ ।

– आधारपत्रले १२ वटा रूपान्तरणकारी क्षेत्र पहिचान गरेको छ । 

– समष्टिगत आर्थिक आधारको सबलीकरण, उत्पादन तथा उत्पादकत्व अभिवृद्धि, मर्यादित समावेशी रोजगारीका अवसरको सिर्जना, मानव पुँजी निर्माण र उत्कृष्ट जनशक्ति योजनालाई आधारपत्रमै महìवका साथ राखिएको छ । साथै गुुणस्तरीय तथा सर्वसुलभ स्वास्थ्य प्रणाली, गुणस्तरीय पूर्वाधार र व्यवस्थित सहरीकरण, समावेशीकरण र सामाजिक सुरक्षालगायतका विषय पनि १६ औँ योजनाको संरचनात्मक रूपान्तरणका क्षेत्रहरू रहेका छन् ।

२. नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा– प्रतिष्ठान (नास्ट) को उपकुलपतिमा कसलाई नियुक्त गरियो ?

 दिलीप सुब्बा (विसं २०८० साउन)

– नास्टको उपकुलपतिको कार्यकाल चार वर्ष हुने र थप एक पटक सोही पदमा पुनर्नियुक्त गर्न सकिने छ ।

– नास्टको प्राज्ञ सभा र परिषद्ले गरेका निर्णय र निर्देशन कार्यान्वयन गर्ने गराउने जिम्मेवारी उपकुलपतिको हुने छ ।

३. तीन महिनाको अवधिमा विश्वका आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला १४ वटा हिमाल आरोहण गरी कीर्तिमान कायम गर्ने पर्वतारोही को हुनुहुन्छ ?

 नर्वेकी आरोही क्रिस्टिन हरिला र नेपाली गाइड तेन्जेन शेर्पा (लामा)

– हरिला र शेर्पाले २०८० साउन ११ मा पाकिस्तानस्थित ‘माउन्ट केटु’ को सफल आरोहण गरेसँगै उहाँहरूले सो कीर्तिमान कायम गर्न सफल हुनुभएको हो ।

– यसअघि आरोही निर्मल पुर्जाले सन् २०१९ मा छ महिना छ दिनमा यी १४ वटा हिमालको सफल आरोहण गर्नुभएको थियो । 

४. वल्र्ड इकोनोमिक फोरमद्वारा प्रकाशित ग्लोबल जेन्डर ग्याप रिपोर्ट–२०२२ अनुसार नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ?

 ९६ औँ 

– १४६ राष्ट्र समेटी तयार गरिएको सो प्रतिवेदन अनुसार ०.९०८ अङ्कका साथ आइसल्यान्ड पहिलो स्थानमा रहेको छ ।

– सूचीको अन्तिम (१४६ औँ) स्थानमा अफगानिस्तान (०.४३५ अङ्क) रहेको छ ।

– सो सूची अनुसार छिमेकी राष्ट्र चीन १०२ औँ (०.६८२ अङ्क) र भारत १३५ औँ (०.६२९ अङ्क) स्थानमा रहेका छन् ।

५. नेपालको पहिलो महिला डेपुटी गभर्नर को हुनुहुन्छ ?

  निलम तिम्सिना ढुङ्गाना (विसं २०७७ फागुन २५)

६. राष्ट्रिय कृषि जैविक विविधता दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 माघ १

– नेपालमा विसं २०७९ देखि यो दिवस मनाउन सुरु गरिएको हो ।

– पहिलो दिवसको नारा : ‘जीवन तथा वातावरणका लागि कृषि जैविक विविधता’ रहेको छ ।

– कृषि जैविक विविधताको महत्व, मूल प्रवाहीकरण, संरक्षणका लागि विधि र पद्धतिको विकास गर्नु दिवसको मुख्य उद्देश्य रहेको छ ।

७. ह्वाइट्ली फन्ड फर नेचर (डब्लुएफएन) अवार्ड, २०२२ बाट सम्मानित नेपाली को हुनुहुन्छ ?

 सोेनाम लामा (ताप्लेजुङ, रेडपान्डा संरक्षणमा सव्रिmय) 

– यसअघि यो अवार्ड सन् २००५ मा चराविद् हेमसागरले प्राप्त गर्नुभएको थियो ।

८. नागरिक बडापत्रको अवधारणा ल्याउने व्यक्ति को हुनुहुन्छ ? 

 जोन मेजर, बेलायत

– सेवाग्राहीहरूको सर्वोपरि हितका लागि नागरिक बडापत्रको अवधारणा ल्याउने व्यक्ति बेलायतका पूर्वप्रधानमन्त्री जोन मेजर हुनुहुुन्छ ।

– विश्वमा नागरिक बडापत्रको सुरुवात सन् १९९१ जुलाई २२ मा बेलायतबाट भएको हो । 

– नेपालमा नागरिक बडापत्रको प्रयोग विसं २०५६ देखि सुरु भएको हो ।

– नेपालमा क्षतिपूर्तिसहितको नागरिक बडापत्रको सुरुवात विसं २०७० वैशाख २ देखि भएको हो ।

९. काठमाडौँमा पुनः ‘नो हर्न’ अभियान कहिलेदेखि सुरु गरिएको हो ?

  विसं २०७९ साउन २२

– पहिलो पल्ट ध्वनि प्रदूषण नियन्त्रणका लागि विसं २०७४ वैशाख १ देखि यो अभियान सुरु गरिएको थियो । 

१०. परराष्ट्र सेवा दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 जेठ १०

–  (नेपाल वैदेशिक सेवा (गठन तथा श्रेणी विभाजन) नियमहरू, २०१८ को तर्जुमा भई नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भएको दिन २०१८ जेठ १० गतेको 

संस्मरणमा सो दिन परराष्ट्र सेवा दिवस मनाउन थालिएको हो ।)

११. फिफाद्वारा सन् २०२६ को विश्वकप फुटबल प्रतियोगितामा एसियाबाट कति टोलीको कोटा निर्धारण गरिएको छ ?

 आठ

१२. सरकारले हप्तामा दुई दिन सार्वजनिक बिदा दिने व्यवस्था परीक्षणका रूपमा कहिलेदेखि कार्यान्वयनमा ल्याएको थियो ?

  विसं २०७९ जेठ १

– यो व्यवस्था लागु भएसँगै कार्यालय समय सोमबारदेखि शुव्रmबारसम्म बिहान साढे ९ बजेदेखि बेलुका साढे ५ बजेसम्म कायम भएको थियो ।

– कात्तिक १६ देखि माघ १५ गतेसम्म कार्यालय समय बिहान साढे ९ बजेदेखि बेलुका साढे ४ बजेसम्म कायम भएको थियो ।

– विसं २०७९ असार १ गतेदेखि यो व्यवस्था हटाइयो । 

१३. विश्व पुस्तक तथा प्रतिलिपि अधिकार दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 अप्रिल २३

– सन् २०२३ को नारा : ‘इन्डिजेनियस ल्याङ्ग्वेज’ रहेको छ । 

– यो दिवस सन् १९९५ देखि मनाउँदै आइएको छ ।

१४. नेपाल इन्स्टिच्युट फर पोलिसी रिसर्चद्वारा सार्वजनिक नेपाल कम्पिटेटिभनेस इन्डेक्स–२०२२ अनुसार सात प्रदेशमध्ये उत्कृष्ट स्थानमा रहन सफल प्रदेश कुन हो ?

  बागमती प्रदेश

१५. प्रसिद्ध वैज्ञानिक थोमस अल्भा एडिसनको जन्म कहिले भएको हो ?

 सन् १८४७ फेब्रुअरी ११

– अमेरिकाको ओहायो राज्यमा एडिसनको जन्म भएको हो । 

– ग्रामोफोन, विद्युत् बल्ब, चलचित्र क्यामेरा, प्रोजेक्टरको आविष्कार गर्ने वैज्ञानिक एडिसन हुन् । 

– टेलिफोनबाट सर्वप्रथम ‘हेलो’ शब्द प्रयोग गर्ने वैज्ञानिक एडिसन हुन् । 

– हालसम्म सबैभन्दा धेरै आविष्कार गर्ने वैज्ञानिकका रूपमा एडिसनलाई चिनिन्छ । 

– थोमस अल्भा एडिसनको मृत्यु सन् १९३१ अक्टोबर १८ मा भएको हो । 

१६. नहर तथा जियोलोजी अड्डाको स्थापना कहिले भएको हो ?

 विसं १९८६

– नेपालमा भौगर्भिक अध्ययन एवं खानी अन्वेषणका लागि विसं १९८६ मा सर्वप्रथम नहर तथा जियोलोजी अड्डाको स्थापना गरिएको हो ।

– नहर तथा जियोलोजी अड्डालाई विसंं १९९९ मा खानी अड्डा र विसंं २०२४ मा भौगर्भिक सर्वेक्षण विभाग बनाइएको हो ।

– २०३३ मा सो विभागलाई खानी तथा भूगर्भ विभाग नामकरण गरिएको हो ।

१७. शिक्षालाई जीवनको आधार मानी व्यावसायिक शिक्षाको सुरुवात गर्ने राजा को हुन् ?

 जयस्थिति मल्ल

– नेपालमा आधुनिक शिक्षाको सुरुवात विसं १९१० मा दरबार हाइस्कुलको स्थापनापछि भएको हो । 

– नेपालमा पहिलो टेक्निकल स्कुलको स्थापना विसं १९८७ मा प्रधानमन्त्री भीमशमशेरको पालामा भएको हो । 

– राज्यका तर्फबाट छात्रवृत्ति दिने प्रथाको सुरुवात पृथ्वीनारायण शाहले गरेका हुन् । 

– नेपालबाट एसएलसी परीक्षा दिन पाइने व्यवस्था जुद्धशमशेरले गरेका हुन् । 

– नेपालमा सर्वप्रथम एसएलसी परीक्षा बोर्डको गठन विसं १९९० कात्तिक १६ मा भएको हो । 

१८. ‘द भेरा सी रुविन अब्जरभेटरी’ कहाँ रहेको छ ?

 चिलीको केरो पचोन

– यसलाई विश्वकै ठुलो डिजिटल क्यामेरा मानिएको छ ।

१९. नेपालको स्विट्जरल्यान्ड भनी जिरी (दोलखा) लाई चिनिन्छ भने नेपालको श्रीलङ्का भनी कुन ठाउँलाई चिनिन्छ ? 

 कोशीटप्पु

नेपालको मरुभूमि  : मुस्ताङ

नेपालको दार्जिलिङ : जुम्ला

नेपालको चेरापुञ्जी : लुम्ले (कास्की)

एग बास्केट अफ नेपाल : चितवन

नेपालको फोकल्यान्ड टापु : सुन्दर हरैचा (मोरङ)

नेपालको बनारस : रिडी, पाल्पा

नेपालको माउन्ट फुजी : मनास्लु

नेपालको ताजमहल : रानीमहल (पाल्पा)

२०. प्रसिद्ध कलाकार लिओनार्दाे दा भिन्चीको जन्म कहिले भएको हो ? 

  सन् १४५२ अप्रिल (इटाली) 

– (मोनालिसा, द लास्ट सुपर, लेडी विथ एन एम्पाएर, भर्जिन अफ द रक्स, द भिट्रुभियन म्यान, सल्भेटर मुन्डी उनका चर्चित कलाकृति हुन् । उनको निधन ६७ वर्षको उमेरमा सन् १५१९ मे २ मा भएको हो ।) 

२१. रुद्राक्षको राजधानी भनी कुन जिल्लालाई चिनिन्छ ?

 सङ्खुवासभा

२२. नगरपालिकामा गठन हुने स्थानीय राजस्व परामर्श समितिको संयोजक को हुने व्यवस्था छ ?

  नगरपालिकाको उपप्रमुख 

२३. ‘सेम डे टुरिस्ट’ भन्नाले के बुझिन्छ ?

 एक रात वास नबस्ने अर्थात् जुन दिन आयो त्यसै दिन फर्किने पर्यटक 

२४. कुन हिमाललाई अफ्रिकाको छानो भनेर पनि सम्बोधन गरिन्छ ?

  किलिमञ्जरो

– अफ्रिकी महादेशको तान्जानियामा अवस्थित यो हिमाल त्यहाँको आकर्षक पर्यटीय गन्तव्य पनि हो ।

– यो अफ्रिकाको सबैभन्दा अग्लो हिमालका रूपमा रहेको छ ।

– यो हिमाल आरोहण गर्दा विशेष तयारी र हिमाल चढ्दा चाहिने विशेष उपकरणहरू आवश्यक नपर्ने तर उचाइका कारण हुने ‘अल्टिच्युड सिकनेस’ भने लाग्न सक्ने छ ।

२५. डब्लुएचओले दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूमा अत्यावश्यक औषधि तथा परीक्षणसम्बन्धी सामग्रीहरू सस्तो एवं सुलभ बनाउने निर्णय कहिले गरेको हो ?

  सन् २०१८ सेप्टेम्बर ५

१० साउन २०८०, बुधबार

१. सन् २०२३ जुलाईमा प्रकाशित हेनेली पासपोर्ट इन्डेक्स २०२३ अनुसार पहिलो स्थानमा रहेको राष्ट्र कुन हो ? 

 सिङ्गापुर

– सो सूची अनुसार नेपाल ९९ औँ स्थान (३८ राष्ट्रमा पहुँच) मा रहेको छ । 

सूचीमा अग्रस्थानमा रहेका राष्ट्रहरू

२. २०८० असारमा प्रदान गरिएको हेमबहादुर मल्ल सम्मान–२०७८ बाट सम्मानित हुने व्यक्तित्व को हुनुहुन्छ ?

 भानुप्रसाद आचार्य

– त्यस्तै २०७७ सालको हेमबहादुर मल्ल सम्मान गोरक्षबहादुर न्हुच्छे प्रधानलाई प्रदान गरिएको छ ।

– सम्मानको राशि जनही दुई लाख रुपियाँ रहेको छ ।

३. काठमाडौँ उपत्यकाभित्र द्रुत बस सेवा कहिलेदेखि सञ्चालन गर्ने निर्णय भएको छ ?

 विसं २०८० असोज १

– भौतिक, पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयले विसं २०८० साउन ४ मा सो निर्णय गरेको हो ।

– यातायात व्यवस्था विभागको टोलीले तयार पारेको कार्ययोजना अनुसार ‘डेडिकेटेड लेन’ मा (बस ¥यापिड ट्रान्जिट–बिआरटी) अर्थात् द्रुत बस सेवा सञ्चालन गरिने छ ।

– पहिलो चरणमा भक्तपुरको सूर्यविनायकदेखि रत्नपार्कसम्म सञ्चालन हुने छ ।

४. केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक लाइभ गर्ने नेपालको पहिलो राजनीतिक पार्टी कुन हो ?

 नेपाली कांग्रेस (विसं. २०८० साउन)

– सामाजिक सञ्जालबाट लाइभ गरेरै पार्टीको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक बसाल्ने कांग्रेस पहिलो पार्टी बनेको छ ।

– यस पद्धतिले पार्टीलाई जनताप्रति थप जिम्मेवार बन्न सहयोग पुग्ने जनाइएको छ । 

५. प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ द्वारा इटालीको चारदिने भ्रमण कहिले भएको हो ?

 विसं २०८० साउन ६–९

– संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय खाद्य प्रणालीसम्बन्धी सम्मेलनमा भाग लिने सन्दर्भमा प्रधानमन्त्री प्रचण्डद्वारा सो भ्रमण गरिएको हो ।

– ‘युनाइटेड नेसन्स फुड सिस्टम : २०२३ स्टकिङ मोमेन्ट’ नामक सम्मेलनमा नेपाल सरकारका तर्पmबाट प्रधानमन्त्री प्रचण्डले औपचारिक रूपमा सम्बोधन गर्नुभएको थियो । 

६. आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को मौद्रिक नीति कहिले सार्वजनिक गरियो ? 

 विसं २०८० साउन ७

मौद्रिक नीतिका प्रमुख व्यवस्था

– विस्तृत मुद्रा प्रदाय १२.५ प्रतिशत, 

– बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाबाट निजी क्षेत्रतर्फ जाने कर्जा ११.५ प्रतिशतसम्मले वृद्धि हुने लक्ष्य,

– अनिवार्य नगद अनुपात र वैधानिक तरलता अनुपातलाई यथावत् राख्दै नीतिगत दरलाई ०.५ बिन्दुले घटाई ६.५ प्रतिशत कायम,

– बैङ्कदरलाई ७.५ प्रतिशतमा यथावत् राखी निक्षेप सङ्कलन बोलकबोल दरलाई ५.५ प्रतिशतबाट घटाएर ४.५ प्रतिशत कायम,

– बैङ्किङ कसुर ऐन, २०६४ मा समसामयिक संशोधन प्रक्रिया अगाडि बढाइने,

– पहिलो आवासीय घर कर्जाको सीमा एक करोड ५० लाखबाट वृद्धि भई दुई करोड,

– बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको सुझावसमेतको आधारमा चालु पुँजी कर्जासम्बन्धी मार्गदर्शनमा आवश्यक पुनरवलोकन गरिने,

– प्राकृतिक प्रकोप वा अन्य विशेष परिस्थितिले समस्यामा परेका ऋणीहरूको कर्जा पुनर्संरचना गर्न बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले अवलम्बन गर्नुपर्ने उपाय र प्रव्रिmयालाई समावेश गरी स्ट्रेस्ड लोन रिजोलुसन फ्रेमवर्क जारी गरिने,

– वाणिज्य बैङ्कको सम्पत्तिको गुणस्तर पुनः मूल्याङ्कन गर्ने र बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको आन्तरिक कर्जा जोखिम वर्गीकरण गर्नेसम्बन्धी मार्गदर्शन तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गरिने,

– नेपाल लेखामान अनुसार ‘एक्सपेक्टेड क्रेडिट लस्ट मोडल’ कार्यान्वयनका लागि आवश्यक नीति तर्जुमा गरिने,

– तोकिएका क्षेत्रमा कर्जा लगानी गर्नुपर्नेसम्बन्धी विद्यमान व्यवस्थामा आवश्यक पुनरवलोकन गरिने,

– प्राइभेट इक्विटी फन्ड/भेञ्चर क्यापिटलमा बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले गर्ने,

– लगानीलाई सहजीकरण गर्न लगानीसम्बन्धी व्यवस्थामा पुनरवलोकन हुने,

– वित्तीय गहिराइ मापनका लागि बैङ्क तथा वित्तीय संस्था, लघुवित्त, बिमा, नागरिक लगानी कोष, कर्मचारी सञ्चय कोषसहितका गैरबैङ्किङ वित्तीय संस्थाको वासलात समावेश गरी वित्तीय सर्वेक्षण गरिने,

– सेयर धितो कर्जा, रियल स्टेट कर्जा तथा हायर पर्चेज कर्जाको जोखिम भार पुनरवलोकन गरिने,

– लगानीसम्बन्धी प्रक्रियालाई सरलीकरण र सहजीकरण गर्न नेपाल राष्ट्र बैङ्क विदेशी लगानी तथा विदेशी ऋण व्यवस्थापन विनियमावलीमा आवश्यक संशोधन हुने,

– भारतबाहेक अन्य मुलुकहरूको भ्रमणमा जाने नेपाली नागरिकलाई राहदानी सुविधाबापत एक वर्षमा दुई पटकसम्म अमेरिकी डलर १५०० सम्म सटही सुविधा उपलव्ध गराउँदै आएकोमा अब २५०० डलरसम्म उपलब्ध गराउने,

– केन्द्रीय बैङ्क विद्युतीय मुद्रा जारी गर्ने सम्बन्धमा भएको अध्ययनको आधारमा थप कार्य अगाडि बढाइने,

– विकास बैङ्कलाई पनि वाणिज्य बैङ्कसरह पुँजी कोष कायम गर्न लगाइने,

– हवाई सेवा प्रदायकहरूलाई आवश्यक पर्ने विभिन्न सेवा शुल्क विदेशमा भुक्तानी गर्दा नियामक निकायको स्वीकृति र तोकिएका कागजातको आधारमा एक लाख डलर वा सोबराबरको अन्य परिवत्र्य विदेशी मुद्रासम्मको रकम वाणिज्य बैङ्कहरूमार्फत पठाउन सकिने,

– कोभिड–१९ को प्रकोप र प्रभाव न्यून हुँदै गएको हुँदा विदेशी मुद्रामा लिएको ऋण नेपाली रुपियाँमा भुक्तानी गर्न सकिने व्यवस्था हट्ने,

७. सडक र प्रतिभा नामक कृति (कथा सङ्ग्रह) का सर्जक पारिजात हुनुहुन्छ भने मान्छेभित्रका योद्धाहरू नामक कृतिका सर्जक को हुनुहुन्छ ?

 झमक घिमिरे

८. लिच्छवि कालमा नगर एवं व्यापारिक केन्द्रका रूपमा विकास भएको बस्तीलाई के भनिन्थ्यो ?

 द्रङ्ग

९. नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा–प्रतिष्ठान (नास्ट) को स्थापना कहिले भएको हो ?

 विसं २०३९ मङ्सिर २०

१०. नेपाल र भारतबिच भएको सन् १९५० को सन्धिमा नेपालको तर्फबाट कसले हस्ताक्षर गर्नुभएको थियो ?

 मोहन शमशेर (भारतको तर्फबाट : चन्द्रेश्वर 

नारायण सिंह)

११. ‘ए हाउस फर मिस्टर विश्वास’ र ‘इन अ फ्री स्टेट’ नामक कृतिका सर्जक को हुनुहुन्छ ?

 भीएस नयपाल

– उत्तर औपनिवेशकालीन परिवर्तनका पीडाका बारेमा प्रखर वक्ताका रूपमा परिचित नयपाल (सर विद्याधर सुरजप्रसाद नयपाल) ले सन् २००१ मा साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार प्राप्त गर्नुभएको थियो ।

– सन् १९३२ मा ट्रिनिडाडमा जन्मेका नायपालले नोबेल पुरस्कार ग्रहणका क्रममा दिएको मन्तव्यमा आफ्ना पुर्खा नेपालबाट आएको हुन सक्ने बताउनुभएको थियो । 

१२. नेपालमा ‘होमस्टे’ सेवा कहिलेदेखि सुरु भएको हो ?

 विसं २०६७ भदौ १ 

१३. कोनकाकाफ गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिता २०२३ को उपाधि जित्ने राष्ट्र कुन हो ? 

 मेक्सिको

– मेक्सिकोले पानामालाई १–० गोल अन्तरले हराउँदै नवौँ पटक उपाधि चुमेको छ ।

– कोनकाकाफ प्रतियोगिताको उपाधि सर्वाधिक नौ पटक जित्ने मेक्सिको एक्लो राष्ट्र बनेको छ । 

– प्रतियोगिता अमेरिका र क्यानडामा संयुक्त रूपमा सन् २०२३ जुन २४ देखि जुलाई १६ सम्म सञ्चालन भएको हो ।

१४. एक मुख दस रुख अभियान सञ्चालन गर्ने स्थानीय तह कुन हो ?

 छायाँनाथ रारा नगरपालिका (मुगु)

– नगरपालिकाभित्र पहिरो प्रभावित क्षेत्रको रोकथाम तथा हरित नगर बनाउने उद्देश्यका साथ छायाँनाथ रारा नगरपालिकाले यो अभियान सञ्चालन गरेको हो । 

– वृक्षरोपण अभियान शुभारम्भ भएसँगै अब प्रत्येक नागरिकले अनिवार्य आफ्नो गाउँटोल तथा सार्वजनिक स्थलमा १० वटा रुख लगाउनुपर्ने छ । 

१५. नेपालमा सामाजिक सुरक्षा कर कुन आवदेखि लिन सुरु गरिएको हो ?

 आव २०६६/६७

१६. हिल स्टेसन अफ नेपाल भनी कुन ठाउँलाई चिनिन्छ ? 

 शैलुङ (दोलखा)

१७. व्यावसायिक रूपमा प्रयोग गरिएको नेपालको पहिलो रोबोट कुन हो ?

 रोबोट परी 

– निर्माणकर्ता : इन्जिनियर (पाइला टेक्नोलोजी)

– प्रयोग गर्ने संस्था : एसबिआई बैङ्क

– प्रयोगमा ल्याउन थालिएको :  विसं २०७४ असारदेखि

१८. साउथ एसियन फेडरेसन (साफ) गेमलाई कहिलेदेखि साउथ एसियन गेम्समा रूपान्तरण गरिएको हो ?

 सन् २००६ (१० औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद)

१९. कुन क्रान्तिलाई यान्त्रिक क्रान्ति पनि भनिन्छ ?

 औद्योगिक क्रान्ति

२०. अपरेसन नाइटिङ्गेल भन्नाले के बुझिन्छ ?

 प्राकृतिक प्रकोपबाट पीडित जनतालाई चिकित्सकीय सेवा उपलब्ध गराउन स्थायी रूपमा सञ्चालित कार्यक्रम

२१. कुनै वस्तुमा भएको पदार्थको परिमाणलाई के भनिन्छ ? 

 पिण्ड 

– (वस्तुको पिण्ड भौतिक तराजुले नापिन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय नापतौल विभागमा राखिएको प्लाटिनम इरिडियम धातुबाट बनेको ढकको पिण्डलाई एक किलोग्राम मानिन्छ ।)

३ साउन २०८०, बुधबार

१. पुष्पलाल राष्ट्रिय पुरस्कार–२०८० क–कसलाई प्रदान गरियो ? 

 राजनीतिक तथा सैद्धान्तिक विधामा कमलप्रसाद कोइरालालाई, इतिहास विधामा

डा. बालचन्द्र मिश्रलाई र साहित्य, संस्कृति र विज्ञान विधामा गोपालप्रसाद थपलियालाई ।

पुरस्कारको राशि जनही एक लाख रुपियाँ रहेको छ। 

आर्थिक वर्ष २०६८/६९ देखि यो पुरस्कार प्रदान गरिँदै आएको छ। 

२. तामाङ मिनी सङ्ग्रहालयको निर्माण कहाँ गरिएको छ ?

 दोलखा (विसं २०८०)

३. विसं २०८० असार १५ मा प्रदान गरिएको नूर–गङ्गा राष्ट्रिय बालसाहित्य

पुरस्कार–२०७८ बाट सम्मानित हुने स्रष्टा को–को हुनुहुन्छ ?

 डा. गेहेन्द्रमान उदास पोखरेली (पोखरा) र कन्हैया नासननी (काठमाडौँ)।

४. एसीसी यु–१६ इस्ट जोन कप क्रिकेट प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ?

 नेपाल 

नेपालले घरेलु टिम मलेसियालाई २२१ रनले हराएर ट्रफी चुमेको हो।

नेपालको यो ह्याट्रिक उपाधि हो। सन् २०१७ मा सिङ्गापुर र सन् २०१९ मा मलेसियालाई

नै हराएर नेपालको यु–१६ टिमले उपाधि जितेको थियो ।

५. साफ च्याम्पियनसिप २०२३ को उपाधि जित्ने राष्ट्र कुन हो ?

 भारत 

घरेलु भूमिमा भारतले कुबेतलाई ‘सडन डेथ’ मा ५–४ ले हराउँदै नवौँ पटक उपाधि जितेको छ। 

यसअघिको संस्करणमा भारत विजेता तथा नेपाल उपविजेता बनेका थिए। 

६. सन् २०२३ को विश्व प्रतिस्पर्धात्मक सूचीमा पहिलो स्थानमा रहेको राष्ट्र कुन हो ?

 डेनमार्क (दोस्रोदेखि दसौँ स्थानसम्म रहेका राष्ट्रहरू क्रमशः आयरल्यान्ड, स्विट्जरल्यान्ड,

सिङ्गापुर, नेदरल्यान्ड्स, ताइवान, हङकङ, स्विडेन, अमेरिका र युएई हुन्)

७. सिँचाइ क्षेत्र अन्तर्गत राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको सङ्ख्या कति रहेको छ ?

 ६ 

राष्ट्रिय योजना आयोगका अनुसार राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको सङ्ख्या २४ छन्। 

८. वल्र्ड एसोसिएसन अफ द मेयर मेट्रोपोलिसको सञ्चालक समिति सदस्यमा

निर्वाचित हुन सफल नेपालका मेयर को हुनुहुन्छ ?

 बालेन्द्र शाह (मेयर : काठमाडौँ महानगरपालिका)

सन् २०२४–२६ सम्मको कार्यकालका लागि उहाँ निर्वाचित हुनुभएको हो। 

कार्यकाल सुरु : सन् २०२४ जनवरी १

सञ्चालक समिति सङ्घको प्रमुख व्यवस्थापकीय अङ्गका रूपमा रहेको छ।

सदस्यहरूको महासभाले तोकेको दिशानिर्देश पूरा गर्नु यसको मुख्य जिम्मेवारी रहेको छ। 

ठूला सहरी समूहको यो सङ्घले सरकारहरूलाई भेला गरेर महानगरको दिगो र समान विकास तथा

उत्थानशील समाज रूपान्तरणका लागि रणनीतिक योजना तर्जुमा गर्ने छ।

संस्थामा हाल विश्वका १४० भन्दा बढी ठूला महानगरपालिका सदस्य रहेका छन्। 

९. माल्दिभ्सको मालेमा सम्पन्न १३ औँ दक्षिण एसियाली शारीरिक सुगठन

प्रतियोगितामा स्वर्ण पदक जित्न सफल खेलाडी को हुनुहुन्छ ?

 ललित धिमाल (नेपाल), सन् २०२३ जुलाई

– ललितले ७५ केजी तौल समूहमा प्रतिस्पर्धा गर्नुभएको थियो।

१०. राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार–२०७९ बाट सम्मानित हुने व्यक्तित्व को हुनुहुन्छ ?

 डि आर पोखरेल

११. २०७९ सालको भैरव पुरस्कार कसलाई प्रदान गरियो ?

 विद्यादेव लुइँटेल (राशि : १,११,१११/–)

भैरव वाङ्मय पुरस्कार साहित्यकार विश्वम्भर चञ्चललाई प्रदान गरियो। 

भैरव प्रतिभा पुरस्कार (५१,१११/–) कलाकार रामचन्द्र अधिकारीलाई प्रदान गरियो।

१२. पहिलो नेपाल ओलम्पिक कमिटी (एनओसी) अवार्ड २०२२ कसलाई प्रदान गरियो ?

 सर्वश्रेष्ठ पुरुष खेलाडी : प्रिन्स दाहाल (ब्याडमिन्टन)

– सर्वश्रेष्ठ महिला खेलाडी : गौरिका सिंह (पौडी)

– सर्वश्रेष्ठ पुरुष प्रशिक्षक : दीपक मगर (तेक्वान्दो)

– सर्वश्रेष्ठ सङ्घ : नेपाल तेक्वान्दो सङ्घ 

१३. नेपालमा फाइभ–जी सेवाको आन्तरिक परीक्षण शुभारम्भ कहिले गरिएको हो ?

 विसं २०७९ माघ २२

१४. नेपाल सरकारद्वारा प्रशासनिक समन्वय परिषद्को गठन गर्ने निर्णय कहिले भएको हो ?

 विसं २०७९ फागुन २६ 

मुख्य सचिवको संयोजकत्वमा गठन हुने परिषद्मा निम्न सदस्य रहने छन् ः

नेपाल सरकारका मुख्य सचिव ः संयोजक

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयका प्रादेशिक समन्वय हेर्ने सचिव ः सदस्य 

अर्थ सचिव ः सदस्य

सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका 

सचिव ः सदस्य

राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगका सचिव ः सदस्य 

राष्ट्रिय योजना आयोगका सचिव ः सचिव

सात वटै प्रदेशका प्रमुख सचिवहरू ः सदस्य 

महालेखा नियन्त्रक ः सदस्य

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयका प्रादेशिक समन्वय तथा योजना महाशाखा प्रमुख ः सदस्य सचिव

१५. मिस स्टार युनिभर्स, २०२३ विजेता सुन्दरी को हुनुहुन्छ ?

 सृष्टि महर्जन

१६. गोपालप्रसाद रिमाल राष्ट्रिय पुरस्कार–२०७९ कसलाई प्रदान गरियो ?

 काव्य विधामा हाङयुग सुब्बा थाम्सुहाङ र नाटक विधामा युवराज घिमिरे 

१७. युरोकप यु–२१ फुटबल प्रतियोगिताको उपाधि जित्ने राष्ट्र कुन हो ?

 बेलायत

बेलायत बलियो प्रतिद्वन्द्वी स्पेनलाई १–० गोल अन्तरले पराजित गर्दै उपाधि चुम्न सफल भएको हो।

बेलायतले ३९ वर्षपछि यु–२१ युरोपेली च्याम्पियनको उपाधि जितेको हो। यसअघि सन् १९८४ मा बेलायत च्याम्पियन बनेको थियो।

यस प्रतियोगिताको उपाधि सर्वाधिक स्पेन र इटालीले पाँच–पाँच पटक जितेका छन्। 

सन् २०२३ जुन २१ देखि जुलाई ८ सम्म प्रतियोगिता सञ्चालन भएको थियो।

जर्जिया र रोमानियाद्वारा संयुक्त रूपमा प्रतियोगिता आयोजना गरिएको थियो। 

१८. प्रहरी महानिरीक्षक वसन्तबहादुर कुँवरद्वारा नेपाल प्रहरीको दुईवर्षे कार्ययोजना कहिले सार्वजनिक गरिएको हो ?

 विसं २०८० असार २२

१३ वटा लक्ष्य समेटी बनाइएको कार्ययोजनामा आन्तरिक सुदृढीकरण प्रमुख रहेको छ।

कार्ययोजनाले प्रहरी सेवा प्रवाहको गुणस्तरको व्यावसायिक सुदृढीकरण गरी समग्र प्रहरी सङ्गठनको दीर्घकालीन विकास र रूपान्तरण हुने बताइएको छ। 

१९. योगमाया राष्ट्रिय नारी स्रष्टा सम्मान २०८० कसलाई प्रदान गरियो ?

 डा. अरुणा उप्रेती

त्यस्तै योगमाया न्यौपाने अभियन्ता राष्ट्रिय सम्मान–२०८० सर्जक चन्द्रबहादुर बस्नेतलाई प्रदान गरियो।

२०. विसं २०८० असार २१ मा कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त हुन सफल व्यक्तित्व को हुनुहुन्छ ?

 उद्धव थापा (नेपाली कांग्रेस, संसदीय दतका नेता)

प्रदेश प्रमुख पर्शुराम खापुङद्वारा असार २१ मा उहाँलाई मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त गरियो।

थापालाई नेपाली कांग्रेससहित नेकपा (माओवादी केन्द्र), नेकपा (एकीकृत समाजवादी), जनता समाजवादी पार्टीलगायतको समर्थन रहेको छ। 

२१. हुलाक बचत बैङ्कमा रहेका खाताहरू राष्ट्रिय वाणिज्य बैङ्कमा हस्तान्तरण हुनेसम्बन्धी सम्झौता कहिले भएको हो ?

 विसं २०८० असार २४

नेपाल सरकारको आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को वार्षिक बजेटमा व्यवस्था भई नेपाल सरकार, मन्त्रीपरिषद्को निर्णयबमोजिम हुलाक सेवा विभागले राष्ट्रिय वाणिज्य बैङ्कमा हस्तान्तरण गर्ने सम्बन्धमा सम्झौता भएको हो ।

सम्झौतापत्रमा हुलाक सेवा विभागकी महानिर्देशक इन्दु घिमिरे र बैङ्कका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत किरणकुमार श्रेष्ठद्वारा हस्ताक्षर गरियो।

देशभरका ६८ हुलाक कार्यालयबाट करिब ५७ हजार सर्वसाधारणको बचत खाता तथा करिब एक हजार सात सय कर्मचारीको ऋण लगानीका खाताहरू विभागले 

बैङ्कका विभिन्न शाखा कार्यालयमार्पmत असार २८ (२०८०) भित्र विवरण हस्तान्तरण गर्ने छ। हुलाक बचत बैङ्कका निक्षेपकर्ताहरूले राष्ट्रिय वाणिज्य बैङ्कको नजिकैका शाखा कार्यालयमा गई नियमानुसार खाता अद्यावधिक गरी आफ्नो नियमित कारोबार २०८० साउन १ देखि गर्न सक्ने छन् ।

नेपाल सरकारले हुलाक कार्यालयलाई आव २०३२/३३ देखि सर्वसाधारणको बचत सङ्कलन गर्ने र आव २०६०/६१ देखि ऋण लगानीसमेत गर्ने अनुमति दिएको थियो।

२२. पाकिस्तानमा राष्ट्रिय सङ्कटकाल घोषणा कहिले गरियो ?

 सन् २०२२ अगस्ट २६ (पन्ध्र प्रतिशतभन्दा बढी जनसङ्ख्या बाढीबाट प्रभावित भएका कारण) 

२३. मङ्किपक्स पहिलो पटक बाँदरमा कहिले देखिएको थियो ?

 सन् १९५८

पहिलो पटक मानिसमा सन् १९७० (कङ्गो) मा देखिएको थियो।

सन् २०२२ जुलाई २३ मा विश्वव्यापी स्वास्थ्य सङ्कटकाल घोषणा गरिएको थियो।

पहिलो पटक बाँदरमा देखिएको हुँदा यसलाई मङ्किपक्स भनिएको हो।

सामान्यतया सङ्व्रmमित भएको पाँचदेखि २१ दिनभित्र लक्षण देखिन्छ।

हल्का ज्वरो आउनु, टाउको दुख्नु, मांसपेशी दुख्नु, ढाड दुख्नु, ग्रन्थीहरू सुन्निनु,

शरीरमा गिर्खाजस्ता विमिरा आउनु आदि यसका लक्षण हुन्।

२४. महामूर्ख सम्मेलन, २०७९ को अवसरमा ‘महामूर्ख’ उपाधिद्वारा कसलाई सम्मान गरियो ?

 मनोज शाह (जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाका मेयर)

यसै गरी पटमूर्ख उपाधि ऋषि धमलालाई प्रदान गरियो।

मिथिला नाट्यकला परिषद्ले होली पर्वको अवसरमा विसं २०६१ देखि यो सम्मेलन आयोजना गर्दै आएको छ।

२५. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ७८ औँ महासभाको अध्यक्षमा को निर्वाचित हुनुभयो ?

 डेनिस फ्रान्सिस (ट्रिनिडाड एन्ड टोबागो), सन् २०२३ जुन १

२६. आयुर्वेद कुन वेदको उपवेद हो ?

 अथर्ववेद 

विश्वकै प्राचीन चिकित्सा विज्ञान आयुर्वेद ईशापूर्व 

तीन हजारदेखि ५० हजार वर्षअघि भारतवर्षबाट विकास भएको मानिन्छ।

आयुर्वेद उपचार विधि मात्र नभएर मानव जीवनका खानपिन, आहारविहारलाई निर्दिष्ट गर्ने विज्ञान हो,

जसले मानवको शरीर, मन र आत्मालाई स्वस्थ तथा सन्तुलन राख्न मद्दत दिन्छ। 

२७. भी–२० अर्थात् भल्नरेवल–२० भनेको के हो ?

 जलवायु परिवर्तनका कारण जोखिममा रहेका मुलुकहरूको समूहलाई भी–२० भनेर चिनिन्छ। 

यसको स्थापना सन् २०१५ अक्टोबर ८ मा भएको थियो।

यस समूहमा दक्षिण एसियाबाट अफगानिस्तान, बङ्गलादेश, भुटान, माल्दिभ्स, नेपाल र श्रीलङ्का रहेका छन्।

२७ असार २०८०

१. पुष्पलाल राष्ट्रिय पुरस्कार–२०८० क–कसलाई प्रदान गरियो ? 

 राजनीतिक तथा सैद्धान्तिक विधामा कमलप्रसाद कोइरालालाई, इतिहास विधामा डा. बालचन्द्र मिश्रलाई र साहित्य, संस्कृति र विज्ञान विधामा गोपालप्रसाद थपलियालाई ।

पुरस्कारको राशि जनही एक लाख रुपियाँ रहेको छ। 

आर्थिक वर्ष २०६८/६९ देखि यो पुरस्कार प्रदान गरिँदै आएको छ। 

२. तामाङ मिनी सङ्ग्रहालयको निर्माण कहाँ गरिएको छ ?

 दोलखा (विसं २०८०)

३. विसं २०८० असार १५ मा प्रदान गरिएको नूर–गङ्गा राष्ट्रिय बालसाहित्य पुरस्कार–२०७८ बाट सम्मानित हुने स्रष्टा को–को हुनुहुन्छ ?

 डा. गेहेन्द्रमान उदास पोखरेली (पोखरा) र कन्हैया नासननी (काठमाडौँ)।

४. एसीसी यु–१६ इस्ट जोन कप क्रिकेट प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ?

 नेपाल 

नेपालले घरेलु टिम मलेसियालाई २२१ रनले हराएर ट्रफी चुमेको हो। नेपालको यो ह्याट्रिक उपाधि हो। सन् २०१७ मा सिङ्गापुर र सन् २०१९ मा मलेसियालाई नै हराएर नेपालको यु–१६ टिमले उपाधि जितेको थियो ।

५. साफ च्याम्पियनसिप २०२३ को उपाधि जित्ने राष्ट्र कुन हो ?

 भारत 

घरेलु भूमिमा भारतले कुबेतलाई ‘सडन डेथ’ मा ५–४ ले हराउँदै नवौँ पटक उपाधि जितेको छ। 

यसअघिको संस्करणमा भारत विजेता तथा नेपाल उपविजेता बनेका थिए। 

६. सन् २०२३ को विश्व प्रतिस्पर्धात्मक सूचीमा पहिलो स्थानमा रहेको राष्ट्र कुन हो ?

 डेनमार्क (दोस्रोदेखि दसौँ स्थानसम्म रहेका राष्ट्रहरू क्रमशः आयरल्यान्ड, स्विट्जरल्यान्ड, सिङ्गापुर, नेदरल्यान्ड्स, ताइवान, हङकङ, स्विडेन, अमेरिका र युएई हुन्)

७. सिँचाइ क्षेत्र अन्तर्गत राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको सङ्ख्या कति रहेको छ ?

 ६ 

राष्ट्रिय योजना आयोगका अनुसार राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको सङ्ख्या २४ छन्। 

८. वल्र्ड एसोसिएसन अफ द मेयर मेट्रोपोलिसको सञ्चालक समिति सदस्यमा निर्वाचित हुन सफल नेपालका मेयर को हुनुहुन्छ ?

 बालेन्द्र शाह (मेयर : काठमाडौँ महानगरपालिका)

सन् २०२४–२६ सम्मको कार्यकालका लागि उहाँ निर्वाचित हुनुभएको हो। 

कार्यकाल सुरु : सन् २०२४ जनवरी १

सञ्चालक समिति सङ्घको प्रमुख व्यवस्थापकीय अङ्गका रूपमा रहेको छ। सदस्यहरूको महासभाले तोकेको दिशानिर्देश पूरा गर्नु यसको मुख्य जिम्मेवारी रहेको छ। 

ठूला सहरी समूहको यो सङ्घले सरकारहरूलाई भेला गरेर महानगरको दिगो र समान विकास तथा उत्थानशील समाज रूपान्तरणका लागि रणनीतिक योजना तर्जुमा गर्ने छ।

संस्थामा हाल विश्वका १४० भन्दा बढी ठूला महानगरपालिका सदस्य रहेका छन्। 

९. माल्दिभ्सको मालेमा सम्पन्न १३ औँ दक्षिण एसियाली शारीरिक सुगठन प्रतियोगितामा स्वर्ण पदक जित्न सफल खेलाडी को हुनुहुन्छ ?

 ललित धिमाल (नेपाल), सन् २०२३ जुलाई

– ललितले ७५ केजी तौल समूहमा प्रतिस्पर्धा गर्नुभएको थियो।

१०. राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार–२०७९ बाट सम्मानित हुने व्यक्तित्व को हुनुहुन्छ ?

 डि आर पोखरेल

११. २०७९ सालको भैरव पुरस्कार कसलाई प्रदान गरियो ?

 विद्यादेव लुइँटेल (राशि : १,११,१११/–)

भैरव वाङ्मय पुरस्कार साहित्यकार विश्वम्भर चञ्चललाई प्रदान गरियो। 

भैरव प्रतिभा पुरस्कार (५१,१११/–) कलाकार रामचन्द्र अधिकारीलाई प्रदान गरियो।

१२. पहिलो नेपाल ओलम्पिक कमिटी (एनओसी) अवार्ड २०२२ कसलाई प्रदान गरियो ?

 सर्वश्रेष्ठ पुरुष खेलाडी : प्रिन्स दाहाल (ब्याडमिन्टन)

– सर्वश्रेष्ठ महिला खेलाडी : गौरिका सिंह (पौडी)

– सर्वश्रेष्ठ पुरुष प्रशिक्षक : दीपक मगर (तेक्वान्दो)

– सर्वश्रेष्ठ सङ्घ : नेपाल तेक्वान्दो सङ्घ 

१३. नेपालमा फाइभ–जी सेवाको आन्तरिक परीक्षण शुभारम्भ कहिले गरिएको हो ?

 विसं २०७९ माघ २२

१४. नेपाल सरकारद्वारा प्रशासनिक समन्वय परिषद्को गठन गर्ने निर्णय कहिले भएको हो ?

 विसं २०७९ फागुन २६ 

मुख्य सचिवको संयोजकत्वमा गठन हुने परिषद्मा निम्न सदस्य रहने छन् ः

नेपाल सरकारका मुख्य सचिव ः संयोजक

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयका प्रादेशिक समन्वय हेर्ने सचिव ः सदस्य 

अर्थ सचिव ः सदस्य

सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका 

सचिव ः सदस्य

राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगका सचिव ः सदस्य 

राष्ट्रिय योजना आयोगका सचिव ः सचिव

सात वटै प्रदेशका प्रमुख सचिवहरू ः सदस्य 

महालेखा नियन्त्रक ः सदस्य

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयका प्रादेशिक समन्वय तथा योजना महाशाखा प्रमुख ः सदस्य सचिव

१५. मिस स्टार युनिभर्स, २०२३ विजेता सुन्दरी को हुनुहुन्छ ?

 सृष्टि महर्जन

१६. गोपालप्रसाद रिमाल राष्ट्रिय पुरस्कार–२०७९ कसलाई प्रदान गरियो ?

 काव्य विधामा हाङयुग सुब्बा थाम्सुहाङ र नाटक विधामा युवराज घिमिरे 

१७. युरोकप यु–२१ फुटबल प्रतियोगिताको उपाधि जित्ने राष्ट्र कुन हो ?

 बेलायत

बेलायत बलियो प्रतिद्वन्द्वी स्पेनलाई १–० गोल अन्तरले पराजित गर्दै उपाधि चुम्न सफल भएको हो।

बेलायतले ३९ वर्षपछि यु–२१ युरोपेली च्याम्पियनको उपाधि जितेको हो। यसअघि सन् १९८४ मा बेलायत च्याम्पियन बनेको थियो।

यस प्रतियोगिताको उपाधि सर्वाधिक स्पेन र इटालीले पाँच–पाँच पटक जितेका छन्। 

सन् २०२३ जुन २१ देखि जुलाई ८ सम्म प्रतियोगिता सञ्चालन भएको थियो। जर्जिया र रोमानियाद्वारा संयुक्त रूपमा प्रतियोगिता आयोजना गरिएको थियो। 

१८. प्रहरी महानिरीक्षक वसन्तबहादुर कुँवरद्वारा नेपाल प्रहरीको दुईवर्षे कार्ययोजना कहिले सार्वजनिक गरिएको हो ?

 विसं २०८० असार २२

१३ वटा लक्ष्य समेटी बनाइएको कार्ययोजनामा आन्तरिक सुदृढीकरण प्रमुख रहेको छ।

कार्ययोजनाले प्रहरी सेवा प्रवाहको गुणस्तरको व्यावसायिक सुदृढीकरण गरी समग्र प्रहरी सङ्गठनको दीर्घकालीन विकास र रूपान्तरण हुने बताइएको छ। 

१९. योगमाया राष्ट्रिय नारी स्रष्टा सम्मान २०८० कसलाई प्रदान गरियो ?

 डा. अरुणा उप्रेती

त्यस्तै योगमाया न्यौपाने अभियन्ता राष्ट्रिय सम्मान–२०८० सर्जक चन्द्रबहादुर बस्नेतलाई प्रदान गरियो।

२०. विसं २०८० असार २१ मा कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त हुन सफल व्यक्तित्व को हुनुहुन्छ ?

 उद्धव थापा (नेपाली कांग्रेस, संसदीय दतका नेता)

प्रदेश प्रमुख पर्शुराम खापुङद्वारा असार २१ मा उहाँलाई मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त गरियो।

थापालाई नेपाली कांग्रेससहित नेकपा (माओवादी केन्द्र), नेकपा (एकीकृत समाजवादी), जनता समाजवादी पार्टीलगायतको समर्थन रहेको छ। 

२१. हुलाक बचत बैङ्कमा रहेका खाताहरू राष्ट्रिय वाणिज्य बैङ्कमा हस्तान्तरण हुनेसम्बन्धी सम्झौता कहिले भएको हो ?

 विसं २०८० असार २४

नेपाल सरकारको आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को वार्षिक बजेटमा व्यवस्था भई नेपाल सरकार, मन्त्रीपरिषद्को

निर्णयबमोजिम हुलाक सेवा विभागले राष्ट्रिय वाणिज्य बैङ्कमा हस्तान्तरण गर्ने सम्बन्धमा सम्झौता भएको हो ।

सम्झौतापत्रमा हुलाक सेवा विभागकी महानिर्देशक इन्दु घिमिरे र बैङ्कका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत किरणकुमार श्रेष्ठद्वारा हस्ताक्षर गरियो।

देशभरका ६८ हुलाक कार्यालयबाट करिब ५७ हजार सर्वसाधारणको बचत खाता तथा करिब एक हजार सात सय कर्मचारीको ऋण लगानीका खाताहरू विभागले 

बैङ्कका विभिन्न शाखा कार्यालयमार्पmत असार २८ (२०८०) भित्र विवरण हस्तान्तरण गर्ने छ। हुलाक बचत बैङ्कका निक्षेपकर्ताहरूले राष्ट्रिय

वाणिज्य बैङ्कको नजिकैका शाखा कार्यालयमा गई नियमानुसार खाता अद्यावधिक गरी आफ्नो नियमित कारोबार २०८० साउन १ देखि गर्न सक्ने छन् ।

नेपाल सरकारले हुलाक कार्यालयलाई आव २०३२/३३ देखि सर्वसाधारणको बचत सङ्कलन गर्ने र आव २०६०/६१ देखि ऋण लगानीसमेत गर्ने अनुमति दिएको थियो।

२२. पाकिस्तानमा राष्ट्रिय सङ्कटकाल घोषणा कहिले गरियो ?

 सन् २०२२ अगस्ट २६ (पन्ध्र प्रतिशतभन्दा बढी जनसङ्ख्या बाढीबाट प्रभावित भएका कारण) 

२३. मङ्किपक्स पहिलो पटक बाँदरमा कहिले देखिएको थियो ?

 सन् १९५८

पहिलो पटक मानिसमा सन् १९७० (कङ्गो) मा देखिएको थियो।

सन् २०२२ जुलाई २३ मा विश्वव्यापी स्वास्थ्य सङ्कटकाल घोषणा गरिएको थियो।

पहिलो पटक बाँदरमा देखिएको हुँदा यसलाई मङ्किपक्स भनिएको हो।

सामान्यतया सङ्व्रmमित भएको पाँचदेखि २१ दिनभित्र लक्षण देखिन्छ।

हल्का ज्वरो आउनु, टाउको दुख्नु, मांसपेशी दुख्नु, ढाड दुख्नु, ग्रन्थीहरू सुन्निनु, शरीरमा गिर्खाजस्ता विमिरा आउनु आदि यसका लक्षण हुन्।

२४. महामूर्ख सम्मेलन, २०७९ को अवसरमा ‘महामूर्ख’ उपाधिद्वारा कसलाई सम्मान गरियो ?

 मनोज शाह (जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाका मेयर)

यसै गरी पटमूर्ख उपाधि ऋषि धमलालाई प्रदान गरियो।

मिथिला नाट्यकला परिषद्ले होली पर्वको अवसरमा विसं २०६१ देखि यो सम्मेलन आयोजना गर्दै आएको छ।

२५. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ७८ औँ महासभाको अध्यक्षमा को निर्वाचित हुनुभयो ?

 डेनिस फ्रान्सिस (ट्रिनिडाड एन्ड टोबागो), सन् २०२३ जुन १

२६. आयुर्वेद कुन वेदको उपवेद हो ?

 अथर्ववेद 

विश्वकै प्राचीन चिकित्सा विज्ञान आयुर्वेद ईशापूर्व 

तीन हजारदेखि ५० हजार वर्षअघि भारतवर्षबाट विकास भएको मानिन्छ।

आयुर्वेद उपचार विधि मात्र नभएर मानव जीवनका खानपिन, आहारविहारलाई निर्दिष्ट गर्ने विज्ञान हो,

जसले मानवको शरीर, मन र आत्मालाई स्वस्थ तथा सन्तुलन राख्न मद्दत दिन्छ। 

२७. भी–२० अर्थात् भल्नरेवल–२० भनेको के हो ?

 जलवायु परिवर्तनका कारण जोखिममा रहेका मुलुकहरूको समूहलाई भी–२० भनेर चिनिन्छ। 

यसको स्थापना सन् २०१५ अक्टोबर ८ मा भएको थियो।

यस समूहमा दक्षिण एसियाबाट अफगानिस्तान, बङ्गलादेश, भुटान, माल्दिभ्स, नेपाल र श्रीलङ्का रहेका छन्। 

---

२० असार, २०८०

१. नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य राष्ट्रिय प्रज्ञा पुरस्कार–२०७९ बाट सम्मानित हुने प्रतिभा को–को हुनुहुन्छ ?

 लोकसङ्गीत विधा : नवीन किशोर राई

सङ्गीत विधा : गणेश रसिक 

परम्परागत तथा शास्त्रीय सङ्गीत विधा : विजयकृष्ण श्रेष्ठ

रङ्गमञ्च विधा : भैरव क्षेत्री

नृत्य विधा : कुलमान नेपाली र 

नाट्य विधा : नाट्य अनुसन्धाता प्राडा रामचन्द्र पोखरेल 

विसं २०८० असार १३ मा उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादवद्वारा पुरस्कार प्रदान गरिएको। 

पुरस्कार राशि जनही एक लाख एक रुपियाँ रहेको।

२. काठमाडौँको कमलादीमा निर्मित स्काई वाक टावर सर्वसाधारणका लागि कहिलेदेखि खुला भएको हो ?

 विसं २०८० असार १५

– काठमाडौँको कमलादीमा करिब दुई अर्ब रुपियाँ लगानीमा ‘स्काई वाक’ (सीमामा टेकेर हिँड्न मिल्ने) टावर निर्माण भएको छ। 

काठमाडौँमा नयाँ र भिन्न स्वादको पयर्टकीय गन्तव्य थप्ने उद्देश्यले वन्डर्स नेपाल नामक संस्थाले २३ तलामाथि सिसामा हिँड्न मिल्ने संरचना तयार पारेको हो।

७८.५ मिटर उचाइको यस संरचनामा १८ तलासम्म लिफ्ट चल्छ। त्यसमाथिका तलामा होटल, क्लब र इभेन्ट एरिया छन् भने २३ औँ तला अर्थात् सबैभन्दा टपबाट टावरको फेदसम्म देखिने गरी सिसा बिछ्याइएको छ। जसमाथि हिँड्न, बस्न र आराम गर्नसमेत मिल्छ । टावरको सबैभन्दा ‘रोमाञ्चक’ तला नै यही हो। सो ठाउँबाट उपत्यकाका अधिकांश भाग नियाल्न सकिन्छ।

स्काई वाकको डिजाइन स्टिल स्ट्रक्चरमा छ। भूकम्प प्रतिरोधात्मक र सबै मापदण्ड पूरा गरेका कारण टावर पूर्ण सुरक्षित रहेको सो संस्थाले जनाएको छ। यसमा प्रयोग भएको सिसा सुरुमा १० एमएमको टेम्पर सिसा, त्यसपछि १.५२ एमएमको लेमिनेटिङ तह र पुनः १० एमएमको टेम्पर सिसा, १.५२ लेमिनेटिङ तह र अन्तिममा १० एमएमको टेम्पर सिसा गरी पाँच (दुई वटा सिसा र तीन वटा टेम्पर ग्लास) तह रहेका छन्। 

केही समयपछि टावरबाट बन्जी जम्प पनि गर्न मिल्ने व्यवस्था मिलाइने संस्थाले जनाएको छ। 

३. राष्ट्रिय कविता महोत्सव (२०८०) मा उत्कृष्ट घोषित हुन सफल प्रतिभा को को हुनुहुन्छ ?

 नेपाली भाषातर्फ : उमेश पुन (छोरी, सिमाना र देश), कृपाकरुणा पोखरेल (रक्तिम कथा), जीवन आरोही (प्रश्नहरूको विज्ञप्ति), तीर्थराज विश्वकर्मा (कविले के सम्झियौ ?), नवीन अभिलाषी (भेरी अभिशप्त बगिरहेछ), प्रकाश दिप्साली राई (न्वारानको नाम) र राधिका कल्पित (परिचयपत्र), डोटेली भाषातर्फ ः खिमानन्द जोशी (भुइँ गोठ नाइँ झान्या हुँ) र पूर्णानन्द ओझा (सन्निको मान्स) तथा खाम मगर भाषातर्फ : टङ्क झाँक्रीमगर (समीप वैरागी (हुन्के बे बड्डा) उत्कृष्ट भएका छन्। 

विसं २०८० असार ९ गते नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको ६६ औँ वार्षिकोत्सवको उपलक्ष्यमा आयोजित समारोहमा उत्कृष्ट १० कविलाई जनही १५ हजार रुपियाँ र प्रमाणपत्र 

प्रदान गरियो । 

४. संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शान्ति मिसनमा धेरै महिला पठाउने राष्ट्रमध्येमा नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ?

 पहिलो 

हाल तीन वटा सुरक्षा निकायबाट विभिन्न राष्ट्रमा साढे छ सयभन्दा बढी महिला शान्ति मिसनमा खटिएका छन्। 

समग्र (पुरुष र महिला) मा शान्ति

मिसनमा सुरक्षाकर्मी पठाउनेमा नेपाल दोस्रो स्थानमा रहेको छ। 

राष्ट्रसङ्घीय शान्ति मिसनमा विभिन्न १२१ राष्ट्रले सुरक्षाकर्मी पठाउने गरेका छन्। 

राष्ट्रसङ्घद्वारा हाल द्वन्द्वग्रस्त राष्ट्रमा १२ शान्ति मिसन सञ्चालन भएको छ। 

शान्ति मिसनमा सहभागी हुने प्रमुख पाँच राष्ट्र (सन् २०२३ मे महिनाको तथ्याङ्क अनुसार) ः 

१. बङ्गलादेश : ७,२७८ जना

२. नेपाल : ६,२३१ जना

३. भारत : ६,०८९ जना 

५. रुवान्डा : ५,९०५ जना

६. पाकिस्तान : ४,३४३ जना

५. रुसको सैन्य नेतृत्वविरुद्ध सशस्त्र विद्रोहको प्रयास गर्ने विद्रोही समूह कुन हो ?

 वागनर लडाकु समूह (सन् २०२३ जुन)

दक्षिणी रुसमा अवस्थित ११ लाख जनसङ्ख्याको सहर दोन अवस्थित रोस्तोभमा विद्रोह प्रयासको

सुरुवात गरेको सो समूह मस्कोतर्पm अघि बढ्ने प्रयासमा रहेको थियो।

युव्रmेनको सीमाबाट सय किलोमिटर दुरीमा रहेको दोनअवस्थित रोस्तोभ दक्षिण रुसको सबैभन्दा ठुलो सहर हो,

जहाँ रुसका पाँच सैन्य क्षेत्रमध्ये एक ‘दक्षिणी सैन्य जिल्ला कमान्ड’ को मुख्यालय रहेको छ ।

वागनर लडाकु समूहले सशस्त्र विद्रोहको प्रयास गरेपछि रुसले उच्च सतर्कताका साथ जवाफी कारबाहीमा जुटेको जनाएको छ।

रुसले सन् २०१४ को अप्रिलमा युक्रेनको क्रिमिया प्रायद्वीपमाथि कब्जा जमाएको केही पछि युक्रेनका पूर्वी क्षेत्र दोनेत्स्क र लुहान्स्कमा सुरु भएको पृथकतावादी युद्धका क्रममा ‘वागनर समूह’ पहिलो पटक सार्वजनिक भएको । पूर्वी युक्रेनमा रुस समर्थित पृथकतावादी शक्तिलाई समर्थन गर्दै युक्रेनविरुद्ध लड्न भाडाका सैनिक परिचालन गरेर यो समूहको उदय भएको थियो ।

युक्रेनको वख्तुममा भएको सङ्घर्षलाई वागनर समूहले एक टुङ्गोमा पु¥यायो। त्यस जितलाई वागनरका संस्थापकका रूपमा प्रिगोजिनको विजयका रूपमा हेरिएको थियो । वागनर लडाकु समुहको प्रमुख येवगेनी प्रिजोगिन हुन् ।

६. विश्व विख्यात कम्पनी अलिबाबाका प्रमुख एवं संस्थापक चिनियाँ धनाढ्य ज्याक मा नेपाल भ्रमणका सन्दर्भमा कहिले काठमाडौँ आउनु भयो ?

 विसं २०८० असार १२ (असार १४ मा नेपालबाट पाकिस्तानतर्पm उहाँ जानुभयो।)

अलिबाबा चिनियाँ ई–कमर्स कम्पनीले वेब पोर्टलमार्पmत उपभोक्तादेखि उपभोक्तासम्म तथा व्यवसायदेखि व्यवसायसम्म सेवा प्रदान गरिरहेको छ। 

अलिबाबाले विद्युतीय भुक्तानी सेवा, खरिद बिक्रीसम्बन्धी सर्च इन्जिन तथा क्लाउड कम्प्युटिङ सेवा उपलब्ध गराइरहेको छ। 

नेपालमा सञ्चालनमा रहेको अनलाइन व्यापार कम्पनी दराजमा अलिबाबाको लगानी रहेको छ। 

७. नेपाली शिक्षा परिषद्द्वारा प्रदान गरिने आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार, २०८० बाट सम्मानित व्यक्तित्व को हुनुहुन्छ ?

 प्राध्यापक घनश्याम कँडेल

यस पुरस्कारको राशि एक लाख २५ हजार रुपियाँ रहेको छ। 

त्यस्तै गोपाल पाँडे असीम पुरस्कार शैलेन्दुप्रकाश नेपाललाई प्रदान गरिएको छ। यस पुरस्कारको राशि ५० हजार रुपियाँ रहेको छ।

८. मदन भण्डारी राष्ट्रिय पुरस्कार, २०८० कसलाई प्रदान गरियो ?

 डा. मिङमार ग्याल्जेन शेर्पा 

त्यस्तै मदन भण्डारी रूपान्तरण राष्ट्रिय नेतृत्व पुरस्कार मकवानपुरकी निरुकुमारी मगरलाई प्रदान गरिएको छ। मदन भण्डारी फाउन्डेसनद्वारा स्थापित ती पुरस्कारको राशि जनही एक लाख रुपियाँ रहेको छ।

९. २० औँ राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाइँ महोत्सव, २०८० को नारा के हो ?

 ‘जलवायु अनुकूलित कृषकमैत्री प्रविधि, धान उत्पादनमा वृद्धि’

१०.  विश्व खुसी सूचकाङ्क–२०२३ अनुसार नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ?

 ७८ औँ

दिगो विकास समाधान नेटवर्कद्वारा सन् २०२३ मार्च २० मा सार्वजनिक सो सूचकाङ्क अनुसार सार्क राष्ट्रहरूमा नेपाल पहिलो स्थानमा रहेको। प्रतिवेदनमा भुटान र माल्दिभ्सलाई भने समावेश गरिएको छैन । 

सो सूचीको पहिलो स्थानमा फिनल्यान्ड र अन्तिम स्थानमा कङ्गो डेमोक्रेटिक रिपब्लिक रहेका छन्। 

सर्वाधिक बढी खुसी र कम खुसी पाँच/पाँच राष्ट्र :

११. सार्वजनिक संस्थानको वार्षिक स्थिति समीक्षा २०८० अनुसार नाफामा सञ्चालित संस्थानको सङ्ख्या कति रहेको छ ?

 २५

कुल ४४ सार्वजनिक संस्थानमध्ये १७ वटा संस्थानले घाटा बेहोरेका तथा दुई वटाको कारोबार शून्य रहेको छ।

१२. आसियानको नयाँ महासचिवमा नियुक्त हुने कूटनीतिज्ञ को हुन् ? 

 काओ कर्न हर्न

(कार्यकाल : सन् २०२३ जनवरी १–२०२८ डिसेम्बर ३१)

१३. सर्वोच्च अदालतद्वारा कर्मचारी र कैदी बन्दीलगायतलाई पनि अस्थायी मतदाता नामावली बनाई मतदानको व्यवस्था गर्न सरकारलाई कहिले आदेश दिइएको हो ?

 विसं २०७९ असार ३०

१४. गुगल नेपालको कर प्रणालीमा कहिले दर्ता भएको हो ? 

 विसं २०८० वैशाख ७

गुगलको खास नाम गुगल एलएलसी (लिमिटेड लिएबिलिटी कम्पनी) हो। 

विद्युतीय सेवा कर तिर्ने सम्बन्धमा भएको कानुनी व्यवस्था अनुरूप गैरबासिन्दा व्यक्तिले नेपालका उपभोक्तालाई उपलब्ध गराएको विद्युतीय सेवाको कारोबार मूल्यमा २ प्रतिशतका दरले विद्युतीय सेवा कर लागु गरिए अनुसार गुगलले नेपालमा आर्जन गरेको कुल आम्दानीको २ प्रतिशत रकम नेपालमा बुझाउनुपर्ने छ । 

१५. हिउँ चितुवा संरक्षणमा योगदान पु-याएबापत ‘रोलेक्स कन्जर्भेसन अवार्ड’ बाट सम्मानित हुन सफल नेपाली को हुनुहुन्छ ?

 हुम्लाका रिन्जिन फुन्जोक लामा 

(प्रतिष्ठित खबर पत्रिका टाइमले उहाँलाई विश्वका १० युवासहित ‘अर्को पुस्ताका नेता (नेक्स्ट जेनेरेसन लिडर्स)’ को सूचीमा राखेको छ। 

१६. नैरोवी फ्लाई भन्नाले के बुझिन्छ ?

 छालामा सङ्व्रmमण ल्याउने किरा (नेपालमा २०७९ असारमा देखिएको हो।)

१७. सरकारले विदेशी पर्यटकलाई एक्लै पदयात्रामा जान प्रतिबन्ध गर्ने निर्णय कहिले गरेको हो ? 

 विसं २०७९ फागुन १९

सन् २०२३ अप्रिल १ देखि लागु हुने गरी सो निर्णय भएको हो। 

सहयोगीका साथ पदयात्रा गर्दा पर्यटकको सुरक्षा हुनुका साथै नेपालीले रोजगारी प्राप्त गर्ने छन्। 

१८. पृथ्वीनारायण शाह सङ्ग्रहालय कहाँ निर्माणाधीन छ ?

 नुवाकोट

१९. विश्वको पहिलो ‘स्वच्छ वाणिज्य आणविक रिएक्टर’ बनाउने देश कुन हो ?

 चीन

२०. ग्रेट ग्रिन वाल प्रोजेक्ट कहाँ कार्यान्वयनमा ल्याइएको छ ?

 अफ्रिकाको साहेल क्षेत्र

२१. सरकारले वीरगन्जस्थित कृषि कारखाना सञ्चालनको जिम्मा राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रलाई दिने सम्झौता कहिले गरेको हो ?

 विसं २०७९ असोज ११

विसं २०७९ भदौ ३१ को मन्त्रीपरिषद्को बैठकले करिव तीन दशकदेखि बन्द रहेको कृषि औजार कारखाना

सो केन्द्रलाई सञ्चालन गर्न दिने निर्णय गरे अनुसार सो सम्झौता भएको हो। तत्कालीन अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माकोउपस्थितिमा मन्त्रालयका तर्फबाट सहसचिव रमेश केसी र आविष्कार केन्द्रका अध्यक्ष महावीर पुनद्वारा सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो। 

सम्झौता अनुसार आविष्कार केन्द्रले कारखाना सञ्चालनको जिम्मा १० वर्षका लागि पाएको छ। 

औजार बिक्रीबाट करपश्चात्को रकमको ५० प्रतिशत राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्र कोष खडा गरी त्यहाँ रहने छ। बाँकी ५० प्रतिशत वार्षिक रूपमा नेपाल सरकारको राजस्व खातामा जम्मा गर्नुपर्ने छ। 

१३ असार २०८०, बुधबार

१. एभिएसनसँग सम्बन्धित बेलायतको स्काई ट्रयाक्स नामक संस्थाका अनुसार सन् २०२३ मा विश्वकै उत्कृष्ट एयरलायन्स कुन बनेको छ ?

 सिङ्गापुर एयरलायन्स

यो सँगै सिङ्गापुर एयरलायन्स सञ्चालनको २३ वर्षमा पाँचौँ पटक विश्वकै उत्कृष्ट एयरलायन्स बन्न सफल भएको।

विश्वका उत्कृष्ट दस एयरलायन्स : 

सन् एयरलायन्स देश

१.  कतार एयरलायन्स कतार

२. अल निप्पोन एयरलायन्स जापान

३.  इमिरेट्स युएई

४. जापान एयरलायन्स जापान

५.  टर्किस एयरलायन्स टर्किए

६. एयर फ्रान्स फ्रान्स

७.  क्याथी प्यासिफिक हङकङ

८.  इभा एयर ताइवान

९.  कोरियन एयर द. कोरिया

२. सुदूरपश्चिम प्रदेशको पहिलो पूर्ण खोप सुनिश्चित घोषित जिल्ला कुन हो ?

 डोटी

विसं २०८० असार ४ मा जिल्लालाई पूर्ण खोप सुनिश्चितता तथा दिगोपना घोषणा गरिएको।

३.  चार राजनीतिक पार्टीको समाजवादी मोर्चा घोषणा कहिले गरिएको हो ?

 विसं २०८० असार ४

चार दलले सङ्घीयता, लोकतन्त्र, सुशासन, समृद्धि र आर्थिक–सामाजिक न्यायसहितको नेपाली विशेषताको समाजवाद स्थापना गर्ने प्रमुख उद्देश्यका साथ मोर्चा बनाइएको बताएका।

नेकपा (माओवादी केन्द्र), नेकपा (एकीकृत समाजवादी), जनता समाजवादी पार्टी र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी सम्मिलित चार दलद्वारा समाजवादी मोर्चा नेपाल घोषणा गरिएको।

१५ बुँदे साझा उद्देश्य तथा नीतिगत प्रतिबद्धता सार्वजनिक गर्दै मोर्चाको घोषणा गरिएको। 

४.  कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) बिच पुनः कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना कहिले भएको हो ?

 सन् २०२३ जुन १९

सन् २०१७ को जूनमा आतङ्कवादलाई सहयोग पु¥याएको र क्षेत्रीय स्तरमा अस्थिरता निम्त्याएको भन्दै साउदी अरब, युएई, बहराइन र इजिप्टले कतारसँगको कूटनीतिक सम्बन्ध तोड्ने घोषणा गरेका थिए । कतारले भने यी आरोपको खण्डन गर्दै आएको थियो ।

यद्यपि, सन् २०२१ मा साउदी अरबलगायत खाडी मुलुकले अलउलमा भएको ४१ औँ खाडी सहकार्य परिषद् शिखर सम्मेलनका व्रmममा कतारसँग कूटनीतिक सम्बन्ध पुनस्र्थापनाको घोषणा गरेका थिए तर केही विषयमा सहमति जुट्न नसक्दा यी मुलुक र कतारबिच पूर्ण सामान्यीकरणको प्रव्रिmयामा ढिलाइ हुन पुगेको । 

५.  दी मिसेस नेसनल २०२३ को उपाधि जित्ने सुन्दरी को हुन् ?

 अनिता यादव

सो प्रतियोगितामा दीपा थानी फस्र्ट रनर्सअपका साथ बेस्ट पर्सनालिटी र समीक्षा अग्रवाल सेकेन्ड रनर्सअपका साथ मस्ट ट्यालेन्टेड भएका।

विवाहित महिलालाई चौघेराभित्रबाट बाहिर निस्केर स्वावलम्बी बन्न प्रोत्साहित गर्ने तथा तिनमा अन्तर्निहित प्रतिभा उजागर गरी बाहिर ल्याउने उद्देश्यले सो प्रतियोगिता आयोजना गरिएको आयोजक संस्था मिडिया ग्रुप प्रालिले जनाएको । 

६.  युइएफए नेसन्स लिग–२०२३ को उपाधि जित्न सफल राष्ट्र कुन हो ?

 स्पेन

स्पेनले सन् २०२३ जुन १८ मा क्रोएसियालाई सडनडेथमा ५–४ ले हराएर नेसन्स लिगको उपाधि जितेको। स्पेनले ११ वर्ष पछि अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल उपाधि हात पारेको। यसअघि स्पेनले सन् २०१० मा विश्वकप र सन् १९६४, २००८ तथा २०१२ मा युरोपेली च्याम्पियनसिप जितेको थियो । 

क्राेएसिया भने पटक पटक सँघारमा पुगेर पनि अझै पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय उपाधिको पर्खाइमा छ। लुका मोड्रिचको क्रोएसिया सन् २०१८ को विश्वकपमा दोस्रो र सन् २०२२ को कतारमा भएको विश्वकपमा तेस्रो भएको थियो ।

नेसन्स लिग–२०२३ मा इटलीले घरेलु टोली नेदरल्यान्ड्सलाई ३–१ ले पराजित गरी तृतीय स्थान हासिल गरेको। 

७.  हाल विश्वकै सबैभन्दा होचो (जीवित) व्यक्ति को हुन् ?

 आफसिन स्माइल घडेरजाडदेह (इरान)

आफसिनको उचाइ ६५.२४ सेमी रहेको।

उनको तौल हाल ६.५ केजी रहेको।

८.  युरो मुद्रा प्रचलनमा ल्याउने २० औँ राष्ट्र कुन हो ?

 क्राेएसिया (सन् २०२३ जनवरी १ देखि)

९.  सुखी गाउँ घोषणा गरिएको गाउँ कुन हो ?

 घलेगाउँ (लमजुङ)

१०.  विश्वमा सबैभन्दा धेरै शरणार्थी बसोबास गर्ने देश टर्किए हो भने सबैभन्दा धेरै शरणार्थी हुन बाध्य भएको देश कुन हो ?

 सिरिया

११. राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार नेपालमा कुल जातजातिको सङ्ख्या कति रहेको छ ?

 १४२ (जनगणना २०७८ अनुसार कुल भाषाको सङ्ख्या : १२४)

विभिन्न जनगणनामा जाति एवं भाषाको सङ्ख्या 

जनगणना जातजाति सङ्ख्या  भाषा सङ्ख्या

२०४८     ६०                         ३१ 

२०५८   १०१                        ९२

२०६८  १२५                      १२३

२०७८  १४२                    १२४

१२.  नेपालको पहिलो महिला प्रदेश सभामुख को हुन् ?

 नन्दा गुरुङ

उहाँ विसं २०७९ माघ १ मा कर्णाली प्रदेशको प्रदेश सभामुखमा निर्वाचित हुनुभएको। 

१३. ग्रिसको प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित हुन सफल राजनीतिज्ञ को हुन् ?

– किरियाकोस मित्सोटाकिस (कन्जरभेटिभ न्यु डेमोक्रेसी पार्टी, सन् २०२३ जुन)

१४. पाँचौँ अल्पविकसित राष्ट्रहरूको सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 सन् २०२३ मार्च ५–९, दोहा (कतार)

प्रत्येक दस वर्षमा आयोजना गरिने।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको तथ्याङ्क अनुसार हाल अल्पविकसित राष्ट्रहरूको सङ्ख्या ४६ रहेको।

सम्मेलनमा नेपालको तर्पmबाट प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालद्वारा प्रतिनिधित्व भएको।

हालसम्म सम्पन्न सम्मेलनहरू

पहिलो –  सन् १९८१ (पेरिस)

दोस्रो –  सन् १९९० (पेरिस)

तेस्रो –  सन् २००१ (ब्रसेल्स)

चौथो –  सन् २०११ (इस्तानबुल)

१५.  सन् २०२३ मा जेल सजाय सुनाइएका नोबल पुरस्कार विजेता व्यक्ति को हुन् ?

 एलेस बालियात्स्की

सन् २०२२ को नोबल शान्ति पुरस्कार (मेमोरियल (रुस) तथा सेन्टर फर सिभिल लिबर्टिज (युक्रेन) संस्थाहरूसँगै) विजेता बाल्यिात्स्कीलाई सन् २०२३ मार्च ३ मा जेल सजाय (१० वर्षका लागि) सुनाइएको ।

सरकार विरोधी गतिविधि गर्ने उद्देश्यका साथ बेलारुसमा अवैध रूपमा पैसा भित्र्याएको आरोप यिनी माथि लागेको।

१६. नेपाल कहिलेदेखि अतिकम विकसित राष्ट्रको सूचीमा रहँदै आएको हो ?

 सन् १९७१ 

अतिकम विकसित राष्ट्रको सूचीबाट स्तरोन्नतिका लागि तेह्रौँ योजना अवधिदेखि प्रयास हुँदै आएको।

स्तरोन्नतिका लागि निर्धारित तीन मापदण्डमध्ये नेपालले मानव सम्पत्ति सूचकाङ्क र आर्थिक तथा वातावरणीय जोखिम सूचकाङ्कको मापदण्ड पूरा गरेको। 

संयुक्त राष्ट्रसङ्घले पछिल्लो पटक सन् २०२१ नोभेम्बरमा गरेको निर्णय अनुसार पाँच वर्षको तयारी अवधि (ग्रेस पिरियड) सहित सन् २०२६ मा नेपाल अतिकम विकसित मुलुकको श्रेणीबाट विकासशील मुलुकमा स्तरोन्नति हुने संशोधित लक्ष्य रहेको ।

१७. नेपालसँग दौत्य सम्वन्ध कायम भएको १८१ औँ राष्ट्र कुन हो ?

 मार्सल आइल्यान्ड

नेपाल र मार्सल आइल्यान्डबिच सन् २०२३ जुन २३ मा कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएको।

त्यसै गरी, नेपालसँग दौत्य सम्बन्ध कायम भएको १८० औँ राष्ट्र अफ्रिकी मुलुक क्यामरुन हो। नेपाल–क्यामरुनबिच सन् २०२३ जुन २२ मा कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएको।

१८. विश्वमा लैङ्गिक उत्तरदायी बजेटको सुरुवात कुन राष्ट्रबाट भएको हो ?

 अस्ट्रेलिया 

१९. नेपाल युएई श्रम सम्झौता नवीकरण कहिले भएको हो ? 

 विसं २०८० जेठ ३१ (सन् २०२३ जुन १४)

२०. कोशी प्रदेश साक्षर प्रदेश घोषित कहिले भएको हो ? 

 विसं २०७९ भाद्र २३

हालसम्म साक्षर घोषित प्रदेश

पहिलो बागमती २०७८ आश्विन ११

दोस्रो गण्डकी २०७८ आश्विन १४

तेस्रो कोशी २०७९ भाद्र २३

२१. आइएफआरसीको महासचिवमा नियुक्त हुन सफल पहिलो नेपाली को हुन् ? 

 जगन चापागाईं

उहाँ सन् २०२३ मे १० मा सो पदमा नियुक्त (दोस्रो कार्यकालका लागि) हुनु भएको। उहाँको पहिलो कार्यकाल सन् २०२० फेब्रुअरी ४ मा सुरु भएको थियो। 

आइएफआरसीको पूरा रूप इन्टरनेसनल फेडरेसन अफ रेडक्रस एन्ड रेड क्रेसेन्ट सोसाइटिज रहेको। 

आइएफआरसीको स्थापना सन् १९१९ मे ५ मा भएको। 

यसको मुख्यालय स्विट्जरल्यान्डको जेनेभामा रहेको।

२२. विसं २०७९ पौष ३–६ सम्म काठमाडौँमा सम्पन्न दशौँ नेपाल मानव अधिकार अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवमा नेपाल पानारोमातर्पm उत्कृष्ट फिक्सन फिल्म बन्न सफल वृत्तचित्र कुन हो ?

 फोर नाइट्स (निर्देशक : दीपक रौनियार)

त्यस्तै, डकुमेन्ट्री विधातर्फ ‘आइरन डिगर’ (निर्देशक : अनिल बुढामगर) उत्कृष्ट घोषित भएको।

अन्तर्राष्ट्रिय फिक्सन विधातर्फ बङ्गलादेशी निर्देशक जुवोराज समिमको फिल्म ‘द इन्सटिङ्क्ट’ एवं ननफिक्सन विधातर्फ फिनल्यान्डका निर्देशक लिरिस हेर्माको डकुमेन्ट्री ‘सेपहर्डस् अफ द अर्थ’ उत्कृष्ट घोषित भएका ।

प्रत्येक विधामा उत्कृष्ट बन्न सफल फिल्मलाई अवार्डसहित ५०/५० हजार रुपियाँ नगद राशि प्रदान गरिएको।

महोत्सवमा २५ देशका ६४ फिल्म प्रदर्शन गरिएको।

२३. विश्व वातावरण दिवस कहिले मनाउने गरिन्छ ?

 जुन ५ 

सन् २०२३ मा बिट प्लास्टिक पोलुसन भन्ने नाराका साथ मनाइएको।

वातापरणसम्बन्धी स्टकहोम सम्मेलन, १९७२ ले तय गरेको नारा ‘ओन्ली अन अर्थ’ लाई ५० वर्षपछि आएर फेरि पुनर्जागृत गर्नुले ब्रह्माण्डमै जीवन जिउन योग्य एक मात्र ग्रह पृथ्वीको वैशिष्ट्य र यसको संरक्षणमा प्रतिकूल विद्यमान मानवीय क्रियाकलापलाई सुधार गर्नुपर्ने अपरिहार्यतालाई थप उजागर गरेको।सन् १९७३ देखि यो दिवस मनाउँदै आइएको। 

२४.  विश्वको सबैभन्दा ठुलो जलविद्युत् आयोजना कुन हो ?

 थ्री गर्जेज (चीन) 

(चीनको याङ्जे नदीमा निर्मित यस जलविद्युत् उत्पादन केन्द्रको विद्युत् उत्पादन क्षमता २२,५०० मेगावाट रहेको छ। विश्वको दोस्रो ठुलो जलविद्युत् आयोजना ब्राजिल र पाराग्वेको सिमानामा बग्ने पराना नदीमा निर्मित इटाइपी हाइड्रोइलेक्ट्रिक पावर प्लान्ट 

(१४, ००० मे.वा.) हो।)   

असार ६ २०८०

१. एभिएसनसँग सम्बन्धित बेलायतको स्काई ट्रयाक्स नामक संस्थाका अनुसार सन् २०२३ मा विश्वकै उत्कृष्ट एयरलायन्स कुन बनेको छ ?

 सिङ्गापुर एयरलायन्स

यो सँगै सिङ्गापुर एयरलायन्स सञ्चालनको २३ वर्षमा पाँचौँ पटक विश्वकै उत्कृष्ट एयरलायन्स बन्न सफल भएको।

विश्वका उत्कृष्ट दस एयरलायन्स : 

सन् एयरलायन्स देश

१.  कतार एयरलायन्स कतार

२. अल निप्पोन एयरलायन्स जापान

३.  इमिरेट्स युएई

४. जापान एयरलायन्स जापान

५.  टर्किस एयरलायन्स टर्किए

६. एयर फ्रान्स फ्रान्स

७.  क्याथी प्यासिफिक हङकङ

८.  इभा एयर ताइवान

९.  कोरियन एयर द. कोरिया

२. सुदूरपश्चिम प्रदेशको पहिलो पूर्ण खोप सुनिश्चित घोषित जिल्ला कुन हो ?

 डोटी

विसं २०८० असार ४ मा जिल्लालाई पूर्ण खोप सुनिश्चितता तथा दिगोपना घोषणा गरिएको।

३.  चार राजनीतिक पार्टीको समाजवादी मोर्चा घोषणा कहिले गरिएको हो ?

 विसं २०८० असार ४

चार दलले सङ्घीयता, लोकतन्त्र, सुशासन, समृद्धि र आर्थिक–सामाजिक न्यायसहितको नेपाली विशेषताको समाजवाद स्थापना गर्ने प्रमुख उद्देश्यका साथ मोर्चा बनाइएको बताएका।

नेकपा (माओवादी केन्द्र), नेकपा (एकीकृत समाजवादी), जनता समाजवादी पार्टी र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी सम्मिलित चार दलद्वारा समाजवादी मोर्चा नेपाल घोषणा गरिएको।

१५ बुँदे साझा उद्देश्य तथा नीतिगत प्रतिबद्धता सार्वजनिक गर्दै मोर्चाको घोषणा गरिएको। 

४.  कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) बिच पुनः कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना कहिले भएको हो ?

 सन् २०२३ जुन १९

सन् २०१७ को जूनमा आतङ्कवादलाई सहयोग पु¥याएको र क्षेत्रीय स्तरमा अस्थिरता निम्त्याएको भन्दै साउदी अरब, युएई, बहराइन र इजिप्टले कतारसँगको कूटनीतिक सम्बन्ध तोड्ने घोषणा गरेका थिए । कतारले भने यी आरोपको खण्डन गर्दै आएको थियो ।

यद्यपि, सन् २०२१ मा साउदी अरबलगायत खाडी मुलुकले अलउलमा भएको ४१ औँ खाडी सहकार्य परिषद् शिखर सम्मेलनका व्रmममा कतारसँग कूटनीतिक सम्बन्ध पुनस्र्थापनाको घोषणा गरेका थिए तर केही विषयमा सहमति जुट्न नसक्दा यी मुलुक र कतारबिच पूर्ण सामान्यीकरणको प्रव्रिmयामा ढिलाइ हुन पुगेको । 

५.  दी मिसेस नेसनल २०२३ को उपाधि जित्ने सुन्दरी को हुन् ?

 अनिता यादव

सो प्रतियोगितामा दीपा थानी फस्र्ट रनर्सअपका साथ बेस्ट पर्सनालिटी र समीक्षा अग्रवाल सेकेन्ड रनर्सअपका साथ मस्ट ट्यालेन्टेड भएका।

विवाहित महिलालाई चौघेराभित्रबाट बाहिर निस्केर स्वावलम्बी बन्न प्रोत्साहित गर्ने तथा तिनमा अन्तर्निहित प्रतिभा उजागर गरी बाहिर ल्याउने उद्देश्यले सो प्रतियोगिता आयोजना गरिएको आयोजक संस्था मिडिया ग्रुप प्रालिले जनाएको । 

६.  युइएफए नेसन्स लिग–२०२३ को उपाधि जित्न सफल राष्ट्र कुन हो ?

 स्पेन

स्पेनले सन् २०२३ जुन १८ मा क्रोएसियालाई सडनडेथमा ५–४ ले हराएर नेसन्स लिगको उपाधि जितेको। स्पेनले ११ वर्ष पछि अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल उपाधि हात पारेको। यसअघि स्पेनले सन् २०१० मा विश्वकप र सन् १९६४, २००८ तथा २०१२ मा युरोपेली च्याम्पियनसिप जितेको थियो । 

क्राेएसिया भने पटक पटक सँघारमा पुगेर पनि अझै पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय उपाधिको पर्खाइमा छ। लुका मोड्रिचको क्रोएसिया सन् २०१८ को विश्वकपमा दोस्रो र सन् २०२२ को कतारमा भएको विश्वकपमा तेस्रो भएको थियो ।

नेसन्स लिग–२०२३ मा इटलीले घरेलु टोली नेदरल्यान्ड्सलाई ३–१ ले पराजित गरी तृतीय स्थान हासिल गरेको। 

७.  हाल विश्वकै सबैभन्दा होचो (जीवित) व्यक्ति को हुन् ?

 आफसिन स्माइल घडेरजाडदेह (इरान)

आफसिनको उचाइ ६५.२४ सेमी रहेको।

उनको तौल हाल ६.५ केजी रहेको।

८.  युरो मुद्रा प्रचलनमा ल्याउने २० औँ राष्ट्र कुन हो ?

 क्राेएसिया (सन् २०२३ जनवरी १ देखि)

९.  सुखी गाउँ घोषणा गरिएको गाउँ कुन हो ?

 घलेगाउँ (लमजुङ)

१०.  विश्वमा सबैभन्दा धेरै शरणार्थी बसोबास गर्ने देश टर्किए हो भने सबैभन्दा धेरै शरणार्थी हुन बाध्य भएको देश कुन हो ?

 सिरिया

११. राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार नेपालमा कुल जातजातिको सङ्ख्या कति रहेको छ ?

 १४२ (जनगणना २०७८ अनुसार कुल भाषाको सङ्ख्या : १२४)

विभिन्न जनगणनामा जाति एवं भाषाको सङ्ख्या 

जनगणना जातजाति सङ्ख्या  भाषा सङ्ख्या

२०४८     ६०                         ३१ 

२०५८   १०१                        ९२

२०६८  १२५                      १२३

२०७८  १४२                    १२४

१२.  नेपालको पहिलो महिला प्रदेश सभामुख को हुन् ?

 नन्दा गुरुङ

उहाँ विसं २०७९ माघ १ मा कर्णाली प्रदेशको प्रदेश सभामुखमा निर्वाचित हुनुभएको। 

१३. ग्रिसको प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित हुन सफल राजनीतिज्ञ को हुन् ?

– किरियाकोस मित्सोटाकिस (कन्जरभेटिभ न्यु डेमोक्रेसी पार्टी, सन् २०२३ जुन)

१४. पाँचौँ अल्पविकसित राष्ट्रहरूको सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 सन् २०२३ मार्च ५–९, दोहा (कतार)

प्रत्येक दस वर्षमा आयोजना गरिने।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको तथ्याङ्क अनुसार हाल अल्पविकसित राष्ट्रहरूको सङ्ख्या ४६ रहेको।

सम्मेलनमा नेपालको तर्पmबाट प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालद्वारा प्रतिनिधित्व भएको।

हालसम्म सम्पन्न सम्मेलनहरू

पहिलो –  सन् १९८१ (पेरिस)

दोस्रो –  सन् १९९० (पेरिस)

तेस्रो –  सन् २००१ (ब्रसेल्स)

चौथो –  सन् २०११ (इस्तानबुल)

१५.  सन् २०२३ मा जेल सजाय सुनाइएका नोबल पुरस्कार विजेता व्यक्ति को हुन् ?

 एलेस बालियात्स्की

सन् २०२२ को नोबल शान्ति पुरस्कार (मेमोरियल (रुस) तथा सेन्टर फर सिभिल लिबर्टिज (युक्रेन) संस्थाहरूसँगै) विजेता बाल्यिात्स्कीलाई सन् २०२३ मार्च ३ मा जेल सजाय (१० वर्षका लागि) सुनाइएको ।

सरकार विरोधी गतिविधि गर्ने उद्देश्यका साथ बेलारुसमा अवैध रूपमा पैसा भित्र्याएको आरोप यिनी माथि लागेको।

१६. नेपाल कहिलेदेखि अतिकम विकसित राष्ट्रको सूचीमा रहँदै आएको हो ?

 सन् १९७१ 

अतिकम विकसित राष्ट्रको सूचीबाट स्तरोन्नतिका लागि तेह्रौँ योजना अवधिदेखि प्रयास हुँदै आएको।

स्तरोन्नतिका लागि निर्धारित तीन मापदण्डमध्ये नेपालले मानव सम्पत्ति सूचकाङ्क र आर्थिक तथा वातावरणीय जोखिम सूचकाङ्कको मापदण्ड पूरा गरेको। 

संयुक्त राष्ट्रसङ्घले पछिल्लो पटक सन् २०२१ नोभेम्बरमा गरेको निर्णय अनुसार पाँच वर्षको तयारी अवधि (ग्रेस पिरियड) सहित सन् २०२६ मा नेपाल अतिकम विकसित मुलुकको श्रेणीबाट विकासशील मुलुकमा स्तरोन्नति हुने संशोधित लक्ष्य रहेको ।

१७. नेपालसँग दौत्य सम्वन्ध कायम भएको १८१ औँ राष्ट्र कुन हो ?

 मार्सल आइल्यान्ड

नेपाल र मार्सल आइल्यान्डबिच सन् २०२३ जुन २३ मा कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएको।

त्यसै गरी, नेपालसँग दौत्य सम्बन्ध कायम भएको १८० औँ राष्ट्र अफ्रिकी मुलुक क्यामरुन हो। नेपाल–क्यामरुनबिच सन् २०२३ जुन २२ मा कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएको।

१८. विश्वमा लैङ्गिक उत्तरदायी बजेटको सुरुवात कुन राष्ट्रबाट भएको हो ?

 अस्ट्रेलिया 

१९. नेपाल युएई श्रम सम्झौता नवीकरण कहिले भएको हो ? 

 विसं २०८० जेठ ३१ (सन् २०२३ जुन १४)

२०. कोशी प्रदेश साक्षर प्रदेश घोषित कहिले भएको हो ? 

 विसं २०७९ भाद्र २३

हालसम्म साक्षर घोषित प्रदेश

पहिलो बागमती २०७८ आश्विन ११

दोस्रो गण्डकी २०७८ आश्विन १४

तेस्रो कोशी २०७९ भाद्र २३

२१. आइएफआरसीको महासचिवमा नियुक्त हुन सफल पहिलो नेपाली को हुन् ? 

 जगन चापागाईं

उहाँ सन् २०२३ मे १० मा सो पदमा नियुक्त (दोस्रो कार्यकालका लागि) हुनु भएको। उहाँको पहिलो कार्यकाल सन् २०२० फेब्रुअरी ४ मा सुरु भएको थियो। 

आइएफआरसीको पूरा रूप इन्टरनेसनल फेडरेसन अफ रेडक्रस एन्ड रेड क्रेसेन्ट सोसाइटिज रहेको। 

आइएफआरसीको स्थापना सन् १९१९ मे ५ मा भएको। 

यसको मुख्यालय स्विट्जरल्यान्डको जेनेभामा रहेको।

२२. विसं २०७९ पौष ३–६ सम्म काठमाडौँमा सम्पन्न दशौँ नेपाल मानव अधिकार अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवमा नेपाल पानारोमातर्पm उत्कृष्ट फिक्सन फिल्म बन्न सफल वृत्तचित्र कुन हो ?

 फोर नाइट्स (निर्देशक : दीपक रौनियार)

त्यस्तै, डकुमेन्ट्री विधातर्फ ‘आइरन डिगर’ (निर्देशक : अनिल बुढामगर) उत्कृष्ट घोषित भएको।

अन्तर्राष्ट्रिय फिक्सन विधातर्फ बङ्गलादेशी निर्देशक जुवोराज समिमको फिल्म ‘द इन्सटिङ्क्ट’ एवं ननफिक्सन विधातर्फ फिनल्यान्डका निर्देशक लिरिस हेर्माको डकुमेन्ट्री ‘सेपहर्डस् अफ द अर्थ’ उत्कृष्ट घोषित भएका ।

प्रत्येक विधामा उत्कृष्ट बन्न सफल फिल्मलाई अवार्डसहित ५०/५० हजार रुपियाँ नगद राशि प्रदान गरिएको।

महोत्सवमा २५ देशका ६४ फिल्म प्रदर्शन गरिएको।

२३. विश्व वातावरण दिवस कहिले मनाउने गरिन्छ ?

 जुन ५ 

सन् २०२३ मा बिट प्लास्टिक पोलुसन भन्ने नाराका साथ मनाइएको।

वातापरणसम्बन्धी स्टकहोम सम्मेलन, १९७२ ले तय गरेको नारा ‘ओन्ली अन अर्थ’ लाई ५० वर्षपछि आएर फेरि पुनर्जागृत गर्नुले ब्रह्माण्डमै जीवन जिउन योग्य एक मात्र ग्रह पृथ्वीको वैशिष्ट्य र यसको संरक्षणमा प्रतिकूल विद्यमान मानवीय क्रियाकलापलाई सुधार गर्नुपर्ने अपरिहार्यतालाई थप उजागर गरेको।सन् १९७३ देखि यो दिवस मनाउँदै आइएको। 

२४.  विश्वको सबैभन्दा ठुलो जलविद्युत् आयोजना कुन हो ?

 थ्री गर्जेज (चीन) 

(चीनको याङ्जे नदीमा निर्मित यस जलविद्युत् उत्पादन केन्द्रको विद्युत् उत्पादन क्षमता २२,५०० मेगावाट रहेको छ। विश्वको दोस्रो ठुलो जलविद्युत् आयोजना ब्राजिल र पाराग्वेको सिमानामा बग्ने पराना नदीमा निर्मित इटाइपी हाइड्रोइलेक्ट्रिक पावर प्लान्ट 

(१४, ००० मे.वा.) हो।)   

६ असार २०८०

१. युरोपेली च्याम्पियन्स लिग २०२३ को उपाधि जित्ने फुटबल क्लब कुन हो ?

 म्यान्चेस्टर सिटी

– इङ्ग्लिस प्रिमियर लिग क्लव म्यान्चेस्टर सिटीले पहिलो पटक च्याम्यिन लिग उपाधि जितेको । 

– यसअघि म्यान्चेस्टर सिटीले प्रिमियर लिग र एफए कप पनि हात पारेको । म्यान्चेस्टर सिटीले एकै सत्रमा तीन उपाधि जितेर म्यान्चेस्टर युनाइटेडले बनाएको इतिहासको बराबरी गरेको । म्यान्चेस्टर युनाइटेडले सन् १९९९ मा सो दुर्लभ उपाधि हासिल गरेको थियो ।

– इटालियन सिरी ‘ए’ क्लब इन्टर मिलानलाई १–० गोल अन्तरले पराजित गर्दै सिटीले क्लबको इतिहासमा पहिलो पटक यो उपाधि जित्न सफल भएको । 

२. विश्व खाद्य स्वच्छता दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 जुन ७

– (सन् २०२३ को नारा : खाद्य पदार्थमा मापदण्ड, जीवनरक्षाको आधार स्तम्भ)

३. नेपाल सरकारको मुख्य सचिवमा नियुक्त हुने व्यक्तित्व को हुनुहुन्छ ?

 डा. वैकुण्ठ अर्याल 

– विसं २०८० जेठ ३२ को मन्त्रीपरिषद् बैठकले उहाँलाई सो पदमा नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको ।

– यसअघिका मुख्य सचिव शङ्करदास वैरागीलाई राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को सल्लाहकारमा नियुक्त गरिएको । वैरागी आगामी असोज १४ गते सेवाबाट अवकाश हुँदै हुनुहुन्थ्यो ।

– विसं २०४६ माघमा नायब सुब्बा पदबाट निजामती सेवा सुरु गर्नुभएका अर्याल अधिकृत, उपसचिव, सहसचिव हुँदै २०७५ असार ३ गते सचिव पदमा बढुवा हुनुभएको थियो ।

– डा. अर्यालको सचिव भएको पाँचवर्षे कार्यकाल २०८० असार २ गते सकिन लागेको थियो ।

– उहाँले राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोग, उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद् कार्यालय र सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयमा सचिवको जिम्मेवारी सम्हालिसक्नु भएको ।

– उहाँ २०८२ साल कात्तिकसम्म मुख्य सचिव पदमा बहाल रहने । 

४. बागमती प्रदेश सरकारद्वारा विसं २०८० जेठ ३२ मा सार्वजनिक बागमती प्रदेश आर्थिक सर्वेक्षण २०७९/८० अनुसार राष्ट्रिय कुल गार्हस्थ उत्पादनमा बागमती प्रदेशको हिस्सा कति रहेको छ ?

 ३६.८० प्रतिशत

– प्रदेशको कुल गार्हस्थ उत्पादन वृद्धि १.८ प्रतिशत रहने । 

– राष्ट्रिय कुल गार्हस्थ उत्पादनमा बागमतीको हिस्सा ३६.८० प्रतिशत हुने अनुमान । 

– राष्ट्रिय कृषि उत्पादनमा बागमतीको योगदान १७ प्रतिशत ।

५. लोक सेवा आयोगको स्थापना कहिले भएको हो ?

 विसं २००८ असार १

– ‘नेपाल पब्लिक सर्भिस कमिसन’ नामबाट २००८ साल असार १ गते लोक सेवा आयोगको विधिवत् 

स्थापना भएको । 

– एक विशिष्टीकृत संवैधानिक निकाय, जसको गठन, काम, कर्तव्य र अधिकारका सम्बन्धमा नेपालको संविधानको भाग २३ अन्तर्गत धारा २४२ र २४३ मा व्यवस्था गरिएको ।

– लोक सेवा आयोगमा अध्यक्ष र अन्य चार जना सदस्य गरी पाँच जना पदाधिकारी रहने । 

– अध्यक्ष र सदस्यको पदावधि नियुक्ति भएको मितिले छ वर्षको हुने, पुनर्नियुक्ति हुन नसक्ने तर सदस्यलाई अध्यक्षको पदमा नियुक्ति गर्न भने सकिने ।

–  पहिलो विज्ञापन प्रकाशन : विसं २००८ भदौ १८ 

– अप्टिकल मार्क रिडर (ओएमआर) प्रविधिबाट वस्तुगत बहुउत्तर उत्तर पुस्तिका परीक्षण सुरु : २०६९ भदौ ७

– अनलाइन प्रणालीबाट दरखास्त सङ्कलन सुरु : २०७१ चैत २३

– सुरक्षा निकाय, सङ्गठित संस्थाको पदमा पदपूर्तिका लागि लिखित परीक्षा सञ्चालन गर्ने जिम्मेवारी प्राप्त : विसं २०७२

– उत्तर पुस्तिकाको दोहोरो परीक्षण सुरु : विसं २०७२ पुस ६

– एसेसमेन्ट सेन्टर मेथोडोलोजी (एसिएम) परीक्षण प्रविधिको सुरुवात : विसं २०७३

– राप द्वितीय श्रेणी (उपसचिव) अप्रविधिक पदमा ‘इन बास्केट एक्सरसाइज’ परीक्षण सुरुवात : विसं २०७५

– नेपालको संविधान अनुसार कार्यविधि व्यवस्थित गरी लोक सेवा आयोग ऐन, २०७९ जारी : २०७९ असार ३१

– लोक सेवा आयोगको दोस्रो रणनीतिक योजना (२०७९/८०–२०८२/८४) कार्यान्वयन : विसं २०८०

६. ताप्लेजुङ जिल्लाको फक्ताङलुङ गाउँपालिका पूर्ण खोप सुनिश्चित पालिका कहिले घोषित भएको हो ?

 विसं २०८० जेठ २७

– खोप कार्यक्रम अन्तर्गत आधारभूत सूचकले पूर्णता पाएसँगै गाउँपालिकालाई पूर्ण खोप सुनिश्चितता पालिका घोषित गरिएको ।

– त्यस्तै बाँकेका चार वटा (कोहलपुर नगरपालिका, खजुरा गाउँपालिका, डुडुवा गाउँपालिका र जानकी गाउँपालिका) पालिका पूर्ण खोप सुनिश्चितता तथा दिगोपना घोषित भएका । 

७. इटालीका पूर्वप्रधानमन्त्री सिल्भियो बर्लुस्कोनीको निधन कहिले भएको हो ?

 सन् २०२३ जुन १२

– (उनी चार पटकसम्म इटालीको प्रधानमन्त्री बनेका ।)

८. पुरुष टेनिस इतिहासमा सर्वाधिक २३ पटक ग्रान्डस्लाम विजेता बनी रेकर्ड कायम गर्न सफल खेलाडी को हुन् ?

 नोभाक जोकोभिक

– जोकोभिकले राफेल नाडालको २२ ग्रान्डस्लामलाई पछि पार्दै २३ औँ पटक सो उपाधि जितेका ।

– यस सफलतासँगै पुरुष टेनिस विधामा जोकोभिकलाई सर्वकालीन महान् खेलाडीका रूपमा हेरिएको ।

९. उपप्रधानमन्त्रीले को समक्ष शपथ लिनुपर्ने प्रावधान रहेको छ ?

 राष्ट्रपति 

१०. यु–२० विश्वकप २०२३ को विजेता राष्ट्र कुन हो ?

 उरुग्वे 

– उरुग्वे इटलीको यु–२० फुटबल टोलीमाथि १–० को कठिन जित निकाली विश्व च्याम्पियन बनेको ।

– खेल आयोजना : अर्जेन्टिना, सन् २०२३ मे २०–जुन ११ 

– छ महादेशका २४ राष्ट्रको सहभागिता रहेको ।

– सहभागी राष्ट्रलाई छ समूहमा विभाजन गरिएको थियो ।

११. नेपाल एयरलाइन्सको जहाजद्वारा मलेसिया–भैरहवा–काठमाडौँ व्यावसायिक उडान सुरु कहिले भएको हो ?

 विसं २०८० जेठ ३० (सन् २०२३ जुन १३)

१२. राजधानी काठमाडौँमा पहिलो राष्ट्रिय कफी सम्मेलनको आयोजना कहिले गरियो ?

 विसं २०८० असार २–५ 

– नेपाल कफी व्यवसायी महासङ्घको आयोजनामा नेपाली कफीको आन्तरिक एवं बाह्य बजार प्रवर्धनका लागि राष्ट्रिय कफी सम्मेलन तथा प्रदर्शनी आयोजना भएको ।

१३. महिला उद्यमी हरित औद्योगिक ग्राम कहाँ निर्माण गरिने भएको छ ?

 पाँचखाल (काभ्रे)

– ५० रोपनी जग्गामा निर्माण हुन लागेको सो औद्योगिक ग्रामको निर्माण लागत ९६ करोड रुपियाँ हुने अनुमान ।

– सरकारले आव २०८०÷८१ को बजेटमार्फत पार्क निर्माणका लागि ४१ करोड रुपियाँ विनियोजन गरेको ।

– लघु, साना तथा मझौला महिला उद्यमीका ५० वटा उद्योग ग्रामभित्र रहने बनाइएको ।

– स्थानीय उत्पादनलाई प्रशोधन, प्याकेजिङ र ब्रान्डिङ गरी राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रियस्तरसम्म पुर्‍याउने गरी ग्राम निर्माण गर्न लागिएको ।

१४. आफ्नो नीति तथा कार्यक्रममा एक घर, एक बाँदर पाल्ने कार्यक्रम ल्याउने स्थानीय तह कुन हो ?

 कालिञ्चोक गाउँपालिका (दोलखा)

१५. ‘हिति प्रणाली’ कृतिका लेखक पद्मसुन्दर जोशी हुन् भने ‘पानी घट्ट’ नामक कृतिका लेखक को हुन् ?

 सुरेश प्राञ्जली

१६. परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा पहिलो पटक परराष्ट्र सेवा दिवस कहिले मनाइएको हो ?

 विसं २०७८ जेठ १०

१७. संयुक्त राष्ट्रसङ्घद्वारा कुन दिनलाई सार्वजनिक सेवा दिवसका रूपमा मनाइन्छ ?

 जुन २३

१८. ब्रह्मान्डको पहिलो रङ्गीन तस्बिर कहिले सार्वजनिक गरिएको हो ?

 विसं २०२२ जुलाई ११

– नासाका वैज्ञानिकहरूले जेम्सवेब स्पेस टेलिस्कोपबाट सो तस्बिर खिचेका ।

– नक्सामा ब्रह्माण्डमा रहेका ग्रहहरूबाट निस्किएका प्रकाश पनि तस्बिरमा देख्न सकिने ।

१९. राष्ट्रिय जनगणना, २०७८ अनुसार बौद्ध धर्मावलम्बीको हिस्सा कति रहेको छ ?

 ८.२१ प्रतिशत

धर्म अनुसार जनसङ्ख्या (प्रमुख १०)

२०. विसं २०८० मा प्रदान गरिने युगकवि सिद्धिचरण पुरस्कारबाट सम्मानित हुने व्यक्तित्व को हुन् ?

 डा. जयराज आचार्य (पुरस्कार राशि : रु. १ लाख)

– (डा. आचार्यलाई भाषा, साहित्य र कूटनीतिको क्षेत्रमा योगदान पु-याएबापत सो पुरस्कार प्रदान गरिएको ।)

२१. आर्थिक सर्वेक्षण २०७९/८० अनुसार २०७९ फागुनसम्म विद्युत्को पहुँच पुगेको जनसङ्ख्या कति प्रतिशत रहेको छ ?

 ९५ प्रतिशत

– हालसम्म जडित विद्युत् क्षमता २०७९ असारको तुलनामा २१.७ प्रतिशत बढेर दुई हजार ६६६ मेगावाट पुगेको । 

२२. आर्थिक सर्वेक्षण २०७९/८० अनुसार नेपालमा गरिबीको रेखामुनि रहेको जनसङ्ख्या कति प्रतिशत रहेको छ ?

 १५.१ प्रतिशत

– त्यस्तै बहुआयामिक गरिबीको रेखामुनि १७.४ प्रतिशत जनसङ्ख्या रहेको । बहुआयामिक गरिबी ग्रामीण क्षेत्रमा २८ प्रतिशत र सहरी क्षेत्रमा १२.३ प्रतिशत रहेको । प्रदेशगत रूपमा सबैभन्दा बढी कर्णालीमा ३९.५ प्रतिशत जनसङ्ख्या बहुआयामिक गरिबीमा छ भने सबैभन्दा कम बागमतीमा मात्र ७ प्रतिशत जनसङ्ख्या बहुआयामिक गरिबीमा रहेको ।

२३. आर्थिक सर्वेक्षण २०७९/८० अनुसार विसं २०७९ फागुन मसान्तसम्म देशभर कालोपत्रे सडकको लम्बाइ कति पुगेको छ ?

 १७,४८० किलोमिटर

– २०७८/७९ सम्म कालोपत्रे सडकको लम्बाइ १७,२३२ किमी रहेको थियो ।

– आव २०७९/८० को फागुनसम्म देशभर ग्राभेल सडकको लम्बाइ ७,९५६ किमी र कच्ची सडक ८६६४ किमी रहेको ।

– कालोपत्रे, ग्राभेल र कच्ची गरी देशभर सडकको लम्बाइ ३४,१०० किमी रहेको । गत असारसम्म कुल सडकको लम्बाइ ३३,९९६ किमी रहेको थियो । 

---

३१ जेठ २०८०

१. विसं २०८० जेठ २७ मा सम्पन्न ‘सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिग च्याम्पियन’ को उपाधि जित्ने क्लब कुन हो ?

 चर्च ब्वाइज युनाइटेड (उपविजेता : मच्छिन्द्र फुटबल क्लब)

– चर्च ब्वाइज ‘ए’ डिभिजन लिगको पहिलो सहभागितामा नै लिग च्याम्पियन हुन सफल भएको । गत वर्ष ‘बी’ डिभिजन लिग च्याम्पियन भएर चर्च ब्वाइजले यस पटक पहिलो पल्ट घरेलु शीर्ष लिग खेलेको थियो ।

– चर्च ब्वाइज डेब्युमै उपाधि जित्ने दोस्रो टोली हो । यसअघि मनाङ–मस्र्याङ्दी क्लबले २०४३ सालमा डेब्युमै लिग च्याम्पियन बन्ने सौभाग्य प्राप्त गरेको थियो । 

– उपाधि विजेता चर्च ब्वाइजले ७५ लाख रुपियाँ पुरस्कार हात पारेको छ । त्यस्तै उपविजेता मच्छिन्द्र फुटबल क्लबले ५० लाख रुपियाँ तथा तृतीय स्थान हासिल गरेको नेपाल पुलिस क्लबले ३५ लाख रुपियाँ प्राप्त गरेको छ । 

२. बैङ्किङ प्रविधि क्षेत्रको प्रतिष्ठित अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार ‘इन्फोसिस फिनाकल इनोभेसन अवार्ड–२०२३’ बाट सम्मानित हुने नेपाली बैङ्क कुन हो ?

 ग्लोबल आइएमई बैङ्क

– नवीनतम ग्राहक केन्द्रित आविष्कारहरूको सर्जक बैङ्कहरूलाई प्राविधिक रूपान्तरण, यसको सही प्रयोग तथा टेक्नोलोजीमा सृजनशीलता जस्ता तथ्यलाई आधार मानी यो अवार्ड प्रदान गर्ने गरिएको ।

– डिजिटल ट्रान्सफर्मेसन, टेक्नोलोजीमा नवीनता एवं उत्कृष्टता र यसको सही सदुपयोग गर्दै उत्तरदायी तथा सुरक्षित बैङ्किङमार्फत सेवा प्रवाह गरेबापत अवार्ड प्रदान गरिएको जनाइएको ।

३. पहिलो पल्ट गोल्डन भ्वाइस प्रेमध्वज प्रधान स्मृति राष्ट्रिय सङ्गीत सम्मान कसलाई प्रदान गरियो ?

 गीतकार किरण खरेल

– त्यसै गरी तारावीरसिंह तुलाधरलाई प्रेमध्वज प्रधान स्मृति राष्ट्रिय वाद्यवादन सम्मान एवं गायिका मिलन नेवारलाई प्रेमध्वज प्रधान स्मृति राष्ट्रिय युवा सङ्गीत पुरस्कार प्रदान गरिएको छ ।

– गोल्डन भ्वाइस प्रेमध्वज प्रधान स्मृति प्रतिष्ठानले पहिलो पटक अमर गायक प्रेमध्वज प्रधानको स्मरणमा गोल्डन भ्वाइस प्रेमध्वज प्रधान स्मृति राष्ट्रिय सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान गरेको हो ।

४. सरकारले विसं २०८० जेठमा कतिवटा हिमचुचुरालाई आरोहणका लागि खुला गरेको छ ? 

 पाँच वटा

– योसँगै आरोहणका लागि खुला चुचुराको सङ्ख्या ४२० पुगेको छ । 

– संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका अनुसार सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित जुगल हिमशृङ्खलामा पर्ने पाँच वटा चुचुरा आरोहणका लागि खुला भएका छन् । 

५. विसं २०८० मा प्रदान गरिने हृदयचन्द्र सिंह स्मृति पुरस्कार कसलाई प्रदान गरियो ? 

 प्रगतिवादी साहित्यकार मोहनविक्रम सिंह

६. विश्व बैङ्कद्वारा सन् २०२३ जुन ६ मा प्रकाशित ग्लोबल इकोनोमिक प्रोस्पेक्ट्स अनुसार सन् २०२३ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर कति हुने अनुमान छ ? 

 ४.१ प्रतिशत

– चालु आर्थिक वर्षमा नेपालले ४.१ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर हासिल गर्ने विश्व बैङ्कले प्रक्षेपण गरेको छ । प्रतिवेदन अनुसार आगामी आवमा नेपालको वृद्धिदर ४.९ प्रतिशत पुग्ने छ । 

– दक्षिण एसियाली मुलुुकमध्ये चालु आवमा सबैभन्दा धेरै भारतले ७.२ प्रतिशतको वृद्धिदर हासिल गर्ने प्रक्षेपण रहेको छ । त्यसपछि माल्दिभ्सले ६.६ प्रतिशत, बङ्गलादेशले ५.२ प्रतिशत, भुटानले ४.५ प्रतिशत वृद्धिदर हासिल गर्ने विश्व बैङ्कको प्रक्षेपण रहेको छ । 

– पाकिस्तानको अत्यन्त न्यून ०.४ प्रतिशत वृद्धिदर हुँदा श्रीलङ्काको वृद्धिदर ४.३ प्रतिशतले नकारात्मक हुने प्रक्षेपण गरिएको छ । 

– प्रतिवेदनमा विश्वका विकसित दशहरूले मौद्रिक नीतिमा लिएको कडाइले दक्षिण एसियाली मुलुक प्रभावित भए पनि सन् २०२२ को दोस्रो त्रैमासपछि त्यसको प्रभाव बिस्तारै कम भएको उल्लेख गरिएको छ । यद्यपि, आर्थिक वृद्धिमा भएको सुस्तताले भने निरन्तरता पाएको उल्लेख गरिएको छ । 

– खास गरी श्रीलङ्का, पाकिस्तान र अफगानिस्तानले गहिरो आन्तरिक सङ्कट बेहोर्नु परेको प्रतिवेदनले उल्लेख गरेको छ । नीतिगत अनिश्चितता र आयातका लागि विदेशी मुद्रा सञ्चितिको अपर्याप्तता जस्ता सङ्कट दक्षिण एसियाली मुलुकले भोग्नु परेको पाइएको छ ।

– प्रतिवेदनले समग्रमा दक्षिण एसियाली क्षेत्रको वृद्धिदर सन् २०२३ मा औसतमा ५.९ प्रतिशत रहने प्रक्षेपण गरेको छ । त्यस्तै सन् २०२४ मा यस्तो वृद्धिदर ५.१ प्रतिशत हुने प्रक्षेपण छ । उच्च सरकारी र बाह्य ऋण, न्यून विदेशी मुद्राको सञ्चिति र सामाजिक आर्थिक दबाबले यस क्षेत्रको आर्थिक वृद्धिदरलाई असर पुर्‍याउने अनुमान रहेको छ ।

७. ‘सानै छु बढ्न देऊ : बालविवाह होइन पढ्न देऊ’ नामक अभियान सञ्चालन गर्ने प्रदेश कुन हो ?

 सुदूरपश्चिम प्रदेश

८. आइएसओ गुणस्तर चिह्न प्राप्त गर्ने पहिलो नगरपालिका कुन हो ?

 तिलोत्तमा नगरपालिका (रुपन्देही)

९. नेपाली स्याटेलाइट ‘नेपाली स्याट–१’ अन्तरिक्षमा कति दिन रहेर खसेको हो ?

 ८४१ दिन

– नेपाली युवा वैज्ञानिक हरिराम श्रेष्ठ र आभास मास्केले बनाएको ‘नेपाली स्याट–१’ नामक भू–उपग्रह अन्तरिक्षमा ८४१ दिन रहेर खसेको हो ।

– सो भू–उपग्रहले अन्तरिक्षमा रहँदा पृथ्वीलाई १३ हजार ४५६ फन्को लगाएको थियो ।

– नेपाली स्याटसँगै अन्तरिक्षमा छाडिएको श्रीलङ्काको राभाना–१ भू–उपग्रह पनि खसेको थियो ।

– ‘नेपाली स्याट–१’ २०७६ वैशाख ५ गते अमेरिकाको भर्जिनियामा अवस्थित वल्लोप्स द्वीपस्थित प्रक्षेपण केन्द्रबाट प्रक्षेपण गरिएको थियो । 

१०. आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को बजेटमार्फत कति वटा निकाय खारेजी तथा गाभिने घोषणा गरिएको छ ? 

 २० वटा

११. सन् २०२४ को गृष्मकालीन ओलम्पिक खेलकुद कुन देशमा आयोजना हुने भएको छ ?

 फ्रान्स

१२. ‘कल्पग्रन्थ’ नामक कृतिका लेखक कुमार नगरकोटी हुन् भने ‘मैले देखेको नेपाल’ नामक कृतिका लेखक को हुन् ?

 हर्क गुरुङ

१३. गृष्मकालीन र शीतकालीन दुवै ओलम्पिक आयोजना गर्ने विश्वको पहिलो सहर कुन हो ?

 बेइजिङ 

– सन् २०२२ मा २४ औँ शीतकालीन ओलम्पिक आयोजना गरेको बेइजिङले सन् २००८ मा गृष्मकालीन खेलकुद आयोजना गरेको थियो । 

– २४ औँ शीतकालीन ओलम्पिकमा प्रथम, द्वितीय र तृतीय स्थान हासिल गर्न सफल राष्ट्र क्रमशः नर्वे, जर्मनी 

र चीन हुन् ।

– २४ औँ शीतकालीन ओलम्पिकमा पहिलो स्वर्ण पदक जित्न सफल खेलाडी थेरेसा जोहान (नर्वे) हुन् । 

– सर्वाधिक स्वर्ण पदक जित्न सफल खेलाडी नर्वेका जोहानेस बोेस (चार स्वर्ण र एक कांस्य) हुन् ।

– यस खेलकुद प्रतियोगिताको नारा : टुगेदर फर अ सेयरड फ्युचर (साझा भविष्यका लागि एकजुट) रहेको छ ।

– ९१ देशका दुई हजार ८७१ खेलाडीको सहभागिता रहेको,

– सात खेल तथा १५ इभेन्ट समावेश, 

– पदक हासिल गर्न सफल राष्ट्र ः २७ (९१ राष्ट्रमध्ये),

– अमेरिका, क्यानडा, बेलायत, अस्ट्रेलियालगायत १५ राष्ट्रले यस ओलम्पिकमा आफ्ना खेलाडी पठाए पनि कूटनीतिक बहिष्कार गरेका, 

– २५ औँ शीतकालीन ओलम्पिक सन् २०२६ मा इटालीको मिलान कोर्टिनामा हुने छ ।

– शीतकालीन ओलम्पिकमा हालसम्म नेपालको सहभागिता नभएको, 

– पहिलो शीतकालीन ओलम्पिक खेलकुद सन् १९२४ मा आयोजना भएको हो ।

१४. विराटनगर–जोगवनी संयुक्त भन्सार नाकामा मालवाहक रेल सेवा कहिलेदेखि सुरु भएको हो ? 

 विसं २०८० जेठ १८

– प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले संयुक्त रूपमा उद्घाटन गरेसँगै विराटनगर–जोगवनी नाकामा रहेको संयुक्त भन्सार जाँच चौकीसम्म भारतीय मालवाहक रेलसेवा सञ्चालनमा आएको छ । 

– आइसिपीसम्म मालवाहक रेल सेवा सुरु भएपछि व्यवसायीले दोहोरो झन्झट खेप्नु नपर्ने र ढुवानी खर्च पनि घट्ने भएको छ । 

१५. विश्व दुध दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 जुन १

– सन् २०३३ को नारा ः दुग्ध क्षेत्रको दिगो विकास, आर्थिक समृद्धिको आधार 

– विश्वमा दुग्ध क्षेत्रले पोषण तथा खाद्य सुरक्षण एवं जीविकोपार्जनमा पु¥याएको योगदानको मनन गर्दै दुधको उपभोग वृद्धि गर्ने उद्देश्यले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको खाद्य तथा कृषि सङ्गठन (एफएओ) ले सन् २००१ जुन १ देखि यो दिवस मनाउन सुरु गरेको हो । 

– नेपालमा यो दिवस सन् २०११ देखि मनाउन सुरु गरिएको हो । 

१६. रानाथारू समुदायबाट विद्यावारिधि गर्ने पहिलो व्यक्ति को हुनुहुन्छ ? 

 धनगढीकी जीवन राना

१७. संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सन् २०२५ मा आयोजना हुने अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु सम्मेलन (कोप–३०) का लागि चयन गरेको ठाउँ कुन हो ? 

 ब्राजिल

---

२४ जेठ २०८०

१. फ्रान्सको कान्स सहरमा आयोजित ‘ला फेमे इन्डिपेन्डेन्ट फिल्म फेस्टिभल, २०२३’ मा तीन विधामा अवार्ड प्राप्त गर्न सफल नेपाली चलचित्र कुन हो ?

 राधा

– सुवर्ण थापाद्वारा निर्देशित सो चलचित्रले उत्कृष्ट फिचर फिल्म, उत्कृष्ट अभिनेतृ र उत्कृष्ट निर्देशकको अवार्ड हात पार्न सफल भएको छ । 

– निर्देशक थापाको लेखनसमेत रहेको चलचित्रले महिलाको सहनशक्ति चरित्रको कथालाई प्रस्तुत गरेको छ ।

– सो फिल्म फेस्टिभलमा नेपाली चलचित्र ‘द सेक्रेट अफ राधा’ विभिन्न सात विधामा मनोनयनमा परेको थियो । चलचित्रमा सृष्टि श्रेष्ठको मुख्य भूमिका रहेको छ ।

– यो फेस्टिभल विशेष गरी महिला चलचित्रकर्मी र महिला चरित्रलाई उत्प्रेरित गर्ने उद्देश्यले सन् २००५ देखि आयोजना हुँदै आएको छ ।

२. राष्ट्रिय महिला अधिकार दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 जेठ १६

– विसं २०८० को महिला दिवसको नारा – ‘महिला हक अधिकार : सबैको साझा सरोकार’ रहेको छ ।

– विसं २०८० जेठ १६ मा पाँचौँ राष्ट्रिय महिला अधिकार दिवस मनाइयो । 

– विसं २०६३ जेठ १६ गतेका दिन तत्कालीन पुनस्र्थापित प्रतिनिधि सभाले नेपाली महिलाको हकअधिकारसम्बन्धी महìवपूर्ण चार वटा विशेष प्रस्ताव पारित गरेको दिनको स्मरण गर्दै राष्ट्रिय महिला अधिकार दिवस मनाउन थालिएको हो । 

३. सन् २०२३ मे २२ मा बायोलोजिकल रिभ्युज नामक जर्नलमा प्रकाशित प्रतिवेदन अनुसार विश्वमा कति प्रतिशत जीव प्रजातिको सङ्ख्या घट्दै गएको छ ?

 ४८ प्रतिशत

– अध्ययनले पृथ्वीका करिब आधाजसो जीव प्रजातिले आफ्नो सङ्ख्यामा तीव्र गिरावट साक्षात्कार गरिरहेको देखाएको छ । केवल ३ प्रतिशतभन्दा कम प्रजातिको मात्रै सङ्ख्यामा वृद्धि पाइएको छ । 

– अध्ययन अनुसार प्रजातिहरूको सङ्ख्यामा घट्दो प्रवृत्तिले विलोपीकरणकै खतरालाई सङ्केत गरेको छ । आइयुसिएनको रातो सूचीमा हाल खतरारहितमा वर्गीकृत ३३ प्रतिशत प्रजाति पनि लोप हुने दिशामा गइरहेका छन् । 

४. स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको न्यूनतम सेवा मापदण्डमा सेवा प्रवाहको अवस्था मूल्याङ्कनमा देशकै सर्वोत्कृष्ट अस्पताल कुन बनेको छ ?

 भक्तपुर अस्पताल

५. र्टिर्कएको राष्ट्रपतिमा को निर्वाचित भएका छन् ?

 रेसेप तैयप एर्दोगान 

– टर्किएमा मे १४ र २८ मा दुई चरणको निर्वाचन सम्पन्न भएको थियो । 

– मे २८ मा भएको दोस्रो चरणको मतदानमा उहाँले छ वटा विपक्षी दलको गठबन्धनबाट उम्मेदवार बनेका केमाल किलिचदारोग्लुलाई पराजित गर्नुभएको थियो । एर्दोगानले कुल खसेको मतको ५२.१४ प्रतिशतमा प्राप्त गर्नुभएको थियो । मे १४ को पहिलो चरणको निर्वाचनबाट राष्ट्रपतिको टुङ्गो नलागेपछि दोस्रो चरणको मतदान भएको थियो ।

– एर्दोगानले २० वर्षयता टर्कीएमा शासन गर्दै आउनुभएको थियो । यो निर्वाचनले आगामी पाँच वर्षका लागि उहाँलाई झनै शक्तिशाली बनाएको छ । सन् २००३ मा उहाँले प्रधानमन्त्री पद सम्हाल्नुभएको थियो । सन् २०१४ मा पहिलो पटक उहाँ राष्ट्रपति हुनुभएको थियो । उहाँ तेस्रो पटक सो पदमा निर्वाचित हुनुभएको हो । 

६. अति नै मनोरम धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल खप्तडमा आध्यात्मिक सम्मेलनको आयोजनाका लागि तय गरिएको समय कुन हो ? 

 विसं २०८० जेठ २३–२५

७. स्थानीय तहका नवनिर्वाचित जनप्रतिनिधिको नयाँ कार्यकाल कहिलेदेखि सुरु भएको हो ?

 विसं २०७९ जेठ ६

८. विश्व बैङ्कको क्षेत्रीय कार्यालय श्रीलङ्काबाट कहाँ सारिएको छ ?

 नेपाल

 – सन् २०२२ जुन १ देखि नेपालमा सारिएको हो ।

 –  यही कार्यालयबाट नेपाल, श्रीलङ्का र माल्दिभ्सको कार्य सञ्चालन हुने छ ।

९. प्रस्तावित मेरापिक राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन जिल्लामा पर्दछ ?

 सोलुखुम्बु

– प्रस्तावित क्षेत्र जैविक विविधता, पर्यापर्यटन र संस्कृतिका हिसाबले धनी रहेको छ । 

– मेरापिक हिमाल रहेको यो क्षेत्र पर्वतारोहणका लागिसमेत प्रसिद्ध रहेको छ ।

१०. विश्वका आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला १४ वटै हिमाल दोहोर्‍याएर आरोहण गर्न सफल विश्वकै एक मात्र आरोही को हुनुहुन्छ ?

 सानु शेर्पा

– उहाँले सन् २०२२ जुलाई २१ मा पाकिस्तानको गसेर्वरुम–२ आरोहण गरेसँगै यो कीर्तिमान कायम गर्नुभएको हो । उहाँले सन् २००७ देखि आरोहण सुरु 

गर्नुभएको थियो ।

११. दस घण्टामा विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा र ल्होत्से हिमालको आरोहण गर्ने विश्वकै कान्छो आरोहीका रूपमा विश्व कीर्तिमान कायम गर्न सफल आरोही को हुनुहुन्छ ? 

 निमा रिन्जी शेर्पा (१७ वर्ष) 

– निमा सन् २०२३ मे २५ (जेठ ११) का दिन बिहान २ः३० बजे ८,८४८.८६ मिटर उचाइको सगरमाथाको शिखर पुग्नुभएको थियो । त्यसपछि ८,५१६ मिटर उचाइको ल्होत्सेतर्फ उहाँ लाग्नुभएको थियो । यही दिन ११ः५० बजे हिमालको चुचुरोमा पुगेर सो कीर्तिमान उहाँले कायम गर्नुभएको थियो । 

– उहाँले यसअघि १६ वर्षको उमेरमा नै पर्वतारोहणमा विश्व कीर्तिमान बनाउनुभएको थियो । सन् २०२२ सेप्टेम्बर ३० मा उहाँले विश्वको आठौँ अग्लो हिमाल मनास्लु (८,१६३ मि) आरोहण गरी सो हिमाल आरोहण गर्ने सबैभन्दा कान्छा (१६ वर्ष पाँच महिना १२ दिन) आरोहीको रेकर्ड राख्नुभएको थियो ।

१२. आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को बजेटमार्फत सरकारले प्रशासनिक खर्च घटाउने भन्दै सङ्घीय सरकार मातहतका कति निकाय खारेज गर्ने जनाएको छ ? 

 २०

१३. नेपाल दुःखी देशहरूको सूचीमा कति औँ स्थानमा रहेको छ ? 

 ६३ औँ (प्राप्त गरेको अङ्क : ३७.१८)

१४. नेपालगन्जस्थित एकीकृत जाँच पोस्ट (आइसिपी) कहिलेदेखि सञ्चालनमा आएको हो ? 

 विसं २०८० जेठ १८

– भारत भ्रमणको सन्दर्भमा नेपालका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीद्वारा संयुक्त रूपमा उद्घाटन गरेसँगै सो आइसिपी सञ्चालनमा आएको हो । 

– यसअघि नेपाल–भारत सीमा नाका अन्तर्गत वीरगन्ज, विराटनगर र भैरहवामा आइसिपी सञ्चालनमा आइसकेका छन् । 

१५. कृषि तथा वन क्षेत्रको रूपान्तरण गर्न तर्जुमा गरिएको कन्ट्री प्रोग्रामिङ फ्रेमवर्कको अवधि कुन हो ? 

 सन् २०२३–२०२७

– सन् २०२३ देखि २०२७ सम्मको रणनीतिक कार्यक्रम समावेश भएको सो फ्रेमवर्क कृषि तथा पशुपन्छी विकासमन्त्री डा वेदुराम भुसाल, राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा मीनबहादुर श्रेष्ठ, एफएओका एसिया प्रशान्त क्षेत्रका प्रमुख जोङ जिन किमर, संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय आवासीय प्रतिनिधि हाना सिंगर हाम्डीद्वारा संयुक्त रूपमा सार्वजनिक गरिएको हो ।

– यसले नेपालको कृषि र वन क्षेत्रको दिगो विकास, खाद्य तथा पोषण सुरक्षा कायम गर्ने साथै दिगो विकासका लक्ष्य हासिल गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ ।

१६. संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सन् २०४० सम्म प्लास्टिकजन्य प्रदूषण कति प्रतिशत कटौती हुने आकलन गरेको छ ? 

 ८० प्रतिशत (सन् २०२३ मेमा प्रकाशित प्रतिवेदन अनुसार)

१७. भारतले आगामी १० वर्षमा नेपालबाट १० हजार मेगावाट विद्युत् खरिद गर्नेसम्बन्धी सम्झौता कहिले भएको हो ? 

 विसं २०८० जेठ १८

– प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’को भारत भ्रमण (विसं २०८० जेठ १७–२०) को सन्दर्भमा भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीको उपस्थितिमा नेपालको तर्फबाट ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ सचिव दिनेश घिमिरे र भारतीय ऊर्जा सचिव आलोक कुमारद्वारा समझदारीपत्र (एमओयु) मा हस्ताक्षर भएको हो । 

– यसअघि अल्पकालीन सम्झौतामार्फत हुँदै आएको 

विद्युत् व्यापार अब दीर्घकालीन व्यापार सम्झौतामार्फत हुने छ । 

भ्रमणका क्रममा भएका सम्झौता

– आगामी १० वर्षमा भारतले १० हजार मेगावाट विद्युत् खरिद गर्ने । 

– नेपालबाट भारतीय विद्युत् प्रसारण लाइन प्रयोग गरेर बङ्गलादेशमा विद्युत् निर्यात गर्न दिने । सुरुमा ५० मेगावाट बिजुली नेपालले बङ्गलादेश निर्यात गर्ने । नेपालबाट बङ्गलादेशमा थप ऊर्जा व्यापारको मार्गचित्रबारे त्रिपक्षीय छलफल गर्ने सहमति । 

– ६६९ मेगावाट क्षमताको तल्लो अरुण जलविद्युत् आयोजना भारतीय कम्पनी सतलज विद्युत् निगमले निर्माण गर्ने गरी सम्झौतामा हस्ताक्षर । 

– दुई देशका प्रधानमन्त्रीले ‘न्यु बुटवल–गोरखपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन’ को संयुक्त रूपमा शिलान्यास 

गर्नुभएको । आयोजना नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र भारतीय विद्युत् प्राधिकरणको समान लगानी रहेको छुट्टै 

कम्पनीले बनाइने । 

– ४२६ मेगावाटको फुकोट कर्णाली आयोजना भारतीय कम्पनी एनएचपिसीसमेतको लगानीमा निर्माण हुने । आयोजनाको लागत करिब ६१ अर्ब ८६ करोड रुपियाँ हुने अनुमान छ । 

– पञ्चेश्वर बहुउद्देश्यीय परियोजनाको डिपिआर तीन महिनाभित्र सम्पन्न गर्ने र एक वर्षभित्र लगानीको मोडालिटी तय गरिने । 

– सिलिगुढीदेखि झापाको चारआलीसम्म र बाराको अमलेखगन्जदेखि चितवनको लोथरसम्म पेट्रोलियम पाइपलाइन निर्माण गर्ने सहमति ।

– नेपाल र भारतबिच अन्तरदेशीय डिजिटल पेसम्बन्धी सम्झौतामा हस्ताक्षर । यसबाट नेपाल र भारतका नागरिकले अब क्युआर कोड स्क्यानबाट भुक्तानी 

गर्न सक्ने । 

– भारतीय सहयोगमा कञ्चनपुरको दोधारा–चाँदनीमा सुक्खा बन्दरगाह निर्माण गर्ने सम्झौता । 

– समुद्रसम्म नेपालको सिधा पहुँच हुने गरी पारवहन सन्धि संशोधन गरिएको । नेपालले भारतको बनारस, साहिबगन्ज, कालुघाट जलमार्ग प्रयोग गर्न पाउने । 

– नेपालको परराष्ट्र मामिला संस्थान र भारतको सुष्मा स्वराज इन्स्टिच्युट अफ फरेन सर्भिसबिच सहकार्य गर्ने गरी समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर । 

– दुई देशका प्रधानमन्त्रीद्वारा बथनाहादेखि विराटनगरको बुधनगरसम्मको कार्गो रेल्वे सेवाको उद्घाटन । 

– प्रचण्ड र मोदीद्वारा नेपालगन्जस्थित एकीकृत जाँच चौकीको उद्घाटन र भैरहवामा निर्माण हुने एकीकृत जाँच चौकीको शिलान्यास । 

– भैरहवा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा जडान गरिएको इन्स्ट्रुमेन्ट ल्यान्डिङ सिस्टम (आइएलएस) सञ्चालनका लागि भारत सहमत ।

---

१७ जेठ २०८०

१. विसं २०८० जेठ १५ मा अर्थमन्त्री प्रकाशशरण महतद्वारा आव २०८०/८१ का लागि प्रस्तुत बजेटको राशि कति रहेको छ ? 

 रु. १७ खर्ब ५१ अर्ब ३१ करोड

बजेट :  सङ्क्षिप्त झलक

कुल बजेट :  १७ खर्ब ५१ अर्ब ३१ करोड

चालु :  ११ खर्ब ४१ अर्ब

पुँजीगत :  तीन खर्ब दुई अर्ब

वित्तीय व्यवस्थापन :  तीन खर्ब सात अर्ब

राजस्व :  १२ खर्ब ४८ अर्ब ६२ करोड

वैदेशिक अनुदान :  ४९ अर्ब ९४ करोड

वैदेशिक ऋण :  दुई खर्ब १२ अर्ब ७५ करोड

आन्तरिक ऋण :  दुई खर्ब ४० अर्ब

प्रदेश र स्थानीय तहलाई अनुदान

वित्तीय समानीकरण :  एक खर्ब ४६ अर्ब

प्रदेश :  ५८ अर्ब ६७ करोड

स्थानीय तह :  ८७ अर्ब ३५ करोड

ससर्त अनुदान :  दुई खर्ब २७ अर्ब

प्रदेश :  ३५ अर्ब ७२ करोड

स्थानीय तह : एक खर्ब ९१ अर्ब

समपूरक अनुदान : १३ अर्ब २७ करोड

प्रदेश : छ अर्ब २२ करोड

स्थानीय तह : सात अर्ब पाँच करोड

विशेष अनुदान : १३ अर्ब २३ करोड

प्रदेश : चार अर्ब ३६ करोड

स्थानीय तह : आठ अर्ब ७२ करोड ९६ लाख

राजस्व बाँडफाँट : दुवैलाई गरी एक खर्ब ७३ अर्ब ९२ करोड

बजेटका प्रमुख विशेषता

– आर्थिक वृद्धिदर ६ प्रतिशत हुने अनुमान 

– मुद्रास्फीति ६.५ प्रतिशतमा सीमित राखिने

– संसद् विकास कोष पुनः कार्यान्वयनमा ल्याइने

– सामाजिक सुरक्षा भत्ता यथावत्

–  गाँजा खेतीका लागि सम्भाव्यता अध्ययन गरिने

–  औचित्य नभएका २० वटा संस्था खारेज

– प्रोत्साहन भत्ता खारेज, नयाँ गाडी नकिन्ने, नयाँ भवन नबनाउने, आगामी वर्ष देशको सार्वभौम मूल्याङ्कन गर्ने

– ‘वाटर फ्रम द हिमालय’ नामले ब्रान्डिङ गरी पानी निर्यात गरिने

– फागुनभित्र बजेटको सिद्धान्त र प्राथमिकता संसद्मा पेस गरिने

– नवजात शिशुका लागि मिल्क बैङ्क सञ्चालन गर्ने

– सबै सरकारी भवन एकै डिजाइनका हुने, फरक डिजाइनलाई बजेट नदिने

–  नयाँ कम्पनी दर्ता गर्दा शुल्क नलाग्ने, एक सय रुपियाँमा दर्ता गर्न सकिने

–  एक अर्बभन्दा बढीका कार्यक्रममा अनुगमन समिति बनाउने

–  विद्यालयले दिवा खाजामा जङ्क फुड दिन नपाउने

–  ९८ प्रकारका औषधी निःशुल्क गरिने

–  आगामी आवमा लगानी सम्मेलन गर्ने

– सूचना प्रविधिमा वैदेशिक लगानीको सिमा हट्यो

– पाँचखालमा निर्माणाधीन औद्योगिक ग्रामको नाम महिला उद्यम ग्राम

– ११० स्थानीय तहमा २५ हजार भूमिहीनलाई लालपुर्जा

–  वातावरणी मूल्याङ्कन प्रतिवेदन ३० दिनभित्र स्वीकृति दिइने

–  दोधारा चाँदनीमा सुक्खा बन्दरगाह निर्माण सुरु हुने

–  २०२३ देखि २०३२ सम्मलाई पर्यटन दशकका रूपमा मनाइने

–  ३६ प्रकारका निर्यातमा प्रदान गरिँदै आएको 

अनुदानमा निरन्तरता

– नागरिक उड्डयन प्राधिकरण टुक्रयाइने  र नेपाल वायुसेवा निगमको पुनर्संरचना

– आगामी दुई वर्षभित्र शतप्रतिशत जनतामा विद्युत् सेवा पु-याइने

–  हुलाक बचत बैङ्क खारेज

– सार्वजनिक संस्थानलाई कम्पनी ढाँचामा सञ्चालन गर्ने

–  रेमिट्यान्स बोन्ड जारी गर्ने, बैङ्क खातामा प्यान अनिवार्य

– पथलैया, सिमरा, गण्डक हुँदै वीरगन्जसम्मको कोरिडरलाई बारा पर्सा औद्योगिक कोरिडोरका रूपमा विकास गरिने

– थप १८ हजार चार सय हेक्टर जमिनमा सिँचाइ सेवा विस्तार गरिने

–  नौ सय मेगावाट विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा 

थप गरिने, कुल विद्युत् उत्पादन तीन हजार छ सय मेगावाट पुर्‍याइने

–  प्रतिव्यक्ति विद्युत् खपत ४५० किलोवाट घण्टा पुर्‍याइने

२. गीतकार सङ्घ नेपालले ‘गीतकार वर्ष अमर भावना सम्मान, २०७९’ बाट कसलाई सम्मानित ग-यो ?

 दुर्गालाल श्रेष्ठ

– सम्मानस्वरूप एक लाख ५१ हजार रुपियाँ र ताम्रपत्र 

प्रदान गरिएको ।

३. सरकारले राष्ट्रिय शिक्षा दिवस कहिले मनाउने निर्णय गरेको छ ?

 असोज २

– विसं २०८० जेठ ९ को मन्त्रीपरिषद् बैठकले सो निर्णय गरेको ।

– अनिवार्य तथा निःशुल्क शिक्षा ऐन–२०७५ प्रमाणीकरण गरिएको मितिका आधारमा सो दिवस मनाउने निर्णय गरिएको ।

– यसअघि अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षा दिवस (सेप्टेम्बर ८ तारिख) का दिन राष्ट्रिय शिक्षा दिवस मनाइन्थ्यो ।

४. प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ भारतको चारदिने औपचारिक भ्रमणका क्रममा कहिले त्यसतर्फ जाँदै हुनुहुन्छ ?

 विसं २०८० जेठ १७ (भ्रमण अवधि जेठ १७–२० सम्म)

५. विसं २०८० जेठ ४ मा राजधानीमा सम्पन्न ‘मिस हेरिटेज ग्लोबल नेपाल, २०२३’ को उपाधि जित्ने सुन्दरी को हुनुहुन्छ ?

 मुना रिजाल

– भरतपुर चितवनकी मुनाले आगामी सेप्टेम्बर २३ मा दक्षिण अफ्रिकामा हुने मिस हेरिटेज ग्लोबलको ग्रान्ड फिनालेमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्नुहुने छ ।

– विश्वका ५५ देशका सुन्दरीहरूको सहभागिता रहने सो प्रतियोगितामा उहाँले नेपालको सम्पदा झल्कने सङ्क्षिप्त परिचयात्मक भिडियो प्रस्तुत गर्नुहुने छ ।

६. फाइनान्सियल एक्सन टाक्स फोर्स (एफएटिएफ) ले रुसको सदस्यता कहिले रद्द गरेको हो ?

 सन् २०२३ फेब्रुअरी

– युक्रेनमा रुसले गरिरहेको सैन्य कारबाही एफएटिएफको आधारभूत सिद्धान्तविपरीत भएको सदस्यता रद्द गरेको हो ।

– युक्रेन  युद्धका कारण अमेरिकालगायत धेरै पश्चिमी देशले रुसमाथि थुप्रै प्रतिबन्ध लगाएका छन् । यसपछि रुसले आफ्नो अर्थतन्त्र कायम राख्न चीन, भारत, ताइवान जस्ता देशसँग सम्बन्ध सुधार्ने प्रयास गरेको छ । यदि एफएटिएफले रुसलाई कालो सूचीमा राखेमा यी देशलाई पनि रुससँग व्यापार जारी राख्न निकै कठिन हुने छ । यसले रुसी अर्थतन्त्रलाई ध्वस्त पार्न सक्छ ।

७. विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले प्रदान गरेको स्वास्थ्य पुरस्कार (सन् २०२३) प्राप्त गर्ने नेपाली संस्था कुन हो ?

 निक साइमन्स इन्स्टिच्युट

– स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको सिफारिसमा निक साइमन्स इन्स्टिच्युटले सो पुरस्कार प्राप्त गरेको हो ।

– पुरस्कार राशि २० हजार डलर रहेको छ । 

– विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले प्रत्येक वर्ष विश्वमा रहेका मानिसको स्वास्थ्य सुधार्न उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याउने व्यक्ति तथा गैरसरकारी संस्थालाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले सासाकावा स्वास्थ्य पुरस्कार प्रदान गर्दै आएको छ ।

८. मिस नेपाल वल्र्ड, २०२३ को उपाधि जित्ने सुन्दरी को हुनुहुन्छ ?

 श्रीच्छा प्रधान 

– मिस नेपाल विजेता प्रधानले ‘फेस अफ द इयर’ र ‘मिस डिएचआई’ क्याटेगोरीमा पनि अवार्ड जित्नुभयो ।

– रैना मजगैँयाले ‘मिस नेपाल अर्थ’ को उपाधि हात पार्नु भएको थियो ।

– त्यस्तै प्रसिद्धि शाहले ‘मिस नेपाल इन्टरनेसनल’ को उपाधि जित्नु भयो ।

९. सगरमाथाको चुचुरोमा पाइला टेक्ने पहिलो बझाङकी आरोही को हुनुहुन्छ ?

 सङ्गीता रोकाया 

– साइपाल गाउँपालिका–४ की रोकाया छाउपडी प्रथा अन्त्यको सन्देशसहित विश्वको सर्वोच्च शिखर पुग्नुभएको हो । 

– उहाँले विसं २०८० जेठ ३ मा सगरमाथा आरोहण गर्नुभएको थियो ।

१०. बिमा समितिलाई कहिले ‘नेपाल बिमा प्राधिकरण’ मा रूपान्तरण गरिएको हो ?

 विसं २०७९ कात्तिक २२ (बिमा ऐन, २०७९ अनुसार)

११. भारतको प्रतिष्ठित ‘दादासाहेब फाल्के फिल्म फाउन्डेसन अवार्ड, २०२३’ बाट सम्मानित नेपाली कलाकार को हुनुहुन्छ ?

 निर्देशक तथा अभिनेता आकाश अधिकारी र अभिनेतृ करिश्मा मानन्धर

– लामो समयदेखि नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा पुर्‍याएकोे योगदानको कदर गर्दै दुवैलाई यो अवार्ड प्रदान गरिएको हो ।

– भारतीय चलचित्रका दिग्गज निर्देशक दादासाहेब फाल्केको नाममा स्थापित ‘दादासाहेब फाल्के फिल्म फउन्डेसन’ ले यो अवार्ड प्रदान गरेको हो ।

१२. विसं २०८० जेठमा काभा वुमन्स च्यालेन्ज कपमा नेपालले कुन स्थान हासिल गरेको हो ?

 तृतीय 

– उज्वेकिस्तानलाई ३–१ को सेटमा हराउँदै घरेलु टिम नेपाल तेस्रो भएको । डिफेन्डिङ च्याम्पियन नेपाल यस पटक तेस्रो स्थानमा सीमित बनेको ।

१३. नेपाल हरित हाइड्रोजन सम्मेलन कहिले सम्पन्न भएको हो ?

 विसं २०७९ आश्विन २४–२५

– (नारा : नेपाल हरित हाइड्रोजन सम्मेलन, पग्लँदै गरेको हिमालका लागि एन्टिडोट)

१४. सातौँ कृषि गणना कहिले सम्पन्न भएको हो ?

 विसं २०७९ वैशाख ६ देखि जेठ १९ सम्म

१५. काभ्रेको पनौती र ललितपुरको गोदावरी नगरपालिका अन्तर्गत पर्ने गोदावरी फुलचोकी वनलाई नयाँ संरक्षण क्षेत्र कहिले तोकिएको हो ?

 विसं २०७९ असार २

– यससँगै नेपालमा संरक्षित क्षेत्रको सङ्ख्या सात पुगेको छ ।

– विसं २०७९ जेठ ३१ को मन्त्रीपरिषद् बैठकले यससम्बन्धी निर्णय गरेको हो ।

१६. नुवाकोटस्थित नेपालकै ठुलो सौर्य उत्पादनको सुरुवात कहिलेदेखि भएको हो ?

 विसं २०७९ भदौ १० (२५ मेवा)

१७. विसं २०८० जेठ १४ मा सार्वजनिक आर्थिक सर्वेक्षण, २०७९/८० अनुसार नाफामा रहेका सार्वजनिक संस्थान कति वटा छन् ?

 २५ वटा

– ४४ वटा संस्थानमध्ये २५ वटा नाफामा रहेका छन् ।

१८. आर्थिक सर्वेक्षण, २०७९/८० अनुसार २०७९ फागुनसम्म स्थायी लेखा नम्बर लिने करदाताको सङ्ख्या कति रहेको छ ?

 ५३ लाख ४१ हजार १७८

– जसमध्ये व्यक्तिगत स्थायी लेखा नम्बर लिने ६४.६ प्रतिशत, व्यावसायिक लेखा नम्बर लिने ३४.९ प्रतिशत र करकट्टी गर्ने निकायले लिएको स्थायी लेखा नम्बर ०.५ प्रतिशत छ । 

– यसै गरी मूल्य अभिवृद्धि करमा दर्ता भएका करदाता तीन लाख सात हजार ७१० पुगेको । 

– अन्तःशुल्कमा दर्ता हुने करदाताको सङ्ख्या एक लाख २० हजार २९२ पुगेको ।

---

१० जेठ २०८०

१. नेपालमा बनेको विद्युतीय मोटरसाइकल कहिलेदेखि दर्ता गर्न थालिएको हो ?

  विसं २०८० जेठ १

– यातायात व्यवस्था कार्यालयले यात्री पी–१ मोटरसाइकल दर्ता गरेको ।

– यात्री मोटरसाइकलका अनुसार यातायात व्यवस्था कार्यालय, गुर्जुधारामा पी–१ को ‘बागमती प्रदेश ०२ बा ४३ प ८६५०’ नम्बरको बाइक पूर्ण रूपमा नेपालमा उत्पादित पहिलो सवारीका रूपमा दर्ता भएको । 

– विद्युतीय मोटरसाइकल बागमती प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा रहेका प्रदेश सरकार मातहतको चार वटा (हेटौँडा, भरतपुर, खुर्कोट एवं गुर्जुधारा) यातायात कार्यालयमा दर्ता गर्न सकिने । 

२. सरकारले २०६२/६३ को जनआन्दोलनका घाइते मुकेश कायस्थलाई राष्ट्रिय सहिद घोषणा कहिले गरेको हो ?

 विसं २०८० जेठ २

– मन्त्रीपरिषद्को जेठ २ को बैठकले कायस्थलाई सहिद घोषणा गर्ने निर्णय गरेको ।

– जनआन्दोलन २०६२/६३ मा प्रहरीको गोली लागेर घाइते भई १७ वर्ष एक महिना अचेत अवस्थामा रहेका कायस्थको २०८० वैशाख २८ गते निधन भएको हो । 

– कायस्थलाई ‘लोकतन्त्र योद्धा सम्मान’ प्रदान गरिएको ।

३. विश्व चर्चित ‘युएन ह्युमन राइट्स प्राइज, २०२३’ बाट सम्मानित हुने नेपाली संस्था कुन हो ?

  मानव सेवा आश्रम (केन्द्रीय कार्यालय : हेटौँडा)

४. नेपाललाई कहिलेसम्म सहयोगापेक्षी सडक मानवरहित नेपाल घोषणा गर्ने लक्ष्य लिइएको छ ?

  विसं २०८२

५. सगरमाथाको सर्वाधिक आरोहण गरी विश्व कीर्तिमान कायम गर्ने आरोही को हुन् ?

 कामिरिता शेर्पा 

– उनले विसं २०८० जेठ ९ (सन् २०२३ मे २३) मा २८ औँ पटक आरोहण गरी आफ्नै रेकर्ड तोडेका । 

– उनले विसं २०८० जेठ ३ (सन् २०२३ मे १७) मा २७ औँ पटक आरोहण गरेका । 

– सोलुखुम्बुको थामेमा सन् १९७० मा जन्मिएका कामिरिताले पहिलो पटक सन् १९९४ मे १३ मा सगरमाथा आरोहण गरेका । 

– विसं २०८० जेठ ८ मा अर्का आरोही ४६ वर्षीय पासाङ दावा शेर्पाले २७ औँ पटक सगरमाथाको आरोहण गर्न सफल भएका ।

६. श्रीलङ्काका पूर्वप्रधानमन्त्री महिन्दा राजपाक्षेमाथि लगाइएको विदेश यात्राको प्रतिबन्ध कहिले खारेज गरिएको हो ?

  सन् २०२३ मे १७

– (गत वर्षको मे ९ मा कोलम्बोमा सरकारविरुद्ध भएको शान्तिपूर्ण विरोध प्रदर्शनमा घातक हमला गराएको अभियोगको अनुसन्धानलाई दृष्टिगत गरी राजपाक्षेसहित अन्य व्यक्तिमाथि विदेश यात्राको प्रतिबन्ध 

लगाइएको थियो ।)

७. विसं २०८० जेठमा सम्पन्न मिस्टर एन्ड मिस नेसनल नेपाल २०२३ को उपाधि जित्ने प्रतिभा को हुन् ?

  शिशिर वाग्ले र समा पराजुली

– उपाधि विजेताले मिस्टर एन्ड मिस सुप्रानेसनलमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने अवसर प्राप्त गरेका । 

– प्रतियोगितामा रोशनी चन्द मिस ग्लोब नेपाल २०२३ र प्रज्वल ताम्राकार मिस्टर इन्टरनेसनल नेपाल २०२३ घोषित भएका ।

८. फिफा विश्वकप २०२६ को लोगो कहिले सार्वजनिक भएको हो ?

 सन् २०२३ मे १८

– विश्व फुटबलको सर्वोच्च निकाय (फिफा) का अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोद्वारा एक समारोहबिच सो लोगो अनावरण गरिएको । 

– लोगो सरल डिजाइनको रहेको । 

– आगामी संस्करणको विश्वकपमा पहिलो पटक ४८ टिमले प्रतिस्पर्धा गर्ने । 

– खेल अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा संयुक्त रूपमा आयोजना हुने । 

९. राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलद्वारा आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को नीति तथा कार्यक्रम  सङ्घीय संसद्समक्ष कहिले प्रस्तुत गरिएको हो ?

  विसं २०८० जेठ ५

– अर्थतन्त्रको संरचनात्मक सुधार, सार्वजनिक खर्चमा मितव्ययिता, पुँजीगत खर्च वृद्धि र गुणस्तरीय पूर्वाधार निर्माण प्रमुख प्राथमिकतासहित सरकारले आव २०८०/८१ को नीति तथा कार्यक्रम  ल्याएकोे ।

– १८८ बुँदामा समेटिएको नीति तथा कार्यक्रममा समाजवाद उन्मुख अर्थतन्त्र र समावेशी शासन प्रणाली संस्थागत गर्नु सरकारको प्रमुख कार्यभार रहेको उल्लेख । 

– सरकारले उत्पादन र रोजगारी वृद्धि, हरित अर्थतन्त्रको विकास, पर्यावरणीय सन्तुलन, आर्थिक–सामाजिक विभेदको अन्त्य, गरिबी निवारणलाई पनि प्राथमिकतामा राखेको । 

– नीति तथा कार्यक्रममा मानव विकास सूचकाङ्कमा पछि परेका कर्णाली प्रदेश, सुदूरपश्चिम प्रदेश र मधेश प्रदेशलाई विशेष प्राथमिकतामा राखी सोही अनुसार स्रोतसाधन परिचालन गर्ने उल्लेख ।

 नीति तथा कार्यक्रमका प्रमुख विशेषता

– ‘युवासँग सरकार, हुने छैनन् बेरोजगार’ आभियान अन्तर्गत आगामी दुई वर्षभित्र पाँच लाख आन्तरिक रोजगारी थप गर्ने । 

– २०८० को दशकलाई पर्यटन दशक र सन् २०२५ लाई विशेष पर्यटन वर्षका रूपमा मनाउने नीति । 

– आव २०८१/८२ देखि कार्यान्वयनमा आउने गरी सामाजिक र आर्थिक रूपान्तरणका लागि समतामूलक एवं समाजवाद उन्मुख अर्थतन्त्र निर्माण गर्ने ढाँचामा १६ औँ आवधिक योजना तर्जुमा गरिने ।

–  राष्ट्रिय राजमार्गमा पर्ने ठुला नदीमा आवश्यकता अनुसार सिग्नेचर ब्रिज निर्माण गर्ने । 

– हरिण, मृग, बँदेल, कालिजहरूको व्यावसायिक पालन, 

– तिलगङ्गा आँखा अस्पतालबाट उत्पादित लेन्स विश्व बजारमा ब्रान्डिङ,

– ‘मेक इन नेपाल’ र ‘मेड इन नेपाल’ अभियानलाई सहयोग, 

– २० प्रतिशतसम्म महँगो भए पनि स्वदेशी वस्तु खरिद,

– वर्षायाममा मासिक ५० र हिउँदमा ३० युनिटसम्म विद्युत् खपत गर्नेलाई निःशुल्क,

– प्रत्येक दुई जिल्लामा एयर एम्बुलेन्स सेवा,

– दुई वर्षभित्र सबैको घरमा बिजुली, 

– हरेक स्थानीय तहमा स्मार्ट विद्यालय,

– स्वचालित ज्याला प्रणाली लागु गर्ने,

– एक टोल, एक सामूहिक कृषि उत्पादन, एक वडा एक विशेष उत्पादन र एक पालिका एक उत्पादन क्षेत्रको नीति, 

– हेटौँडा कपडा उद्योग, गोरखकाली रबर उद्योग र बुटवल धागो कारखानालाई सञ्चालनमा ल्याइने, 

– दोधारा–चादँनी सुक्खा बन्दरगाह तीन वर्षभित्र,

– चार ठुला नदीमा जल यातायात,

– आविष्कार कोष स्थापना,

– मुटुरोग तथा क्यान्सर निदान गर्न सबै प्रदेशमा ‘सुपर स्पेसियालिटी’ अस्पताल,

– जग्गाधनी प्रमाण पुर्जा, बैङ्क खाता, स्थायी लेखा 

नम्बर र सवारीचालक अनुमतिपत्र लिँदा राष्ट्रिय परिचयपत्र अनिवार्य, 

– नयाँ हिमाल आरोहणका लागि खुला गर्ने, 

– विदेशस्थित कूटनीतिक नियोगबाट पनि व्यक्तिगत घटना दर्ता सुरु गरिने ।

१०. भारतीय रिजर्व बैङ्कले चलनचल्तीमा रहेको दुई हजारको नोटलाई बजारबाट हटाउने निर्णय कहिले गरेको हो ?

 सन् २०२३ मे १९

– भारतीय रिजर्व बैङ्कले ‘क्लिन नोट’ नीति अन्तर्गत नोट फिर्ता गर्ने निर्णय गरेको जनाएको ।

– दुई हजारको नोटलाई बैङ्कमा साट्न वा आफ्नो बैङ्क खातामा जम्मा गराउन भनिएको । त्यसका लागि २३ मेबाट ३० सेप्टेम्बरसम्मको समय दिइएको । 

– एक पटकमा अधिकतम २० हजार अर्थात् दुई हजार रुपियाँका १०  वटा नोट मात्रै परिवर्तन हुने । नोटहरू एकै दिनमा धेरै पटक परिवर्तन गर्न सकिने । 

– आरबिआईले मार्च २०१७ अघि दुई हजार रुपियाँका ८९ प्रतिशत नोट जारी गरेको थियो ।

– अब आरबिआईले दुई हजारको नयाँ नोट नछाप्ने वा थप बजारमा ल्याउने छैन । यद्यपि यो कानुनी टेन्डर पैसाका रूपमा जारी रहने । अर्थात् यदि कसैसँग दुई हजार रुपियाँको नोट छ भने त्यसको वैधता कायम रहने । 

– ८ नोभेम्बर, २०१६ मा ५०० र एक हजार रुपियाँका नोट बन्द गर्ने घोषणा गरिएको थियो ।

११. बुटवलदेखि पाल्पाको वसन्तपुर जोड्ने ‘लुम्बिनी केबुलकार’ को प्राविधिक परीक्षण सुरु कहिले गरियो ?

 विसं २०८० जेठ ५

– बुटवल उपमहानगरपालिका–३, बमघाटमा तल्लो स्टेसन र पाल्पाको वसन्तपुरमा अन्तिम स्टेसन रहेको केबुलकारको लम्बाइ २.६ किलोमिटर रहेको । 

– लुम्बिनी केबुलकारको कुल लागत साढे तीन अर्ब रुपियाँ रहेको । 

– केबुलकार सञ्चालनसँगै वसन्तपुर डाँडामा पाँचतारे होटल, बालउद्यान, जिपलाइनलगायत संरचना निर्माण हुने । 

– वसन्तपुरमा कामाख्या देवी मन्दिर निर्माण । 

– लुम्बिनी केबुलकारमा मोनोकेबल डिट्याचेबल सिस्टम’ का २५  वटा गोन्डोला रहेका ।

– केबुलकारको तल्लो स्टेसन समुद्री सतहबाट २३० मिटर र टप स्टेसन ९४०) मिटरको उचाइमा रहेको ।

– केबुलकारको शिलान्यास तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीद्वारा २०७७ फागुन १ मा भएको थियो ।

१२. दुवै खुट्टा गुमाएका हरि बुढामगरले सगरमाथाको सफल आरोहण कहिले गरेका हुन् ?

 विसं २०८० जेठ ५

– यससँगै पूर्वगोर्खा सैनिक बुढामगर सगरमाथाको चुचुरो चुम्ने पहिलो ‘डबल एम्पुटी एभोव नी’ (घुँडामाथिबाट दुवै खुट्टा विच्छेदन) व्यक्तिको विश्व रेकर्ड कायम गरेका । 

– कृत्रिम खुट्टा (प्रोस्थेटिक) को सहायताले बुढामगरले सगरमाथा आरोहण गरेका ।

– सगरमाथामा स्काइ ड्राइभ गर्ने ‘डबल एम्पुटी एभोब नी’ को रेकर्ड पनि बुढामगरले राख्न सफल भएका ।

–  रोल्पाको थवाङका बुढामगरले ब्रिटिस सेनामा रहँदा अफगानिस्तानको लडाइँमा आफ्ना दुवै खुट्टा घुँडाभन्दा माथिबाट गुमाएका थिए ।

१३. ‘द भ्वाइस किड्स नेपाल सिजन २’ को उपाधि जित्ने प्रतिभा को हुन् ?

  स्पन्दन सुब्बा

– (उपाधिसँगै सुब्बाले नगद १५ लाख रुपियाँसहित अन्य पुरस्कार जितेका ।)

१४. बिमा प्राधिकरणले प्रकाशन गरेको चालु आर्थिक वर्ष २०७९÷२०८० को चैत मसान्तसम्मको तथ्याङ्कअनुसार कुल जनसङ्ख्याको कति प्रतिशत नागरिकमा बिमाको पहुँच पुगेको छ ?

  ४४.५५ प्रतिशत (म्यादी, लघु र वैदेशिक रोजगार बिमालेखसमेत गरी ।)

१५. ग्लोबल इकोनोमिक प्रोस्पेक्टस, २०२३ अनुसार सन् २०२३ मा विश्व अर्थतन्त्र कति प्रतिशतले वृद्धि हुने प्रक्षेपण छ ?

 १.७ प्रतिशत

– सन् २०२४ मा २.७ प्रतिशत पुग्ने अनुमान ।

– विकसित राष्ट्रहरूको आर्थिक वृद्धिदर सन् २३ मा ०.५ प्रतिशत मात्र हुने प्रक्षेपण । 

– सन् २०२३ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ५.१ प्रतिशत रहने अनुमान ।

१६. नेपाल र अस्ट्रेलियाबिच जलस्रोत व्यवस्थापनसम्बन्धी सम्झौता कहिले भएको हो ?

 विसं २०७९ भदौ २३ (सन् २०२२, अगस्ट २९)

– सम्झौता अनुसार अस्ट्रेलियाका विज्ञहरूले नेपालका पानीको स्रोतको वैज्ञानिक उपयोग र व्यवस्थापनका लागि योजना निर्माणमा सहयोग गर्ने । 

– पाँच वर्षका लागि गरिएको सो सम्झौतामा नेपालको तर्फबाट जलस्रोत सचिव दिनेशकुमार घिमिरे र अस्ट्रेलियाको तर्फबाट विदेश मन्त्रालयकी सचिव जान एडम्सद्वारा हस्ताक्षर गरिएको ।

---

 ३ जेठ २०८०

१. छैटौँ हिन्द महासागरीय सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 सन् २०२३ मे १२–१३, बङ्गलादेश 

नारा : ‘शान्ति, समृद्धि र उत्थानशील भविष्यका लागि साझेदारी।’

नेपालका तर्फ बाट परराष्ट्रमन्त्री नारायणप्रसाद (एनपी) साउदले प्रतिनिधित्व गरेका। 

सम्मेलनमा हिमाल र महासागरबिचको प्राकृतिक सम्बन्ध सुदृढ हुनुपर्ने, हिन्द प्रशान्त क्षेत्रमा वास्तविक, सुदृढ र जिम्मेवार रूपमा

सबै मुलुकले आपसी सहकार्य गर्नुपर्ने, हिन्द महासागरको रणनीतिक, आर्थिक र वातावरणीय महìवमा जोड एवं तटीय र दुर्गम

क्षेत्रको जनजीवनमा जलवायु परिवर्तनको असरलाई सबैले मिलेर सम्बोधन गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको। 

२. विसं २०८० वैशाख २५ को संवैधानिक परिषद्को बैठकले सर्वोच्च अदालतको प्रधान न्यायाधीशमा कसलाई सिफारिस गरेको हो ?

 हरिकृष्ण कार्की 

पद रिक्त भएको पाँच महिनापछि कायममुकायम प्रधान न्यायाधीशको जिम्मेवारीमा रहनुभएका कार्कीको नाम सिफारिस गरिएको। संसदीय सुनुवाइ प्रक्रिया  पूरा भएपश्चात् कार्कीको नियुक्ति हुने।

उमेर हदका कारण २०८० साउन १९ सम्म उहाँको कार्यकाल रहने। 

तत्कालीन प्रधान न्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबराले निलम्बनमा रहेकै अवस्थामा अवकाश पाएपछि २०७९ मङ्सिर २७ यता प्रधान न्यायाधीश पद रिक्त थियो। 

तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको कार्यकालमा कार्की २०७२ आश्विन २८ देखि फागुन १८ गतेसम्म महान्यायाधिवक्ता बन्नुभएको थियो।

उहाँ २०७९ असोजदेखि कायममुकायम प्रधान न्यायाधीशको रूपमा काम गर्दै आउनुभएको। 

३. लाउरेस वल्र्ड स्पोर्ट्स अवार्ड अन्तर्गत स्पोटर्सम्यानसिप अवार्ड–२०२३ जित्ने फुटबल खेलाडी को हुन् ?

 लियोनल मेसी 

त्यसै गरी लाउरेस स्पोटर्स अवार्ड अन्तर्गत ‘टिम अफ दी इयर’ को अवार्ड अर्जेन्टिनाले जितेको। महिलातर्फको उपाधि (स्पोटर्स वुमन अफ दी इयर जमैकन स्प्रिन्टर) सेली फ्रेजर (दौड) ले जितेकी।

अवार्ड कार्यक्रममा डेनमार्कका मिडफिल्डर क्रिस्टियन इरिक्सनले कमव्याक अफ दी इयरको उपाधि जितेका। लाउरेस स्पोटर्स फर गुड अवार्ड बार्सिलोनाका स्ट्राइकर रोबर्ट लेबान्डोस्कीले प्राप्त गरेका।

विश्वका प्रसिद्ध मिडियाकर्मीहरूले वर्षभरि राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय र क्लबस्तरीय खेलमा खेलाडीले गरेको प्रदर्शनका आधारमा मनोनयन गर्ने र सोपश्चात् लाउरेस स्पोटर््स एकेडेमीका ७१ सदस्यले मनोनयनमा परेका खेलाडीको विश्लेषण गरी विजेता छनोट गर्ने। 

४. दोस्रो जनआन्दोलनका घाइते ‘जिउँदो सहिद’ मुकेश कायस्थको निधन कहिले भएको हो ?

 विसं २०८० वैशाख २७

आन्दोलनको क्रममा १४ वर्षकै उमेरमा २०६२ चैत २७ गते बनेपाको तीनदोबाटोमा प्रहरीले चलाएको गोली लागेर घाइते भएका मुकेस करिब १७ वर्ष अर्धचेत अवस्थामा जीवन बिताइरहेका थिए ।

५. वल्र्ड इकोनोमिक फोरम (डब्लुइएफ) को फ्युचर अफ जब्सको पछिल्लो (सन् २०२३) प्रतिवेदन अनुसार आगामी ५ वर्षमा कति व्यक्तिको रोजगारी गुम्ने आकलन छ ?

 एक करोड ५० लाख

डब्लुइएफका अनुसार आगामी पाँच वर्षमा विश्वभरिबाट आठ करोड ३० लाख रोजगारी समाप्त हुने छ। यसमा छ करोड ९० लाख नयाँ रोजगारीसमेत सृजना हुने छ। अर्थात् अहिलेको हिसाबमा सन् २०२७ सम्म एक करोड ४० लाख रोजगारी कम हुने । 

डिजिटल कमर्स, शिक्षा र कृषि क्षेत्रमा भने रोजगारीको अवस्था राम्रो हुने। रोजगारी गुम्नुमा प्रमुख कारण प्रविधि रहेको। ४४ प्रतिशत कर्मचारीले रोजगारीमा टिक्न सिप बढाउनुपर्ने। 

६. नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले मोबाइल डिभाइस म्यानेजमेन्ट सिस्टम (एमडिएमएस) कहिलेदेखि कार्यान्वयनमा ल्याएको हो ?

 वि.सं. २०८० जेठ १

सरकारले वैदेशिक रोजगारीबाट फर्केका नेपालीले दुई वटा मोबाइल ल्याउन पाउने व्यवस्था गरेसँगै एमडिएमएस लागु हुन लागेको। 

मोबाइल सेटको गैरकानुनी आयात, बिक्री–वितरण तथा प्रयोगलाई निरुत्साहित गर्न यो सिस्टम लागु गरिएको। यसले मोबाइल आयातलाई व्यवस्थित गर्न, चोरी भएका तथा हराएका मोबाइल सेटको ट्र्याकिङ–ब्लकिङ गरी नेपालभित्र त्यस्ता मोबाइल नचल्ने व्यवस्था गर्ने ।

भन्सार विभागका अनुसार यात्रुले आफ्नो साथमा ल्याउन र लैजान पाउने निजी प्रयोगका मालवस्तुसम्बन्धी आदेश, २०७७ बमोजिम विदेश भएका नेपाली यात्रुले नेपाल फर्कंदा आफूले प्रयोग गरेकोबाहेक साथमा नयाँ एक सेट मोबाइल ल्याउन सक्ने । 

विदेशबाट फर्केका नेपालीले साथमा ल्याएको मोबाइल सेट आफैँ अनलाइन मार्फत एमडिएमएसमा दर्ता गर्न सक्ने। योे सिस्टम लागु भएसँगै मोबाइल आयातकर्ताले पनि प्राधिकरणसँग अनुमति लिएर र आइएमइआई नम्बर दर्ता गरेर मात्रै मोबाइल आयात गर्नुपर्ने। 

प्राधिकरणले नेपाली बजारमा मोबाइल खरिद गर्दा एमडिएमएसमा दर्ता नभएको यकिन गरी सजगता अपनाएर मात्र खरिद गर्न आग्रह गरेको। प्राधिकरणको वेबसाइटमा गएर मोबाइल सेटको आइएमइआई नम्बर राखेपछि सेट एमडिएमएसमा दर्ता भए–नभएको थाहा पाउन सकिने ।

सरकारले २०७८ साउनदेखि नै यो प्रणाली लागु गर्ने घोषणा गरे पनि तयारी नपुगेको भन्दै २०७९ पुस १५ गतेको भाका सरिएको थियो। सरोकारवालाहरूबाट विरोध भएपश्चात् स्थगित हुन पुगेको सो व्यवस्था जेठ १ बाट सुरु भएको । 

७. नेपालको राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषलाई ‘प्रत्यक्ष पहुँच एकाइ’ को रूपमा मान्यता दिने संस्था कुन हो ?

 हरित जलवायु कोष (जिसिएफ)

८. हुम्लालाई पूर्ण खोप सुनिश्चित जिल्ला घोषणा कहिले गरिएको हो ?

 विसं २०८० वैशाख ३०

हुम्ला पूर्ण खोप सुनिश्चित घोषित हुने ७१ औँ जिल्ला हो। 

यसअघि जिल्लाका सात वटै गाउँपालिका पूर्ण खोप सुनिश्चित पालिका घोषणा भइसकेका। सात वटै पालिका पछि जिल्लालाई पनि पूर्ण खोप सुनिश्चित जिल्ला घोषणा गरिएको। 

९. राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाका रूपमा रहेको फास्ट ट्र्याक अर्थात् द्रुत मार्गको लम्बाइ कति रहेको छ ?

 ७२.५ किलोमिटर 

यस मार्गको निर्माण व्यवस्थापनको जिम्मेवारी सरकारले विसं २०७४ वैशाख २१ मा नेपाली सेनालाई सुम्पेको। 

निर्माण लागत एक खर्ब सात अर्ब अनुमान गरिएको। 

विसं २०८० वैशाख ५ मा बसेको मन्त्रीपरिषद् बैठकले फास्ट ट्र्याक सडक आयोजनाको निर्माण अवधि २०८३ चैत मसान्तसम्म थप गर्ने निर्णय गरेको। 

१०. सार्वजनिक संस्थान सुझाव समितिको संयोजकमा कसलाई नियुक्त गरियो ?

 शङ्करप्रसाद अधिकारी

विसं २०८० वैशाख ५ को मन्त्रीपरिषद् बैठकले सार्वजनिक संस्थान सुझाव समितिको अवधारणापत्र, २०८० स्वीकृत गरेको। साथै अधिकारीको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय सार्वजनिक संस्थान सुझाव समिति गठन गर्ने निर्णय गरेको। 

११. जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी ‘पेरिस सम्झौता’ बाट अमेरिका कहिले बाहिरिएको हो ?

 सन् २०२० नोभेम्बर ४ 

विश्वमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव कम गर्ने सम्बन्धमा सन् २०१५ मा फ्रान्सको राजधानी पेरिसमा भएको जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी सम्मेलनले विश्वका शक्तिराष्ट्रहरूसँग एक सम्झौता गरेको थियो। 

त्यो सम्झौतामा अमेरिकाले पनि हस्ताक्षर गरेको थियो तर पछि अमेरिकी राष्ट्रपतिमा डोनाल्ड ट्रम्प आएपछि उनले यस सम्झौताबाट अमेरिका बाहिरिने निर्णय गरेका थिए। 

१२. श्रमसम्बन्धी मुद्दा हेर्ने उद्देश्यका साथ श्रम अदालतको गठन कहिले गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७७ असोज २९ 

१३. भौगोलिक खोजकर्ता क्रिस्टोफर कोलम्बस र भास्को डी गामाद्वारा प्रयोग गरिएको नक्साको निर्माण गर्ने व्यक्ति को हुन् ?

 मुहम्मद अल–इद्रिसी

१४. गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति पुरस्कारको स्थापना कहिले भएको हो ?

 विसं २०६२

(प्रत्येक पाँच–पाँच वर्षमा प्रदान गरिने गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति पुरस्कार पहिलोपल्ट विसं २०६५ बुद्ध पूर्णिमाका दिन प्रदान गरिएको।)

१५. सार्क सचिवालयबाट नियमित रूपमा निस्कने पत्रिकाको नाम के हो ?

 ‘पिजेन’

१६. नेपालमा गणतन्त्र दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 जेठ १५

(संविधान सभाको पहिलो बैठकले २०६५ जेठ १५ गते नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेको दिनको स्मरणमा हरेक वर्ष गणतन्त्र दिवस मनाउँदै आइएको।)

१७. विश्वमै पहिलो पटक सुँगुरको मुटु मानिसमा प्रत्यारोपण कहिले गरिएको हो ?

 सन् २०२२ जनवरी ७ 

आनुवंशिक परिवर्तन गरिएको सुँगुरको मुटु प्रत्यारोपण गरिएका व्यक्ति डेभिड बेनेट हुन्। उनको मार्च ८ (२०२२) मा निधन भएको। 

पहिलो पटक मृत व्यक्तिको मुटु ज्यँदो व्यक्तिमा प्रत्यारोपण गर्ने चिकित्सक डा. कुमुद धिताल हुन्।

मानव मुटु प्रत्यारोपण गर्ने प्रथम चिकित्सक डा. क्रिव्श्चियन बनार्ड (दक्षिण अफ्रिका) हुन्।

मुटु प्रत्यारोपण प्राप्त प्रथम व्यक्ति लुइ वास्कान्स्की हुन्।

कृत्रिम मुटु प्राप्त प्रथम व्यक्ति वार्नी क्लार्फ हुन्।

१८. नेपालमा जनगणना कार्य कहिलेदखि सुरु भएको हो ?

 विसं १९६८

विसं २०७८ मा १२ औैँ राष्ट्रिय जनगणना 

सम्पन्न भएको। 

नेपालमा प्रथम राष्ट्रिय जनसङ्ख्या सम्मेलन विसं २०७१ जेठ २२–२४ सम्म भएको। 

पहिलो विश्व जनसङ्ख्या सम्मेलन सन् १९५४ मा इटालीमा सम्पन्न भएको। 

१९. नेपालमा पहिलो पटक न्युक्लियर मेडिसिन सेवाको सुरुवात कहिले भएको हो ?

 विसं २०७७ पुस ६

खास गरी क्यान्सर, थाइराइड एवं हड्डीसम्बन्धी समस्या (दुखाइ) पत्ता लगाउन यो प्रविधि प्रयोग गरिने। 

यस प्रविधिमार्फत कम स्तरको रेडियो एक्टिभ सामग्री मौखिक एवं इन्जेक्सनमार्फत शरीरभित्र प्रवेश गराई शरीरको अवस्थाबारे जानकारी लिन सकिने। 

२०. एसिया प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) को स्थापना कहिले भएको हो ?

 सन् १९८९ 

यसको प्रधान कार्यालय सिङ्गापुरमा रहेको।

 स्थापना कालमा १२ देश रहेको यस सङ्गठनमा हाल २१ सदस्य राष्ट्र छन्। 

यस संस्थाको पहिलो सम्मेलन सन् १९८९ मा अस्ट्रेलियामा सम्पन्न भएको। 

२१. सरकारले सवारीचालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) मा ‘स्मार्टकार्ड’ को व्यवस्था कहिलेदेखि गरेको हो ?

 विसं २०७२ मङ्सिर १४

२२. ‘रानाथारू’ लाई आदिवासी/जनजातिको सूचीमा कहिले सूचीकृत गरिएको हो ?

 विसं २०७७ जेठ ५ (राजपत्रमा सूचना प्रकाशित भएसँगै), मन्त्रीपरिषद्ले विसं २०७६ माघ २० मा आदिवासी जनजाति सूचीमा समावेश गर्ने निर्णय गरेको थियो। 

आदिवासी/जनजातिमा सूचीकृत हुने जनजाति वा समुदायको सङ्ख्या ६० पुगेको।

२३. ‘रानाथारू’ जातिको मुख्य बसोबास कहाँ रहेको छ ?

 कैलाली र कन्चनपुर

यो जातिले चैत, वैशाख र जेठमा चराई पर्व मनाउने। 

यस जातिले सबैभन्दा लामो होली मनाउने। 

सरकारी स्तरबाट रानाथारूको पहिचान प्राप्त गर्ने पहिलो व्यक्ति लवरु रानाथारू रहेका।

---

२७ वैशाख २०८०

१. बेलायतका नयाँ राजा चाल्र्स तृतीयको राज्याभिषेक कहिले भएको हो ?

 सन् २०२३ मे ७

चाल्र्सलाई सेन्ट एड्वर्ड्ज ब्राउन नामक राजमुकुट पहिर्याएर राज्याभिषेक गरिएको । 

वेस्ट मिनिस्टर एवीमा आयोजित विशेष समारोहबिच चाल्र्सले राजमुकुट ग्रहण गरेका । 

राजा चाल्र्स तृतीय यो राजमुकुट पहिरिने सातौँ शासक हुन् । 

राजा चाल्र्ससँगै रानी क्यामिला चाल्र्सलाई क्विन मेरिज ब्राउन पहिर्याइएको । 

राज्याभिषेक समारोहमा नेपालसहित विश्वका अधिकांश मुलुकबाट प्रतिनिधित्व रहेको ।

२. विसं २०८० वैशाख २२ मा कति औँ बुद्ध जयन्ती मनाइयो ?

 २५६७ औँ

३. रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको क्रेमलिनस्थित निवासमा ‘ड्रोन आब्रामण’ कहिले भएको हो ?

 सन् २०२३ मे २

‘ड्रोन आव्रmमण’ गरी आफ्नो देशका राष्ट्रपतिको हत्या प्रयास गरेको आरोप रुसले लगाएको । 

ड्रोनलाई विद्युतीय उपकरण प्रयोग गरी नष्ट गरिएको र कुनै हताहती वा क्षति नभएको बताइएको ।

युक्रेनले भने घटनामा आफ्नो संलग्नता नभएको जनाएको ।

४. राष्ट्रिय पत्रकारिता दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 वैशाख २४

विसं २०८० मा ८ औँ राष्ट्रिय पत्रकारिता दिवस मनाइएको ।

नारा : पत्रकारितामा खोज र नवीनता: लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको सफलता

विसं १९५८ वैशाख २४ गते गोरखापत्र प्रकाशनको दिनलाई नेपाली पत्रकारिताको प्रारम्भिक दिन मानेर यो दिवस मनाउँदै आइएको ।

५. अम्बर गुरुङ राष्ट्रिय सङ्गीत पुरस्कारबाट सम्मानित हुने कलाकार को हुन् ?

 गीतकार किरण खरेल

नेपाली राष्ट्रगानका सङ्गीतकार अम्बर गुरुङको योगदानको कदर गर्दै पोखरेली युवा सांस्कृतिक परिवारले उनको नाममा राष्ट्रिय सङ्गीत कोष स्थापना गरी पहिलो पटक खरेललाई पुरस्कृत गरेको ।

पुरस्कारको राशि दुई लाख रुपियाँ रहेको । 

फिल्म ‘माइतीघर’ को ‘यो हो मेरो प्राणभन्दा प्यारो’ गीतका रचयिता किरणले सयभन्दा बढी फिल्ममा गीत लेखिसकेका ।

६. इन्टरनेसनल फाइनान्सियल कर्पोरेसन (आइएफसी) तथा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय पूँजी विकास कोष (युएनसिडिएफ) ले प्रकाशन गरेको नेपाल वित्तीय समावेशीकरण रिपोर्ट २०२३ अनुसार कति प्रतिशत नेपालीसँग बुढेसकालका लागि कुनै बचत योजना छैन ?

 ६० प्रतिशत

७. सिरियालाई अरब लिगमा पुनस्र्थापित गर्ने निर्णय कहिले भएको हो ?

 सन् २०२३ मे ७

इजिप्टको राजधानी कायरोमा भएको अरब लिग राष्ट्रका विदेशमन्त्रीहरूको बैठकले १२ वर्षको निलम्बनपछि अरब लिगमा सिरियाको सदस्यता पुनस्र्थापित गर्ने निर्णय गरेको । 

अरब लिग राष्ट्रका विदेशमन्त्रीहरूले ‘सिरियालाई सङ्कटबाट बाहिर निकाल्ने’ प्रयासलाई तीव्र पार्नुपर्ने आवश्यकतामा सहमति जनाएका । 

उनीहरूले सिरियाको सार्वभौमिकता, एकता, स्थिरता र क्षेत्रीय अखण्डतालाई ‘अरब लिग बडापत्र’ र यसको सिद्धान्तका आधारमा संरक्षण गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका । 

जोर्डन, साउदी अरब, इराक, लेबनान, इजिप्ट र अरब लिगका महासचिव सम्मिलित एक समिति गठन गर्न पनि सबै देशका विदेशीमन्त्री सहमत भएका । 

८. विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लुएचओ) ले कोभिड–१९ महामारीको विश्वव्यापी स्वास्थ्य सङ्कटकाल अन्त्य भएको घोषणा कहिले गरेको हो ?

 सन् २०२३ मे ४

सङ्कटकाल घोषणाको तीन वर्षपछि कोरोना महामारी अन्त्य भएको घोषणा गरिएको ।

डब्लुएचओले सङ्कटकाल अन्त्यको घोषणालाई महामारीकै समाप्तिका रूपमा नलिन चेतावनी दिएको । सङ्गठनले कुनै पनि मुलुकले यसलाई कोभिडविरुद्ध सतर्कता हटाउने कारण बनाउन नहुने सुझाव दिएको ।

डब्लुएचओका अनुसार कोभिड महामारीमा कम्तीमा ७० लाख मानिसको मृत्यु भएको ।

डब्लुएचओले पहिलो पटक सन् २०२० जनवरी ३० मा कोभिडलाई विश्वव्यापी स्वास्थ्य सङ्कटकाल घोषणा गरेको थियो ।

९. नेपाल र नाउरुबिच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना कहिले भएको हो ?

 सन् २०२३ मे ५

नेपालसँग दौत्य सम्बन्ध कायम हुने नाउरु १७९ औँ सदस्य राष्ट्र हो ।

१०. सरकारले हालै जारी गरेको राष्ट्रिय जनशक्ति नीति–२०८० अनुसार विसं २०९० (आगामी दशक) सम्ममा सेवा क्षेत्रमा करिब कति जनशक्ति आवश्यक पर्ने प्रक्षेपण गरिएको छ ?

 ८४ लाख

सो नीतिअनुसार कृषिमा विसं २०८० मा एक करोड तीन लाख ५४ हजार र २१०० सम्ममा ७६ लाख ६१ हजार मात्रै जनशक्ति आवश्यक पर्ने अनुमान । 

कृषिमा अनुमानित जनसङ्ख्या घट्दो क्रममा रहेको सरकारी प्रक्षेपण रहेको । 

उद्योगमा क्रमशः विसं २०८० मा ३० लाख २४ हजार र विसं २०२१ मा ५५ लाख ३० हजार जनशक्ति आवश्यक पर्ने अनुमान रहेको । 

११. नेपालमा सन् २०३० सम्ममा कुपोषणको दर कति प्रतिशतमा झार्ने लक्ष्य लिइएको छ ?

 १४ प्रतिशत

कुपोषणलाई सन् २०२५ सम्म २४ प्रतिशतमा र सन् २०३० सम्म १४ प्रतिशतमा झार्ने लक्ष्य राखिएको । नेपालका बालबालिकामा यो दर घट्दो व्रmममा रहको । सन् २००१ मा ५७ प्रतिशतमा रहेको कुपोषण सन् २०१६ मा ३६ प्रतिशतमा झरेको ।

नेपाल जनसाङ्ख्यिक तथा स्वास्थ्य सर्वेक्षण, २०१६ अनुसार पाँच वर्षमुनिका बालबालिकामध्ये ३६ प्रतिशतमा पुड्कोपन, २७ प्रतिशतमा कम तौल र १० प्रतिशतमा ख्याउटेपन रहेको ।

पाँच वर्षमुनिका बालबालिकाको अधिक तौल १.२ प्रतिशत, प्रजनन उमेरका महिलामा दुब्लोपन १७ प्रतिशत रहेको ।

राष्ट्रिय सूक्ष्म पोषक तìव सर्वेक्षण, २०१६ अनुसार नेपालका ३२ प्रतिशत किशोर–किशोरीमा भोकमरीको जोखिमका कारण पुड्कोपन देखिएको । त्यस्तै २३ प्रतिशत किशोर र १४ प्रतिशत किशोरीमा दुब्लोपन देखिएको ।

कुपोषणको समस्या समाधान गर्न सन् २०१३ देखि पाँचवर्षे बहुक्षेत्रीय पोषण योजना कार्यान्वयनमा ल्याइएको ।

पहिलो योजना सम्पन्न भएपछि दोस्रो चरणको पाँचवर्षे (२०१८–२०२२) योजना कार्यान्वयन भएको ।

१२. चीन–दक्षिण एसियाली गरिबी उन्मूलन र सहकारी विकास केन्द्रको स्थापना कहिले भएको हो ? 

 सन् २०२१ जुलाई ८

छ सदस्यीय यस सङ्गठनमा चीन एवं दक्षिण एसियाका पाँच राष्ट्र (नेपाल, बङ्गलादेश, पाकिस्तान, अफगानिस्तान र श्रीलङ्का) रहेका । 

गरिबी निवारणमा मिलेर कार्य गर्ने उद्देश्यका साथ यस सङ्गठनको स्थापना भएको । 

पाँच दक्षिण एसियाली मुलुकमा शाखा कार्यालय रहने । 

१३. नेपाल पन्छी संरक्षण सङ्घले नेपालमा पाइने चराको गणनाका लागि प्रयोगमा ल्याएको एप कुन हो ? 

 छिमेकी चरा

सङ्घले छिमेकी चरा एपमार्फत नेपालमा पाइने चराको गणना गर्नुका साथै संरक्षणको पहल गर्ने भएको । 

सो एपमार्फत चराको सङ्ख्या, जिल्ला अनुसार चराको जातिको विवरण प्राप्त हुने जनाइएको । 

यो एप जो कोहीले पनि आफ्नो मोबाइलमा डाउनलोड गरेर प्रयोग गर्न सकिने । एप प्रयोग गर्ने व्यक्तिले आफ्नो घर वरपर, बगैँचा, वन, जङ्गल वा कुनै स्थानमा चराको विवरण एपमार्फत सङ्घलाई सूचना दिन सक्ने । एपमा भएका चरामध्ये जुन चरा हो, सोही चराको फोटो क्लिक गर्नुपर्ने । चराको फोटोसँगै नम्बरहरू पनि राखिएको । चरा चिन्न नसकेमा वा एपमा राखिएका एक सय चरामध्ये आपूmले देखेको चरा छुट्याउन नसकेमा एपमा नै सहयोग माग्न सकिने । 

विदेशमा यस्तो अभ्यास धेरै अघिदेखि हुँदै आएको । 

१४. नेपालको ‘माउन्ट फुजी’ भनी कुन हिमाललाई चिनिन्छ ?

 मनास्लु 

१५. हाल अति कम विकसित राष्ट्र सबैभन्दा बढी कुन महादेशमा रहेका छन् ?

 अफ्रिका 

१६. सबैभन्दा अग्लो स्थानमा निर्मित सबस्टेसन कुन हो ?

 ३३-११ केभीको स्यार्कु सबस्टेसन, (मनाङ)

लमजुङको मस्र्याङ्दी गाउँपालिका–५, चिप्लेबेँसी सबस्टेसनबाट २९ किलोमिटर टाढा ३३ केभी लाइनमार्फत २७०० मिटर उचाइमा निर्माण गरिएको मनाङको स्यार्कु सबस्टेसन सञ्चालनमा ल्याइएको ।

गत वर्ष (२०७८) को असारमा अविरल वर्षासँगै आएको बाढीले मनाङको विद्युत् संरचनाको पूर्वाधार तथा सडक सञ्जालमा ठूलो क्षति भएको थियो ।

१७. सन् २०२३ मा आयोजना हुने साफ च्याम्पियनसिपमा दक्षिण एसियाली क्षेत्रबाहिरबाट सहभागी हुने राष्ट्र कुन कुन हुन् ?

 कुवेत र लेबनान

भारतको बेङ्गलुरुमा सन् २०२३ जुन २१–जुलाई ४ सम्म आयोजना हुने । 

सहभागी राष्ट्र: भारत, नेपाल, माल्दिभ्स, पाकिस्तान, भुटान, बङ्गलादेश, कुवेत र लेबनान ।

दक्षिण एसियाली देशहरूबिचको प्रतियोगितामा प्रतिस्पर्धा स्तर बढाउन भन्दै आमन्त्रित टिमहरूलाई सहभागी गराउने नीति साफले लिएको । 

माल्दिभ्समा सन् २०२१ मा भएको १३ औँ साफ च्याम्पियनसिपमा नेपाल उपविजेता बनेको थियो ।

१८. आयात–निर्यात कार्यलाई सहज बनाउन सञ्चालनमा ल्याइएको पोर्टल कुन हो ?

 नेपाल ट्रेड (नेपाल सरकारद्वारा ल्याइएको)

१९. इमेल प्राप्त गर्ने र इमेल पठाउने सफ्टवेयर प्रोग्रामलाई के भनिन्छ ?

 ब्राउजर

२०. मिटरब्याज (अनुचित लेनदेन) लाई अपराध कायम गर्ने फौजदारी कानुन कहिलेदेखि कार्यान्वयनमा आएको हो ?

 विसं २०८० वैशाख २०

नयाँ कानुनअनुसार यससम्बन्धी अपराधमा संलग्नलाई सात वर्षसम्म कैद र ७० हजार रुपियाँसम्म जरिबाना हुने । 

मिटरब्याजकै आधारमा ऋणीको अचल सम्पत्तिको हक हस्तान्तरण भएमा त्यस्तो हक हस्तान्तरण बदरसमेत हुने प्रावधान रहेको ।

अध्यादेशमार्पmत मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ तथा मुलुकी देवानी संहिता २०७४ र यससम्बन्धी कार्यविधि संशोधन गरिएको । 

लेनदेन नभएको वा नगरेको रकम दिएको भनी लिखत तयार गर्ने, लेनदेन गरेको वास्तविक रकमभन्दा बढी रकमको लिखत तयार गर्ने, लेनदेन गर्दाकै बखतमा ब्याज रकमसमेत साँवामा जोडी लिखत तयार गर्ने एवं ब्याजलाई साँवामा जोडी लिखत तयार गरे मिटर ब्याज कसुर ठहर हुने ।

ऋणीले तिरे–बुझाएको रकमको भर्पाइ नदिने वा लिखत नबनाउने, ऋणको साँवाभन्दा बढी ब्याज लिने, ऋण असुलीका लागि कुनै प्रकारको धम्की दिने वा हिंसा गर्ने वा शोषण गर्ने, अनुचित लेनदेनको आधारमा ऋणीमा अचल सम्पत्ति हस्तान्तरण गरी लिएमा पनि अनुचित लेनदेन गरेको मानिने प्रावधान रहेको ।

२१. कुन राष्ट्रले विश्वको पहिलो ‘स्वच्छ वाणिज्य आणविक रिएक्टर’ बनाउन लागेको हो ?

 चीन

२२. नेपालमा डिजिटल भिसा प्रणालीको सुरुवात कहिलेदेखि भएको हो ?

 विसं २०७८ असार १४

---

२० वैशाख २०८०

१. एसीसी प्रिमियर कप क्रिकेट २०२३ को उपाधि कसले जित्यो ?

 नेपाल

–  २०२३ अप्रिल १८ देखि मार्च २ सम्म नेपालमा सम्पन्न एसीसी प्रिमियर कप क्रिकेटको उपाधि जित्दै नेपाल एसिया कपमा छनोट भएको । फाइनल खेलमा नेपालले युएईलाई ७ विकेटले हराउँदै उपाधि उचालेको । 

– कीर्तिपुरस्थित त्रिवि क्रिकेट मैदानमा युएईले ३३.१ ओभरमा सबै विकेट गुमाएर नेपाललाई ११८ रनको लक्ष्य दिएको थियो । जवाफी ब्याटिङमा आएको नेपालले ३०.३ ओभरमा ३ विकेट गुमाउँदै उक्त लक्ष्य भेट्टायो । 

– नेपाली खेलाडी गुलशन झा र भीम सार्कीले अविजित ९६ रनको साझेदारी गरेका थिए । झाले ८४ बलमा ६७ रन बनाए भने सार्कीले ७२ बलमा ३६ रन बनाए । यस्तै नेपालका कुशल भुर्तेल एक, आसिफ शेख आठ र कप्तान रोहितकुमार पौडेल एक रनमा आउट भएका थिए । युएईका रोहन मुस्ताफाले दुई र आयन अफजल खानले एक विकेट लिएका थिए ।

– मार्च १ मा वर्षाले खेल स्थगित भएपछि मार्च २ मा खेललाई निरन्तरता दिइएको थियो । मार्च १ मा सुरु खेलमा नेपालले टस जितेपछि ब्याटिङमा आएको युएईले २७.३ ओभरमा ९ विकेट गुमाई १०६ रन बनाएको अवस्थामा वर्षा सुरु भई खेल अवरुद्ध हुन पुगेको थियो । त्यही स्कोरबाट सुरु गरेको युएई ५.४ ओभर मात्र टिक्न सक्यो र टोलीले ११ रन थप्यो ।

– यस प्रतियोगितामा कुल १० राष्ट्रको सहभागिता थियो । जसमा समूह ‘ए’अन्तर्गत नेपाल, ओमन, मलेसिया, साउदी अरब र कतार तथा समूह ‘बी’ तर्फ युएई, कुवेत, हङकङ, बहराइन र सिङ्गापुर थिए । 

२. केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागको नाम परिवर्तन गरी के बनाइएको छ ?

 राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय

– वि.सं. २०७९ कात्तिक ३

– तथ्याङ्क ऐन, २०७९ अनुसार तथ्याङ्क सङ्कलन, प्रशोधन, भण्डारण, प्रकाशन तथा वितरणको जिम्मा पाएको यो कार्यालयलाई विधिवत रूपमा ‘राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय’ नामकरण गरिएको । 

– राष्ट्रिय योजना आयोग मातहत रहेको सो निकाय प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयअन्तर्गत रहने ।

– राष्ट्रिय योजना आयोगअन्तर्गत रहे पनि तथ्याङ्क विभाग प्राविधिक रूपले स्वायत्त निकायका रूपमा स्थापित भएको सम्बन्धित अधिकारीहरूको भनाइ रहेको । 

– साबिक केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागको स्तरोन्नतिबाट सचिवको दरबन्दी कायम गरिएसँगै नेपालको पहिलो प्रमुख तथ्याङ्क अधिकारीका रूपमा नेपाल सरकारका सचिव रामप्रसाद थपलिया (२०७९ फागुन २९)ले जिम्मेवारी पाएका ।

– तथ्याङ्क ऐन, २०१५ लाई विस्थापित गराउँदै ल्याइएको ऐनअनुसार सहसचिव स्तरका महानिर्देशकले गर्दै आएको विभागको नेतृत्व प्रकाशकीय प्रमुखका रूपमा सचिवले गर्ने व्यवस्था गरिएको । 

३. प्रतिनिधि सभा सदस्य उपनिर्वाचन कहिले सम्पन्न भएको हो ? 

 वि.सं. २०८० वैशाख १०

–  वि.सं. २०८० वैशाख १० मा सम्पन्न प्रतिनिधि सभा सदस्य उपनिर्वाचनको तीन निर्वाचन क्षेत्रमध्ये दुई क्षेत्रमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार निर्वाचित भएका । 

– चितवन क्षेत्र नं. २ बाट सो दलका सभापति रवि लामिछाने र तनहुँ–१ बाट सोही दलका उम्मेदवार डा. स्वर्णिम वाग्ले निर्वाचित भएका । 

– रवि लामिछानेले ५४ हजार १७६ मत प्राप्त गरेका । उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाली कांग्रेसका जितनारायण श्रेष्ठले ११ हजार २१४ मत प्राप्त गरेका । लामिछाने आफ्ना निकटतम प्रतिद्वन्द्वीसँग ४२ हजार ९६२ मतान्तरले निर्वाचित भएका । ४ मङ्सिरको चुनावमा सबैभन्दा धेरै मतान्तरले सांसद चुनिएका लामिछाने अमेरिकी नागरिकता त्यागे पनि नेपाली नागरिकता लिने प्रक्रिया पूरा नगरी चुनाव लडेका कारण १३ माघमा पदमुक्त भएका । 

– निर्वाचन आयोगका अनुसार तनहुँ क्षेत्र नं. १ मा स्वर्णिम वाग्लेले ३४ हजार ९१९ मत तथा उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाली कांग्रेसका गोविन्द भट्टराईले २० हजार १२२ मत प्राप्त गरेका । 

– बारा क्षेत्र नं. २ बाट जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) अध्यक्ष उपेन्द्र यादव विजयी भएका । पाँचदलीय गठबन्धनका साझा उम्मेदवार यादवले २८ हजार ४१५ मत ल्याएर विजयी हुँदा उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी जनमत पार्टीका शिवचन्द्रप्रसाद कुशवाहाले २३ हजार ३३४ मत प्राप्त गरेका । 

४. राहदानी विभागका अनुसार कहिलेसम्ममा सबैको हातमा ई–पासपोर्ट पु-याउने लक्ष्य रहेको छ ? 

 सन् २०३०

५. सरकारले सार्वजनिक प्रशासनलाई चुस्त एवं प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यका साथ कति वर्षे रणनीतिक योजना सार्वजनिक गरेको छ ? 

 १० वर्षे (वि.सं. २०७७ चैत २५ मा)

६. सबैभन्दा बढी विप्रेषण भित्र्याएबापत राष्ट्र बैङ्कबाट सम्मानित (वि.सं. २०८० वैशाखमा) वाणिज्य बैङ्क कुन हो ?

 हिमालयन बैङ्क

– वाणिज्य बैङ्कहरूमध्ये सबैभन्दा बढी विप्रेषण 

भिœयाउन सफल । 

– बैङ्कले आ.व. २०७८÷७९ मा कुल विप्रेषणको १६.९० प्रतिशत रकम भिœयाएको । 

– विगत लामो समयदेखि हिमाल रेमिटमार्फत ग्राहकलाई सेवा प्रदान गर्दै आएको । 

७. चलचित्र पत्रकार सङ्घ नेपालले ‘राष्ट्रिय चलचित्र पत्रकारिता रजत सम्मान २०८०’बाट कसलाई सम्मानित ग-यो ?

 शान्तिप्रिय (पुरस्कार राशि रु. ५५,५५५।–)

– राष्ट्रिय चलचित्र पत्रकारिता सम्मान (२०८०) : पत्रकार तुलसी गिरी भावुक र श्रीराम सिग्देल

– राष्ट्रिय चलचित्र पत्रकारिता पुरस्कार (२०८०) : कुवेर डङ्गोल र दीपज्योति थापा

– राष्ट्रिय चलचित्र पत्रकारिता प्रोत्साहन पुरस्कार : 

सृष्टि पोखरेल 

– राष्ट्रिय चलचित्र पत्रकारिता पुरस्कार (मोफसल) : 

रवि अधिकारी

८. विश्वको सबैभन्दा अग्लो मूर्ति कुन हो ? 

 स्टेच्यु अफ युनिटि (भारत)

– उचाइ : १८२ मिटर (५९७ फिट)

– आइरन म्यान अफ इन्डिया भनेर चिनिने स्वतन्त्र भारतका प्रथम उपप्रधानमन्त्री एवं गृहमन्त्री सरदार बल्लभभाइ पटेलको उक्त मूर्ति विश्वकै अग्लो मूर्तिका रूपमा रहेको । 

– मूर्ति गुजरात राज्यको नर्वदा नदीमा बाँध बनाउँदा बनेको ठूलो तलाउ सरदार सरोवरको निकटमा रहेको । 

– मूर्तिका डिजाइनर राम भि. सुतार रहेका । 

– मूर्तिको निर्माण अवधि सन् २०१३ अक्टोबर–२०१८ अक्टोबर रहेको ।

९. बिम्स्टेकको हालका महासचिव को हुन् ?

 तेन्जिन नेकफेल (भुटान)

– उनी सन् २०२० नोभेम्बर ६ मा नियुक्त भएका । 

– बिम्स्टेक महासचिवको कार्यकाल तीन वर्षको हुने ।

– सचिवालय बङ्गलादेशको ढाकामा रहेको ।

बिम्स्टेकको हालसम्मका महासचिवहरू

१०. नेपालमा लेखक दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 वैशाख १६

–  (वि.सं. २०८० देखि मनाउन सुरु गरिएको ।)

११. पूर्वी नवलपरासीको गैँडाकोटस्थित मौलाकाली केबलकारको औपचारिक रूपमा उद्घाटन कहिले गरिएको हो ?

 वि.सं. २०८० वैशाख १८ (वि.सं. २०७० वैशाख १ मा परीक्षण सञ्चालनमा ल्याइएको ।)

१२. सरकारले अयोग्य लडाकुलाई दुई–दुई लाख रुपियाँँ राहत दिने कार्यविधि कहिले पास गरेको हो ?

 वि.सं. २०८० वैशाख ६

– कार्यविधिअनुसार पहिलो चरणमा अयोग्य लडाकु पहिचान गरिने । 

– लडाकु पहिचान गर्ने जिम्मा सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई दिइने ।

– पहिचान भएका लडाकुको विवरण गृह मन्त्रालयमा पठाइने र विवरणअनुसार सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयले अयोग्य लडाकुलाई राहत रकम उपलब्ध गराउने । 

– अयोग्य लडाकु पहिचानको आधार अनमिनले तयार गरेको प्रतिवेदनलाई मानिने ।

१३. वसुन्धराश्री पुरस्कार, २०८० बाट सम्मानित व्यक्तित्व को हुन् ?

 डा. सन्दुक रुइत

– यस पुरस्कारको राशि ७५ हजार रुपियाँ रहेको । 

– पहिलो पटक यो पुरस्कार राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेलाई प्रदान गरिएको । त्यस्तै मानश्री पुरस्कार, २०८० महावीर पुनलाई प्रदान गरिएको ।

– वसुन्धरा मान प्रतिष्ठानद्वारा प्रदान गरिने दुवै पुरस्कारको राशि ७५ हजार रुपियाँ रहेको । 

१४. १५औँ आवधिक योजना (२०७६/७७–२०८०/८१) को मध्यावधि समीक्षाअनुसार लक्ष्य पूरा हुन कठिन देखिएको क्षेत्र कुन हो ?

 सुशासन 

– आवधिक योजनाको मध्यावधि समीक्षाले तीन आर्थिक वर्षसम्म चार लक्ष्य पूरा भएको, पाँच लक्ष्य प्राप्ति उन्मुख र एउटा लक्ष्य पूरा हुन कठिन रहेको देखिएको ।

– समीक्षामा राष्ट्रिय लक्ष्यका प्रगतिलाई हरियो, पहेँलो र रातो गरी तीन सङ्केत दिइएको । लक्ष्य प्राप्त गरेको (७५ प्रतिशत सूचकका लक्ष्य पूरा भएको)लाई हरियो, लक्ष्य प्राप्ति उन्मुख रहेको (५० प्रतिशत सूचकका लक्ष्य पूरा भएको)लाई पहेँलो र लक्ष्य प्राप्त गर्न कठिन (५० प्रतिशत सूचकको लक्ष्य प्राप्त गर्न कठिन) भएकोलाई रातो सूचक दिइएको । जसअनुसार १० राष्ट्रिय लक्ष्यमध्ये चारवटाले हरियो, पाँचवटाले पहेँलो र एउटाले रातो सङ्केत प्राप्त गरेका । 

हरियो : लक्ष्य प्राप्त गरेको (७५ प्रतिशत सूचकका लक्ष्य पूरा भएको)

पहेँलो : लक्ष्य उन्मुख रहेको (५० प्रतिशत सूचकका लक्ष्य पूरा भएको)

रातो : लक्ष्य प्राप्त गर्न कठिन (५० प्रतिशत सूचकहरूको लक्ष्य प्राप्त गर्न कठिन)   

---

१७ वैशाख २०८०

१. संसदीय सुनुवाई समितिमा प्रतिनिधिसभा र राष्ट्रिय सभाका कति– कति जना सदस्यहरुको प्रतिनिधित्व हुने व्यवस्था रहेको छ ?

» प्रतिनिधिसभाबाट १२ र राष्ट्रिय सभाबाट ३ जना

२. राना थारूलाई कहिले आदिवासी जनजाति समुदायमा सूचीकृत गरिएको हो ?

» २०७७/२/५ गते (सबैभन्दा पछि सूचीकृत भएको)

३. जन्मको आधारमा नागरिकता प्राप्त गरेको व्यक्ति संवैधानिक निकायको पदमा नियुक्त हुन नेपालमा कति वर्ष बसोबास गरेको हुनुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था रहेको छ ?

» कम्तीमा ५ वर्ष (अंगीकृत नागरिकता प्राप्त गरेको व्यक्तिको हकमा १० वर्ष र नेपाली नागरिकस“ग विवाह गरी अंगीकृत नागरिकता प्राप्त गरेको महिलाको हकमा ५ वर्ष बसोबास गरेको हुनुपर्ने)

४. जापानका पुर्व प्रधानमन्त्री सिन्जो आबको हत्या कहिले भएको हो ?

» सन् २०२२ जुलाई ८

५. विद्युतीय भुक्तानी कारोबार प्रवद्र्धन वर्षका रूपमा घोषित आर्थिक वर्ष कुन हो ?

» चालू आ.व. २०७९/०८० (हाल १५ प्रकारका विद्युतीय भुक्तानी प्रणाली सञ्चालनमा रहेको)

६. मुलुकी देवानी संहिता – २०७४ अनुसार कानुनीरूपमा सक्षमता प्राप्त गर्न कति वर्ष उमेर पूरा भएको हुनुपर्दछ ?

» १८ वर्ष (दश वर्ष पूरा नभएको व्यक्ति असक्षम र दश वर्ष पूरा भई अठार नपुगेको व्यक्ति अर्धसक्षम मानिने)

७. अमेरिकाको वर्तमान झण्डाका डिजाइनर को हुन् ?

» रोबर्ट जी हेफ्ट (१७ वर्षीय हेफ्टले सन् १९५८ मा स्कुलको प्रोजेक्ट वर्कको क्रममा उक्त झण्डा बनाएका थिए। उनले हवाई र अलास्का दुईवटा नया“ राज्य बन्ने अनुमान गरेर झण्डामा दुईवटा तारा थप बनाएका थिए, अमेरिकामा कति राज्य छन् भन्ने समेत थाहा नपाएर झण्डा बनाएको भनेर शिक्षकले उनीलाई बी गे्रड मात्र दिएका थिए।)

८. बौद्धिक क्रान्ति भनेर कुन क्रान्तिलाई चिनिन्छ ?

» फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति

९. चन्द्रमाको माटोबाट इट्टा बनाउनका लागि चीनले डिजाइन गरिरहको रोबोटको नाम के हो ?

» चाइनिज सुपर मेसन्स

१०. जिरेल जातिमा धार्मिक र परम्परागत विधिबाट उपचार गर्ने व्यक्तिलाई के भनिन्छ ?

» फोम्बा

११. विश्वमै पहिलोपटक अन्तरिक्षमा छायांकन गरिएको चलचित्र कुन हो ?

» द च्यालेन्ज

१२. उपरदाङगढी कुन जिल्लामा पर्दछ ?

» चितवन

१३. ‘कुनै ठाउँमा भएको अन्यायले जहाँसुकैको न्यायलाई चुनौती दिन्छ ।’ या भनाई कसको हो ?

>> मार्टिन लुथर किब (उल्लेखित भनाइ समावेश उनको पत्र लेटर फ्रम वर्मिब्घम जेल शीर्षकमा प्रकाशित भएको)

१४. युट्युबमा अपलोड गरिएको पहिलो भिडियो कुन हो ?

» मि याट द जु (१९ सेकेन्ड)

१५. महाभारतमा अजात शत्रु भनेर कसलाई चिनिन्छ ?

» युधिष्ठिर

१६. नेपालले दक्षिण एसियाको कति प्रतिशत भू–भाग ओगटेको छ ?

» २ दशमलव ८२ प्रतिशत

१७. बौद्धिक सम्पत्ति दिवस–२०२३ को नारा के हो ?

» महिला तथा बौद्धिक सम्पत्ति : नवखोज र सिर्जनशीलताको बढावा

१८. नेपाली कविताको पहिलो रियालिटी शोपोएट आइडलको विजेता को हुन् ?

» नीलम गुरुङ (सिक्किमकी गुरुङको कसरी लेखांै म आफ्नै कविता जब म आफ्नै दशे मा विदेशी छु शीर्षक को कविताले उपाधि जितेको हो ।)

१९. सार्वजनिक रूपमा धुम्रपान प्रतिबन्ध गर्ने विश्वको पहिलो मुलुक कुन हो ?

» भुटान

२०. हिमालय लोकस्टार–२ का विजेता को हुन् ?

» बलराम विश्वकर्मा

२१. बेलायतको ओग्डेनको ’गिनी गोल्ड’ चुरोटको डिब्बामा कुन राणा प्रधानमन्त्रीको तस्विर राखिएको थियो ?

» वीर शमशेर

२२. फाप्ला अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान तथा खेलग्राम कुन जिल्लामा निर्माण भइरहेको छ ?

» कैलाली

२३. खानेपानीको धमिलोपन मापन गर्ने एकाइ कुन हो ?

» एनटीयु (डब्ल्यूएचओको मापदण्ड अनुसार पानीमा धमिलोको मात्रा ५ देखि ६ एनटीयू हुनुपर्ने र नेपालमा ५ एनटीयू मापदण्ड तोकिएको)

२४. थारू समुदायबाट मुख्यमन्त्री बन्ने पहिलो व्यक्ति को हुन् ?

» डिल्लीबहादुर चौधरी

२५. युगकवि सिद्धिचरण पुरस्कार–२०८० कसलाई प्रदान गर्न लागिएको छ ?

» प्रा. डा. जयराज आचार्य (युगकवि सिद्धिचरण युवा पत्रकारिता पुरस्कार–२०८० चेतनाथ धमलालाई प्रदान गरिएको)

२६. जयपृथ्वीबहादुर सिंहलाई राष्ट्रिय विभूति कहिले घोषणा गरिएको हो ?

» २०७९/३/२० (नेपालको शिक्षा क्षेत्रको विकास तथा विश्वसामु नेपाललाई चिनाउन पु¥याएको योगदानको कदरस्वरूप सिंहलाई १८आंै राष्ट्रिय विभूति घोषणा गरिएको)

२७. बुक फ्री फ्राइडे कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने स्थानीय तह कुन हो ?

» काठमाडौं महानगरपालिका (शिक्षामा सीप कार्यक्रम अन्तर्गतको ९० घण्टे तालिममा दशवटा क्षेत्र निर्धारण गरिएको)

२८. हृदय पुस्तकका लेखक को हुन् ?

» भगवान् कोइराला

२९. नेपालले कहिलेसम्ममा पूर्ण खुद शून्य कार्बन उत्सर्जनको लक्ष्य हासिल गर्ने घोषणा गरेको छ ?

» सन् २०४५ (राष्ट्रसघंीय जलवायु परिवर्तन सम्बन्धी सम्मलेन कोप २६ मा प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको, सन् २०३० भित्र कूल ऊर्जा मागको १५ प्रतिशत स्वच्छ ऊर्जा स्रोतबाट परिपूर्तिको सुनिश्चितता र सन् २०५० सम्ममा ऋणात्मक कार्बन उत्सर्जनको लक्ष्य लिइएको)

३०. गोदावरी फुलचौकी वन सरंक्षण क्षेत्र को क्षेत्रफल कति रहेको छ ?

» २१२८ दशमलव ८८ हेक्टर (ललितपुरतर्फ २०७८ दशमलव ३५ र काभ्रेपलाञ्चोक तर्फ ५० दशमलव ५३ हेक्टर क्षेत्रफल पर्ने, २०७९/३/२ मा घोषणा भएको)

३१. २७ औँ चिया दिवसको नारा के हो ?

» ‘गुणस्तर, निर्यात र आर्थिक उपार्जन बढाऔं, चिया क्षेत्रलाई राष्ट्रको समृद्धिसँग जोडौं’ ( गजराजसिंह थापाले १९२० सालमा चियाखेती शुरुआत गरेको मानिने, वैशाख १५ गते मनाइने )

---

 १३ वैशाख २०८०

१. नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य राष्ट्रिय प्रज्ञा पुरस्कार, २०७९ कस–कसलाई प्रदान गरियो ?

 सङ्गीत विधातर्फ : गायक तथा सङ्गीतकार गणेश रसिक, 

– लोकसङ्गीत विधातर्फ : लोकगायक नवीनकिशोर राई,

– परम्परागत तथा शास्त्रीय सङ्गीत विधातर्फ : सङ्गीतकार विजयकुमार श्रेष्ठ,

– रङ्गमञ्च विधातर्फ : नाट्य निर्देशक भैरव क्षेत्री,

– नाटक विधातर्फ : नाट्यकर्मी प्रा. डा. रामचन्द्र पोखरेल र 

– नृत्य विधातर्फ : लोक नृत्यकार कुलमान नेपाली 

२. एकदिवसीय क्रिकेटको इतिहासमा सर्वाधिक तेज विकेट लिई विश्व कीर्तिमान कायम गर्न सफल नेपाली खेलाडी को हुन् ?

 सन्दीप लामिछाने 

– सन्दीपले ४२ खेलमा एक सय विकेट हासिल गर्दै विश्व कीर्तिमान कायम गरेका । 

– यसअघि सबैभन्दा तेज एक सय विकेटको कीर्तिमान अफगानिस्तानका लेग स्पिनर रसिद खान (४४ खेलमा १०० विकेट)को नाममा थियो । 

– त्रि.वि. खेल मैदानमा २०८० वैशाख ८ (२०२३ अप्रिल २१) मा ओमानविरुद्ध भएको खेलमा आफ्नो पहिलो ओभरको तेस्रो बलमा नै आदिल सफिकलाई एलबीडब्लूको धरापमा पारेर उनले सो कीर्तिमान हासिल गरेका । उनी एकदिवसीय खेलमा एक सय विकेट लिने नेपालका पहिलो बलर पनि बनेका ।

३. वानिरा प्रज्ञा पुरस्कार (वि.सं. २०८० मा) कसलाई प्रदान गरियो ?

 प्राज्ञ वैरागी काइँला

– नेपाली भाषा साहित्यको श्रीवृद्धिका लागि सात दशकदेखि काव्य साधनमा निरन्तर समर्पित प्राज्ञ काइँलालाई सो पुरस्कार प्रदान गरिएको ।

– पुरस्कार राशि रु. एक लाख रहेको । 

– त्यसैगरी ५० हजार रुपियाँ राशिको ‘वानिरा पुरस्कार’ कवि गोपाल पराजुलीलाई प्रदान गरिएको । 

– वानिरा सेवा पुरस्कार (पुुरस्कार राशि ः २५,०००।–)बाट साहित्यकार भीमबहादुर बोटे सम्मानित भएका । 

४. वाङ्मय शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीकी धर्मपत्नी राधादेवी जोशीको निधन कहिले भएको हो ?

 वि.सं. २०८० वैशाख २

– सय वर्षको उमेरमा उहाँको निधन भएको ।

– यसअघि सत्यमोहन जोशीको २०७९ असोज ३० गते १०३ वर्षको उमेरमा निधन भएको थियो । 

– शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशी र उहाँकी धर्मपत्नी राधादेवी जोशी विगत ८३ वर्षदेखि विवाह बन्धनमा बाँधिनुभएको थियो ।

– राधादेवी जोशीको शरीर किस्ट मेडिकल कलेज तथा शिक्षण अस्पताललाई प्रदान गरिएको । जोशी दम्पतीले २०७७ साल माघ ३० गते राजधानीमा आयोजित ‘शरीर दान घोषणा सभा’मार्फत चिकित्सा विज्ञानको प्रयोगात्मक अध्ययनका लागि सो कलेजलाई मरणोपरान्त आ–आफ्नो शरीर दानको घोषणा गर्नुभएको थियो ।

५. विराटनगरलाई पूर्णखोप सुनिश्चितता पालिका घोषणा कहिले गरिएको हो ?

 वि.सं. २०८० वैशाख ३

६. गौतमबुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीलाई विश्वभर चिनाउने उद्देश्यअनुरूप संयुक्त राष्ट्रसङ्घद्वारा विश्व शान्ति वर्षका रूपमा कहिले मनाइएको हो ?

 सन् १९८६

७. मैथिली संस्कृतिमा नयाँ वर्षको सुरुवात कहिलेदेखि भएको मानिन्छ ?

 वैशाख २

– मिथिला क्षेत्रमा बसोबास गर्ने मिथिलावासीले विक्रम संवत् सुरु भएको दोस्रो दिन मनाउने ।

– यो पर्वमा वर्षभरि शीतलता, सुख, समृद्धि, शान्ति, दीर्घायु र प्रगतिको कामनासहित ज्येष्ठ सदस्यले आपूmभन्दा सानाको शिरमा जल थपथपाएर आरोग्यता, शीतलता र दीर्घ जीवनको आशीर्वाद दिएर पर्व मनाइने । 

– जुडशीतल पर्वलाई वैज्ञानिक एवं स्वास्थ्यको दृष्टिकोणले समेत महìवपूर्ण मानिएको । शरीरमा हिलो र पानी हाल्नाले स्वास्थ्य लाभ हुने र छालासम्बन्धी रोगसमेत नलाग्ने विश्वास रहेको । 

– बढ्दो गर्मीका माझ आरम्भ हुने जुडशीतललाई जीवनमा शीतलता दिने पर्वका रूपमा लिइने । 

– थारू समुदायमा यो पर्व सिरुवा पर्वका नामले मनाइने । 

८. नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणद्वारा एमडीएमएस सिस्टम कहिलेदेखि कार्यान्वयनमा ल्याइएको हो ?

 वि.सं. २०७९ भदौ ३०

– अवैध रूपमा राजस्व नतिरी नेपाल भिœयाइएका मोबाइल प्रयोग गर्न नदिने उद्देश्यका साथ यो प्रणाली 

सञ्चालनमा ल्याइएको । 

– नेपालमा दर्ता नभएका मोबाइल नेपालको कुनै पनि मोबाइल नेटवर्कमा सञ्चालन हुन नसक्ने विद्युतीय प्रणाली नै एमडीएमएस हो । 

– एमडीएमएसको पूरा रूप मोबाइल डिभाइस म्यानेजमेन्ट सिस्टम हो । 

९. १५औँ संस्करणको एसिया कप क्रिकेट, २०२२ को उपाधि विजेता राष्ट्र कुन हो ?

 श्रीलङ्का 

– प्रतियोगिता सञ्चालन मिति : सन् २०२२ अगस्ट २७–सेप्टेम्बर ११

– आयोजक राष्ट्र : युएई

– सहभागी राष्ट्र : छ (भारत, पाकिस्तान, श्रीलङ्का, बङ्गलादेश, अफगानिस्तान र हङकङ)

– श्रीलङ्कामा हुने भनिएको यो प्रतियोगिता 

युएईमा सारिएको ।

– चौधौँ संस्करणको विजेता भारत तथा उपविजेता बङ्गलादेश रहेका । 

१०. नेपाल राष्ट्र बैङ्कले सुन निक्षेपको व्यवस्था कहिले गरेको हो ?

 वि.सं. २०७६ फागुन २२

– व्यक्तिसँग भएको सुनलाई बैङ्कमा डिपोजिट गरी ब्याज प्राप्त गर्न सकिने । 

– ‘क’ वर्गका वाणिज्य बैङ्कमा सुन निक्षेप गर्न सकिने । 

– ब्याजदर सुन निक्षेप स्वीकार गर्ने बैङ्कले नै गर्ने । 

– सुनको परिमाण न्यूनतम २५ ग्राम हुनुपर्ने । 

– निक्षेपको अवधि : न्यूनतम तीन वर्षदेखि अधिकतम पाँच वर्ष । 

११. ब्रेन पुलिङ भनेको के हो ?

 नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा–प्रतिष्ठान (नास्ट)द्वारा विदेशमा रहेका नेपाली प्राविधिक÷वैज्ञानिकलाई नेपाल बोलाई देश विकासमा सरिक गराउन ‘फर्क है फर्क वैज्ञानिक, तिमीलाई डाक्छ नेपाल’ भन्ने आह्वानका साथ सञ्चालित कार्यक्रम । 

१२. सन् २०२२ मेमा भएको विश्व प्रतिष्ठित कान्स फिल्म फेस्टिभलमा सर्ट फिल्म विधातर्पm स्पेसल मेन्सन अवार्डबाट सम्मानित नेपाली वृत्तचित्र कुन हो ?

 लोरी (अविनाशविक्रम शाहद्वारा निर्देशित) 

१३. ‘नेपालका भाषा र सरकारी कामकाज’ नामक पुस्तकका लेखक को हुन् ?

 भीमनारायण रेग्मी

१४. सगरमाथाको सफल आरोहण गर्ने पहिलो नेपाली महिला चिकित्सक को हुन् ?

 डा. प्रीति भुसाल (वि.सं. २०७९ वैशाख २९)

– ग्रान्डी अस्पतालमा कार्यरत चिकित्सक डा. प्रीति भुसालले सो आरोहण गर्दै नयाँ रेकर्ड कायम गरेकी । 

– जलवायु परिवर्तनको असर कम गर्नुपर्ने र हिमालय क्षेत्रमा बढ्दो प्रदूषण रोक्नुपर्ने सन्देश विश्वभर पु¥याउन भन्दै उनीसहितको टोली गत २९ चैतमा सगरमाथा यात्रामा निस्किएको थियो । 

१५. नेपालको प्रतिनिधि सभाले १२ बुँदे व्याख्यात्मक घोषणासहित एमसीसी सम्झौता अनुमोदन कहिले गरेको हो ?

 वि.सं. २०७८ फागुन १५ (सन् २०२२ फेबु्रअरी २७)

१६. ‘ज्येष्ठ पत्रकार वृत्ति’ वितरणको सुरुवात कहिलेदेखि गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७९ साउन ९

– सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले सूचना तथा प्रसारण विभागमार्पmत ज्येष्ठ पत्रकार वृत्ति वितरण 

सुरु गरेको । 

– पत्रकारत्रय चिरञ्जीवी अर्याल, निरोधराज पाण्डे र पद्मभक्त खरेललाई पहिलो वृत्ति प्रदान गरिएको । 

– सञ्चारमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीले वृत्ति वितरणको प्रारम्भ गरेका । 

– पत्रकार वृत्ति स्थापना तथा सञ्चालन निर्देशिका, २०७५ र पत्रकार वृत्ति कोष सञ्चालन मापदण्ड, २०७८ बमोजिम वृत्ति वितरण गरिएको । 

– ३० वर्ष निरन्तर पत्रकारिता गरेका तथा ६५ वर्ष उमेर पुगेका पत्रकारलाई मासिक रूपमा वृत्ति प्रदान गरिने । 

उमेर समूह रकम (मासिक)

६५–६९ वर्ष रु. ५०००

७०–७५ वर्ष रु. ७०००

७६–८० वर्ष रु. १०,०००

८१ वर्षभन्दा माथि रु. १५,०००

१७. प्रतिष्ठित भारतीय क्रिटिक्स च्वाइस अवार्ड–२०२३ मा बेस्ट सर्ट फिल्म र बेस्ट सिनेम्याटोग्राफी अवार्ड जित्न सफल नेपाली वृत्तचित्र कुन हो ?

 द साइलेन्ट इको (निर्देशक : सुमन सेन)

– बलिउड अभिनेता राजकुमार रावले निर्माता रामकृष्ण पोखरेल र छायाकार जोहेर मुसाभीरलाई अवार्ड 

प्रदान गरेका । 

– अवार्ड फिल्म क्रिटिक्स गिल्ड अफ इन्डियाले बर्सेनि प्रदान गर्ने । 

१८. ‘इन्टरनेसनल बाउन्ड्रिज अफ नेपाल’ नामक पुस्तकका लेखक को हुन् ?

 सीमाविद् बुद्धिनारायण श्रेष्ठ 

– यो पुस्तक अङ्गे्रजी भाषाबाहेक अन्य आठ भाषामा लातिभिया ल्याम्बर्ट एकेडेमिक पब्लिसिङले 

प्रकाशित गरेको । 

– फ्रेन्च, स्पेनिस, जर्मन, डच, इटालियन, रुसी, पोर्चुगिज र पोलिस भाषामा प्रकाशन गरिएको । 

१९. राष्ट्रिय जनगणना, २०७८ अनुसार नगरपालिकामा बसोबास गर्ने जनसङ्ख्या कति रहेको छ ?

 ६६.२ प्रतिशत (गाउँपालिका : ३३.८ प्रतिशत), राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयद्वारा २०७९ चैत १० मा प्रकाशित नतिजाअनुसार नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ६६.१७ प्रतिशत र गाउँपालिकाको जनसङ्ख्या ३३.८३ प्रतिशत रहेको उल्लेख गरेको ।

– राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले २०८० वैशाख १० मा सार्वजनिक गरेको गाउँपालिका र नगरपालिकाको जनसङ्ख्या विवरणअनुसार (कुल जनसङ्ख्या दुई करोड ९१ लाख ६४ हजार ५७८ मध्ये) ः 

– नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ः एक करोड ९२ लाख ९६ हजार ७८८

– गाउँपालिकाको जनसङ्ख्या : ९८ लाख ६७ हजार ७९०

– नगरपालिकाको जनसङ्ख्या वृद्धिदर : १.३६ प्रतिशत र गाउँपालिकाको जनसङ्ख्या वृद्धिदर : ०.११ प्रतिशत रहेको । 

– नगरपालिकाको जनघनत्व : ३७३/व.कि.मि.

– गाउँपालिकाको जनघनत्व : १०५/व.कि.मि.

– नगरपालिकामा अक्सर बसोबास गर्ने प्रतिपरिवार 

औसत सदस्य : ४.३१

– गाउँपालिकामा अक्सर बसोबास गर्ने प्रतिपरिवार 

औसत सदस्य : ४.५१

– २०६८ सालको जनगणनाअनुसार सहरी क्षेत्रको जनसङ्ख्या १७.१ र ग्रामीण क्षेत्रको जनसङ्ख्या ८२.९ प्रतिशत रहेको । 

– सङ्घीय संरचनापछि समायोजित हुँदा नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ६३.१९ र गाउँपालिकाको जनसङ्ख्या ३६.८१ प्रतिशत रहेको थियो ।

 

२०. नेपालले पहिलोपल्ट एकदिवसीय क्रिकेटको मान्यता कहिले प्राप्त गरेको हो ?

 सन् २०१८

क्रिकेट खेलमा नेपालको उपलब्धि 

सन् २०१० : विश्व डिभिजन–५ विजेता 

सन् २०१२ : आईसीसी विश्व डिभिजन–४ विजेता

सन् २०१२ : एसीसी ट्रफी च्याम्पियन 

सन् २०१३ : आईसीसी विश्व डिभिजन–३ विजेता 

सन् २०१३ : विश्वकप छनोट (डिभिजन २ बाट)

सन् २०१३ : टी–२० विश्वकप छनोट 

सन् २०१४ : टी–२० विश्वकपमा सहभागी

सन् २०१४ : विश्वकप छनोटमा नवौँ स्थान

सन् २०१५ : एसीसी टी–२० कपमा सहभागी

सन् २०१८ : एकदिवसीय मान्यताप्राप्त 

सन् २०१८ : आईसीसी विश्वकप छनोटमा आठौँ स्थान

सन् २०२३ : एकदिवसीय मान्यता पुनः प्राप्त 

सन् २०२३ : आईसीसी विश्वकप छनोटमा स्थान

६ वैशाख २०८०

१. तेस्रो राष्ट्रिय सहकारी महासम्मेलन कहिले सम्पन्न भएको हो ?

 वि.सं. २०७९ चैत २३–२५, काठमाडौँ 

– राष्ट्रिय सहकारी महासङ्घ र भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयको संयुक्त आयोजनामा सम्मेलन सम्पन्न भएको ।

– सम्मेलनले ११ बुँदे घोषणापत्र जारी गरेको ।

घोषणापत्रमा समेटिएका मुख्य व्यवस्था

– सहकारीको पुँजीलाई उत्पादन, प्रशोधन र बजारीकरणमा लगानी गरी मूल्य शृङ्खला विकासमार्फत आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माणमा जोड,

– वातावरणमैत्री कृषि उत्पादनमा वृद्धि, आयात प्रतिस्थापन, निर्यात प्रवद्र्धन र रोजगारी सिर्जना गर्न सार्वजनिक, निजी र सहकारी साझेदारी मोडेल अगाडि बढाउने,

– नवीन सोच र सिर्जनात्मकताका आधारमा सहकारीमार्फत कृषि पर्यटन, जलस्रोत, स्वास्थ्य, शिक्षा, उद्योगलगायतका क्षेत्रमा लगानी वृद्धि, 

– विशिष्टीकृत सहकारी सङ्घमार्पmत बृहत् र विशिष्ट उत्पादनको विकास, कृषि र पशुजन्य क्षेत्रको प्रवद्र्धन एवं ठूला कृषि फार्मको स्थापना, 

– कृषिजन्य वस्तु तथा सेवाको मूल्य तथा आपूर्ति शृङ्खला विकास गरी सहकारीको ब्रान्ड प्रवद्र्धन,

– सदस्यको बचतको सुरक्षाका लागि तीनै तहका सरकारका तर्फबाट सम्बोधन गर्न सामूहिक रूपमा बहस पैरबीका लागि पहल गरिने, 

– सहकारीको स्वस्थ एवं प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता अभिवृद्धिका लागि एकीकरणलाई अभियानका रूपमा सञ्चालन गर्नुका साथै नवप्रविधिलाई आत्मसात् गर्दै गुणस्तरीय सेवा प्रवाह गर्ने, 

– सरकार मातहत रहेका कोषहरू सरकारी बैङ्कमार्पmत सहुलियतपूर्ण रूपमा लगानी गर्न तथा उच्चतम प्रविधि अपनाउन सामूहिक पहलकदमी गर्ने ।

२. विश्वकप फुटबल–२०२६ मा कति समूह निर्माण गरिने भएको छ ?

 १२ (चार–चार टोली सम्मिलित) 

– सन् २०२६ मा अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा हुने फिफा विश्वकप समूहको फम्र्याट परिवर्तन भएको ।

– विश्वकपको इतिहासमा पहिलो पटक ४८ देशबीच प्रतिस्पर्धा हुन गइरहेको । यसअघि ३२ टोलीले सहभागिता जनाउँदा चार–चार टोलीको आठ समूह विभाजित गरिएको थियो तर २०२६ को विश्वकपमा टोलीको सङ्ख्या बढेपछि फम्र्याटमा तीन–तीन टोली राखेर १६ समूह बनाउने बताइएको थियो तर अब चार–चार टोली सामेल गरेर १२ समूह बनाइने भएको ।

– १२ समूहमा शीर्ष दुई टोली र तेस्रो स्थानमा रहने उत्कृष्ट आठ टोली गरी कुल ३२ टोली दोस्रो चरणमा पुग्ने फिफाले जनाएको । प्रत्येक टोलीलाई कम्तीमा तीन खेल खेलाउनका लागि फम्र्याट परिवर्तन गरिएको 

फिफाले जनाएको । 

विश्वकपमा छनोट हुने टोली

एसियाबाट : आठ

अफ्रिकाबाट : नौ

उत्तर अमेरिकाबाट : छ 

दक्षिण अमेरिकाबाट : छ

ओसियानाबाट : एक 

युरोपबाट : १६

प्लेअफबाट : दुई 

– (युरोपबाहेक अरू क्षेत्रका लागि प्लेअफ कोटा हुने ।)

४. निजी क्षेत्रको प्रतिनिधिमूलक संस्था नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घको अध्यक्षमा को चयन भएका छन् ?

 चन्द्रप्रसाद ढकाल

– व्यावसायिक घराना आईएमई समूहका अध्यक्ष ढकाल २०७९ चैत ३० मा महासङ्घको अध्यक्ष बनेका । 

– महासङ्घको विधानअनुसार वरिष्ठ उपाध्यक्ष अर्को कार्यकालमा स्वतः अध्यक्ष हुने प्रावधानअनुरूप ढकाल अध्यक्ष बनेका । 

– महासङ्घको वरिष्ठ उपाध्यक्षमा अञ्जन श्रेष्ठ निर्विरोध चयन भएका । विधानअनुसार वरिष्ठ उपाध्यक्षमा निर्वाचित अञ्जन श्रेष्ठ तीन वर्षपछिको कार्यकालका लागि स्वतः अध्यक्ष बन्नेछन् । अञ्जन यसअघि महासङ्घमा वस्तुगततर्फको उपाध्यक्ष थिए । पोखरामा डेरी व्यवसायबाट व्यवसायी बनेका उनी लक्ष्मी ग्रुपका निर्देशक हुन् । 

– महासङ्घको जिल्ला–नगर उपाध्यक्षमा सुरकृष्ण वैद्य, एसोसिएट उपाध्यक्षमा ज्योत्सना श्रेष्ठ र वस्तुगत उपाध्यक्षमा हेमराज ढकाल निर्वाचित भएका । 

– कार्यसमिति सदस्यहरू प्रत्येक प्रदेशबाट एक–एक जना रहने व्यवस्थाअनुरूप कोशी प्रदेशबाट नरेन्द्रकुमार खड्का, मधेश प्रदेशबाट अरुणकुमार प्रधान, बागमती प्रदेशबाट सबिन श्रेष्ठ, गण्डकीबाट जीवनज्योति श्रेष्ठ र युवराज राजभण्डारीले (आधा–आधा कार्यकाल), लुम्बिनीबाट जमशेर मियाँ, कर्णालीबाट लालीमान बुढा र सुदूरपश्चिमबाट जङ्गबहादुर मल्ल निर्वाचित भएका ।

५. नेपालमा व्यक्तिगत घटना दर्ता सप्ताह कहिले मनाउने गरिएको छ ?

 हरेक वर्ष वैशाख १–७

– ‘व्यक्तिको कानुनी पहिचान र राज्यबाट प्रवाह हुने विभिन्न सेवा प्राप्तिका लागि जन्म, मृत्यु, विवाह, बसाइँसराइ र सम्बन्ध विच्छेदलगायतका व्यक्तिगत घटना घटना घटेको ३५ दिनभित्र आफ्नो वडा कार्यालयमा दर्ता गरौँ– गराऔँ’ भन्ने मूल सन्देशसाथ यो वर्ष व्यक्तिगत घटना दर्ता सप्ताह मनाइएको । 

– नेपालमा वि.सं. २०३४ वैशाख १ देखि जन्म, मृत्यु तथा अन्य व्यक्तिगत घटना (दर्ता गर्ने) ऐन, २०३३ को कार्यान्वयनसँगै व्यक्तिगत घटना दर्ता कार्यको सुरुवात भएको ।

– व्यक्तिको कानुनी पहिचान र सेवा प्रवाह प्राप्त गर्ने अधिकार सुनिश्चित गर्ने क्रममा व्यक्तिगत घटना दर्ता 

– कार्यलाई थप व्यवस्थित बनाउन हाल राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण ऐन, २०७६ कार्यान्वयनमा रहेको ।

– युनाइटेड नेसन्स इकोनोमिक एन्ड सोसियल कमिसन फर एसिया एन्ड प्यासिफिकले सन् २०१५ देखि २०२४ सम्मको दशकलाई एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा व्यक्तिगत घटना दर्ताको दशकका रूपमा मनाउने घोषणा गरेको । 

– नेपालले सन् २०२४ सम्ममा जन्म र मृत्युजस्ता व्यक्तिगत घटना दर्तालाई शतप्रतिशत पु¥याउने लक्ष्य लिएको । 

– २०७८ को राष्ट्रिय जनगणनाअनुसार पाँच वर्ष वा सोभन्दा कम उमेरका बालबालिकामध्ये ७४ प्रतिशतको मात्रै जन्मदर्ता भएको देखिएको ।

– राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण ऐन, २०७६ र नियमावली, २०७७ ले घटना घटेको ३५ दिनभित्र स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयबाट जन्म, विवाह, सम्बन्ध विच्छेद, बसाइँसराइ र मृत्युजस्ता व्यक्तिगत घटना निःशुल्क दर्ता हुने व्यवस्था गरेको ।

– स्थानीय तहका छ हजार ७४३ वडामध्ये छ हजार ५७६ वडाका घटना अनलाइनमा नै दर्ता गर्ने गरिएको । हालसम्म अनलाइन माध्यमबाट करिब ४८ लाख व्यक्तिगत घटना दर्ता भइसकेका । 

– ६९७ स्थानीय तहमा व्यक्तिगत घटनाका पुराना अभिलेखहरू ‘डिजिटाइजेसन’ गर्ने कार्य 

सम्पन्न भइसकेको । 

६. नेपाल लेखक सङ्घले राष्ट्रिय लेखन पुरस्कार कसलाई प्रदान गर्ने निर्णय ग-यो ?

 वैरागी काइँला

– सङ्घद्वारा पहिलो पटक प्रदान गरिने यस पुरस्कारको राशि एक लाख रुपियाँ रहेको ।

– सङ्घले वैशाख १६ (२०८०) मा राष्ट्रिय लेखक दिवस मनाउने र सोही अवसरमा पुरस्कार प्रदान गर्ने 

निर्णय गरेको ।

– वि.सं. १९८७ मा सरस्वती गुठी नामक सामाजिक संस्था स्थापना गरी त्यसमार्फत पुस्तकालय सञ्चालन गर्ने उद्देश्यले ४५ जना कवि, लेखक एवं बुद्धिजीवीले हस्ताक्षर गरेर तत्कालीन श्री ३ भीमशमशेरसमक्ष निवेदन पेस गर्दा श्री ३ बाट हस्ताक्षर गर्ने सबै युवालाई दरबारमा बोलाई दण्डित गरेको स्मरण गर्दै राष्ट्रिय लेखक दिवस मनाउने निर्णय भएको ।

७. संवैधानिक परिषद्को सचिव को हुने व्यवस्था छ ?

 मुख्य सचिव

८. साहित्य कलाश्री पुरस्कार–२०७९ कसलाई प्रदान गरियो ?

 युवराज नयाँघरे 

९. पूर्वी नवलपरासीको गैँडाकोटस्थित मौलाकालिका मन्दिरमा मौलाकाली केबलकार कहिलेदेखि सञ्चालनमा आएको हो ?

 वि.सं. २०८० वैशाख १

– केबलकारको लम्बाइ एक हजार दुई सय मिटर रहेको ।

– छवटा टावर रहेको केबलकारमा १२ वटा डब्बा 

छन् भने एउटा डब्बामा आठ जना अट्न सक्ने । 

– मौलाकाली देवीको दर्शनसँगै यहाँको पर्यटन प्रवद्र्धन, विकास र रोजगारीका अवसर बढ्ने स्थानीयको भनाइ रहेको ।

१०. २०७८ को जनगणनाअनुसार नेपालको मातृ मृत्युदर कति रहेको छ ?

 १५१ जना (प्रति एक लाखमा), सबैभन्दा बढी मातृ मृत्युदर भएको प्रदेश लुम्बिनी र कम भएको प्रदेश 

बागमती रहेको ।

११. सार्कस्तरीय बाल साहित्य तदर्थ समितिको गठन कहिले गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७९ चैत ४

– बाल वाङ्मय तथा अनुसन्धान केन्द्रका अध्यक्ष प्रमोद प्रधानको संयोजकत्वमा सार्कस्तरीय बाल–साहित्यकारको एकता, सहकार्य र सार्कस्तरीय बाल साहित्य संस्था बनाउने उद्देश्यले तदर्थ समिति गठन गरिएको । 

– समितिको सचिवमा बङ्गलादेश शिशु साहित्यिक फोरमका अध्यक्ष हुमायु कविर ढाली रहेका । सदस्यमा नेपालका बालसाहित्यकार विजयराज आचार्य र अनन्त वाग्ले, बङ्गलादेशका सुजन बरुवा र डा. मिजानुर रहमान कल्लोल तथा भारतका अजित पात्र र माणिक पण्डित रहेका । 

१२. वि.सं. २०८० वैशाख ३ मा (सन् २०२३ अप्रिल १६)मा आईक्यू एयरद्वारा सार्वजनिक प्रतिवदनअनुसार वायु प्रदूषण उच्च भएको सहरको सूचीको पहिलो नम्बरमा कुन सहर परेको छ ?

 काठमाडौँ 

– विश्वभरका सहरको वायु प्रदूषणको मात्रा नाप्दै आएको आईक्यू एयरका अनुसार काठमाडौँको एयर क्वालिटी इन्डेक्स २०८ रहेको ।

– एयर क्वालिटी इन्डेक्स १८३ रहेको थाइल्यान्डको चियाङमाई सहर विश्वको सबैभन्दा प्रदूषण भएको दोस्रो सहरमा परेको ।

१३. सर्वोत्कृष्ट संसद् सेवा पुरस्कार, २०७९ कसलाई प्रदान गरियो ? 

 उपसचिव सिर्जना बराल

– (उत्कृष्ट संसद् सेवा पुरस्कार : शाखा अधिकृत बाबुराम बस्याल एवं संसद् सेवा पुरस्कार ः खरिदार चन्द्रप्रसाद ढुङ्गाना र माली चन्द्रबहादुर नगरकोटीलाई प्रदान गरिएको ।)

१४. महालेखा परीक्षक कार्यालयले वि.सं. २०७९ चैत ३० मा प्रस्तुत ६०औँ वार्षिक प्रतिवेदनअनुसार सबैभन्दा बढी बेरुजु भएको मन्त्रालय कुन हो ? 

 अर्थ मन्त्रालय

---

२९ चैत २०७९

१. सन् २०२३ अप्रिल ४ मा विश्व बैङ्कद्वारा सार्वजनिक ‘नेपाल डेभलपमेन्ट अपडेट : फाइन–ट्युनिङ पोलिसी इन अ टर्बुलेन्ट इन्भाएरन्मेन्ट’ प्रतिवेदनअनुसार चालु आर्थिक वर्षमा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर कति हुने अनुमान छ ?

 ४.१ प्रतिशत

– विश्व बैङ्कले आयात प्रतिबन्ध, मौद्रिक नीतिमा गरिएको कडाइ, उच्च मुद्रास्फीति, कम राजस्व सङ्कलन एवं खुम्चँदो सरकारी खर्चका कारण यस वर्षको आर्थिक वृद्धिदर यसअघि प्रक्षेपण गरिएभन्दा कम हुने जनाएको । आर्थिक वर्ष सन् २०२४ मा भने पर्यटन क्षेत्रमा थप सुधार, विप्रेषण आप्रवाहमा वृद्धि, मौद्रिक नीतिमा क्रमशः गरिने सहजताका कारण वृद्धिदर बढेर ४.९ प्रतिशत पुग्ने विश्व बैङ्कको प्रक्षेपण रहेको । 

– त्यसैगरी अप्रिल ४ मा नै एडीबीद्वारा सार्वजनिक एसियन डेभलपमेन्ट आउट लुकअनुसार पनि नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ४.१ प्रतिशत रहने अनुमान रहेको ।

– चालु वर्ष कसिलो मौद्रिक नीति, महामारीको बाँकी प्रभाव तथा विश्वव्यापी अस्थिरताका कारण त्यसको असर नेपालको वृद्धिदरमा देखिने एडीबीको अनुमान रहेको ।

– आगामी वर्ष सन् २०२४ मा अर्थतन्त्रमा सुधार भई ५ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धि हुने एडीबीको प्रक्षेपण रहेको ।

– पर्यटन क्षेत्रमा हुने सुधार र ऊर्जा उत्पादनमा हुने वृद्धि अर्थतन्त्रको वृद्धिदरलाई आधार प्रदान गर्ने जनाइएको ।

एडीबीको प्रतिवेदनअनुसार दक्षिण एसियाली 

राष्ट्रहरूको अवस्था 

माल्दिभ्स ७.१ प्रतिशत 

भारत ६.४ प्रतिशत

बङ्गलादेश ५.३ प्रतिशत

भुटान ४.६ प्रतिशत

नेपाल ४.१ प्रतिशत 

पाकिस्तान ०.६ प्रतिशत

श्रीलङ्का ३ प्रतिशत

– विश्व बैङ्कको यो प्रक्षेपण एडीबीको तुलनामा ०.१ प्रतिशतले कम रहेको । 

– चालु आ.व.मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर यसअघि गरिएको प्रक्षेपणको तुलनामा खुम्चने एडीबी र विश्व बैङ्क दुवैको अनुमान रहेको । दुवै दातृ निकायले अप्रिल ४ मा सार्वजनिक गरेका छुट्टाछुट्टै प्रतिवेदनले नेपालको चालु आ.व.मा आर्थिक वृद्धिदर घट्ने उल्लेख गरेका । छुट्टाछुट्टै प्रतिवेदन सार्वजनिक गरे पनि दुवै संस्थाले समान ४.१ प्रतिशतको मात्र आर्थिक वृद्धि हुने 

अनुमान गरेका ।

२. आदर्श पत्रकारिता पुरस्कार–२०७९ कसलाई प्रदान गरियो ?

 वरिष्ठ पत्रकार किशोर नेपाल (राशि ः रु. १,११,१११।–) 

३. बालविवाह न्यूनीकरणका लागि विवाह गर्नुअघि वडा कार्यालयबाट विवाह गर्ने उमेर पुगेको योग्यताको प्रमाणपत्र पेस गरी सिफारिस लिनुपर्ने व्यवस्था कुन पालिकाले गरेको छ ?

 गोलन्जोर गाउँपालिका (सिन्धुली) 

– विवाहका लागि २० वर्ष पुग्नुपर्ने र उमेर नपुगी विवाह गर्ने जोडीलाई गाउँपालिका तथा वडा कार्यालयबाट प्रदान गरिने सेवा सुविधाबाट समेत वञ्चित गर्ने निर्णय (२०७९ चैतमा) भएको । 

– बालविवाह मानव विकास सूचकको हिसाबले पनि अनुपयुक्त रहेको र त्यसले सामाजिक विकृति, स्वास्थ्य समस्या, शारीरिक विकासमा बाधाजस्ता समस्या हुने गरेको स्थानीय तहले जनाएको । 

४. लमजुङस्थित दोर्दी कोरिडोर प्रसारण लाइन कहिलेदेखि पूर्ण सञ्चालनमा आएको हो ?

 वि.सं. २०७९ चैत २३ 

– लमजुङको दोर्दी र त्यसका सहायक खोलाबाट उत्पादित विद्युत् प्रवाहका लागि निर्माण गरिएको दोर्दी कोरिडोर १३२ केभी डबल सर्किट प्रसारण लाइन पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएको ।

– २०७८ असारमा दोर्दी खोलामा आएको बाढीले क्षति पु¥याएका चारवटा टावरको पुनर्निर्माण सम्पन्न गरी सञ्चालनमा आएसँगै करिब तीन सय मेगावाट विद्युत् प्रवाहका लागि पूर्वाधार तयार भएको । 

– नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले लमजुङको बेँसीसहर नगरपालिकाको उदीपुरबाट दोर्दी गाउँपालिकाको कीर्तिपुर सबस्टेसनसम्मको प्रसारण लाइन गत भदौबाट आंशिक खण्ड सञ्चालनमा ल्याएको थियो ।

– यो प्रसारण लाइनमा २७ मेगावाटको दोर्दी खोला, २५ मेगावाटको माथिल्लो दोर्दी ‘ए’, १२ मेगावाटको दोर्दी खोला–१ र ८.६३ मेगावाटको चेपेखोला साना जलविद्युत् आयोजना जोडिएका छन् । निर्माणको अन्तिम चरणमा रहेको ५४ मेगावाटको सुपरदोर्दी ‘ख’ जलविद्युत्सहित त्यस कोरिडोरमा निर्माणाधीन र निर्माण हुने अन्य आयोजनाको विद्युत् यही लाइनमा जोडिनेछ ।

५. अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले न्युयोर्कस्थित एक अदालतसमक्ष आत्मसमर्पण कहिले गरेका हुन् ?

 सन् २०२३ अप्रिल ४

– अमेरिकी इतिहासमा पूर्वराष्ट्रपतिले अदालतमा आत्मसमर्पण गरेको यो पहिलो पटक हो । 

– यसअघि अमेरिकी संसद्ले ट्रम्पविरुद्ध दुई पटक महाभियोग प्रस्ताव ल्याए पनि पारित हुन सकेको थिएन । गत साता अदालतले अभियोगपत्र दर्ता गरेर मुद्दा अगाडि बढाउने निर्णय गरेसँगै ट्रम्प अदालत पुगेका हुन् । 

– झन्डै १ घण्टा प्रहरी हिरासतमा बसेका ट्रम्पलाई अदालतले आउँदो डिसेम्बरमा अदालतमा उपस्थित हुने गरी जमानतमा रिहा गरेको छ । उनीमाथि ३४ वटा अभियोग लगाइएको छ ।

– सन् २०१६ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनअघि ट्रम्पले पूर्वपोर्नस्टार स्टर्मी डेनियल्ससँग कायम गरेको यौनसम्बन्ध र त्यसलाई गोप्य राख्न दिएको एक लाख ३० हजार अमेरिकी डलरलाई मुख्य मुद्दा बनाइएको जनाइएको छ । यस्तै अवैध रूपमा सम्पत्ति जोडेको, ह्वाइटहाउसबाट महìवपूर्ण कागजात गायब गरेको, चुनावी परिणाम अस्वीकार गर्दै ह्वाइटहाउसमा आक्रमण गराएकोलगायत उनीमाथि ३४ वटा मुद्दा लगाइएको छ । उनले ती आरोपलाई अस्वीकार गर्दै आएका छन् ।

– आगामी वर्ष हुने राष्ट्रपति निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिने घोषणा गरेका ७६ वर्षीय ट्रम्पलाई यसले ठूलो झट्का लागेको छ । 

६. विन्ध्यवासिनी म्युजिक टाइम अचिभमेन्ट अवार्ड, २०७९ बाट सम्मानित हुने कलाकार को हुन् ?

 सङ्गीतकार प्रकाश गुरुङ (पुरस्कार राशि ः रु. १ लाख) 

७. तेस्रो राष्ट्रिय सहकारी महासम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 वि.सं. २०७९ चैत २३–२५, काठमाडौँ

– सम्मेलनले ११ बुँदे घोषणापत्र जारी गरेको ।

– आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माणमा सहकारी क्षेत्र लाग्नुपर्ने, वातावरणमैत्री कृषि, उत्पादनमा वृद्धि, निर्यात प्रवद्र्धन र रोजगारी सिर्जना गर्न सार्वजनिक, निजी र सहकारी साझेदारी मोडललाई अगाडि बढाइने, कृषि र पशुजन्य क्षेत्रको प्रवद्र्धन एवं ठूला कृषि फार्म स्थापना, कृषिजन्य वस्तु तथा सेवाको मूल्य तथा आपूर्ति शृङ्खला विकास गरी सहकारीको ब्रान्ड प्रवद्र्धन गर्ने 

घोषणापत्रमा जनाइएको । 

– त्यसैगरी सहकारी सिद्धान्त, मूल्य–मान्यता र विधिको परिपालना गरी सहकारीको पहिचान स्थापित गर्न सहकारी संस्थामा स्वनियमन र सुशासन कायम गर्दै सदस्य केन्द्रित व्यवसायका माध्यमबाट गुणात्मक सहकारी अभियान निर्माणमा प्रतिबद्धतालगायतका विषय घोषणापत्रमा उल्लेख गरिएको । 

८. बेलायत सरकारले स्थानीय तहको वित्तीय तथ्याङ्क व्यवस्थापन गर्नेसम्बन्धी सफ्टवेयर प्रणाली सूत्र नेपाललाई कहिले हस्तान्तरण गरेको हो ?

 वि.सं. २०७९ असार ९

– बेलायत सरकारले स्थानीय तहको वित्तीय तथ्याङ्क व्यवस्थापन गर्ने ‘स्थानीय सञ्चित कोष व्यवस्थापन प्रणाली (सूत्र)’ हस्तान्तरण गरेको ।

– हाल ७५३ वटै स्थानीय तहले खर्च व्यवस्थापनका लागि सोही सफ्टवेयर प्रयोगमा ल्याएका । 

– नेपाल सरकारले २०७६ वैशाख १७ मा स्थानीय तहलाई सफ्टवेयर प्रयोगमा ल्याउनुपर्ने निर्णय गर्दै प्रणाली स्वीकृत गरेको थियो ।

– प्रदेश र स्थानीय तहमा आधारभूत बजेटिङ तथा लेखाङ्कन मापदण्डमा आधारित आर्थिक कारोबारको व्यवस्थापन सहज रूपमा गराउने उद्देश्यले विकास गरिएको वेबमा आधारित सफ्टवेयर प्रणालीको मोडल प्रदेश र पालिकाका लागि छुट्टाछुट्टै निर्माण गरिएको जनाइएको ।

९. राष्ट्रिय भूकम्प सुरक्षा दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 माघ २ गते

–  २०७९ को नारा : भूकम्प सुरक्षित पूर्वाधार, सुरक्षित जीवनको आधार

– नेपालमा वि.सं. १९९० माघ २ मा गएको भूकम्पको स्मरण गर्दै २०५५ देखि यो दिवस मनाउन थालिएको ।

१०. षट्कोणलाई कसको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ ?

 सरस्वती 

११. नेपाली साहित्यका प्रथम शहीद भनी कसलाई चिनिन्छ ?

 सुब्बा कृष्णलाल अधिकारी 

१२. मिटरब्याज पीडितको समस्या समाधान गर्नका लागि छानबिन आयोगको गठन कहिले गरियो ?

 वि.सं. २०७९ चैत २०

– पूर्वन्यायाधीश गौरीबहादुर कार्कीको नेतृत्वमा गठित आयोगको सदस्यमा उत्तमराज सुवेदी र गणेशबाबु अर्याल रहनुभएको । 

– आयोगलाई तीन महिनाभित्र प्रतिवेदन पेस गर्ने समयावधि तोकिएको । 

१३. नेपाल राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी सङ्घ (एनएनआईपीए)को २०७९ चैत २० मा सम्पन्न १७औँ अवार्ड कार्यक्रममा वर्षका उत्कृष्ट खेलाडी घोषित हुन सफल खेलाडी को हुन् ?

 पुरुषतर्पm ः प्रिन्स दाहाल र महिलातर्फ ः एन्जिला 

तुम्वापो सुब्बा

– सर्वश्रेष्ठ दुवै खेलाडीलाई जनही एक÷एक लाख रुपियाँ प्रदान गरिएको । 

वर्ष उत्कृष्ट खेलाडी 

– पुरुषतर्फ ः प्रिन्स दाहाल (ब्याडमिन्टन) 

– महिलातर्फ ः एन्जिला तुम्वापो सुब्बा (फुटबल)

प्रतिभाशाली वर्ष खेलाडी (५०÷५० हजार)

– महिलातर्फ ः चन्चला दनुवार (कराँते) 

– पुरुषतर्फ ः सद्भाव आर्चाय (गल्फ) 

एनएनआईपीए वर्षका उत्कृष्ट खेल

– पत्रकार ः ध्रुव तुलाधार (३५ हजार)

– गजराज स्मृति आदर्श व्यक्तित्व ः खड्कबहादुर रानाभाट (३५ हजार)

– वर्ष उत्कृष्ट पारा एथ्लिट ः शुभेक्षा खतिवडा (१५ हजार)

१४. नेपालमा पहिलो पटक अफलाइनबाटै माटो परीक्षण र कृषि उपजमा लाग्ने रोगको पहिचान गर्नका लागि निर्मित मोबाइल एप कुन हो ?

 साथी

१५. सिंहदरबारमा आगलागी हुँदा नेपालका प्रधानमन्त्री को थिए ?

 कीर्तिनिधि विष्ट

१६. ‘मिसन मुनाल’ केसँग सम्बन्धित छ ?

 भू–उपग्रह

– नेपाल र थाइल्यान्डका विद्यार्थीद्वारा निर्माण गरिने यो भू–उपग्रह वि.सं. २०८० वैशाखभित्र प्रक्षेपण गर्ने लक्ष्य रहेको ।

– पहिलो पटक ‘नेपाली स्याट–१’ भूउपग्रह २०७६ वैशाख ४ गते प्रक्षेपण गरिएको ।

१७. ‘बुलेट महाराज’ भनेर कसलाई चिनिन्छ ?

 युवराज त्रैलोक्य 

१८. घोडेजात्राको चलन चलाउने मल्ल राजा को हुन् ?

 जयप्रकाश मल्ल 

---

२२ चैत, २०७९

१. थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री प्रयुत चान–ओ–चाले संसद् विघटन कहिले गरेका हुन् ?

 सन् २०२३ मार्च २०

– राजपत्रमा प्रकाशित एक विज्ञप्तिमा विघटनको घोषणा गरिएको र निर्वाचन आयोगले मतदानको मिति पछि पुष्टि गर्ने उल्लेख गरिएको ।

– सन् २०१४ मा प्रयुतले सत्ता सम्हालेपछि थाइल्यान्डमा दोस्रो पटक निर्वाचन हुन लागेको । 

– सन् २०१४ मा भएको ‘कु’पछि यो दोस्रो निर्वाचन हो भने सन् २०२० मा बैङ्ककमा युवाको नेतृत्वमा भएको प्रजातन्त्र पक्षधर प्रदर्शनले देशमा ल्याएको हलचलपछिको यो पहिलो निर्वाचन हो ।

– सन् २०१९ को विवादास्पद चुनावमा आफ्नो शासनलाई बलियो बनाएका ६८ वर्षीय प्रयुतले थाई राजनीतिमा विरलै देखिने लामो कार्यकाल सम्हाल्न सफल भएका ।

२. वित्तीय चेतना, ज्ञान र सीप अभिवृद्धि गर्दै जिम्मेवार वित्तीय आचरणका साथै आधुनिक वित्तीय प्रविधिको प्रयोगलाई सरल, सहज र प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यका साथ नेपाल राष्ट्र बैङ्कद्वारा वित्तीय साक्षरता मार्गदर्शन, २०७९ कहिले जारी गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७९ चैत १७

– आमनागरिकमा वित्तीय प्रणालीप्रति विश्वास कायम राख्न र आर्थिक गतिविधिलाई वित्तीय प्रणालीमा समावेश गर्न उक्त मार्गदर्शन जारी गरिएको ।

– विभिन्न वित्तीय संस्थाका छरिएका कार्यक्रमबाट वित्तीय साक्षरता प्रवद्र्धन अभियानले अपेक्षित गति लिन नसकेको हुँदा यस्ता कार्यक्रमलाई थप व्यवस्थित र समन्वयात्मक ढङ्गले एकीकृत रूपमा अघि बढाउन वित्तीय साक्षरता ढाँचा, २०७९ जारी भएको सन्दर्भमा इजाजतपत्र प्राप्त संस्थाहरूका गतिविधि सोही ढाँचाअनुरूप नियमित र व्यवस्थित बनाउने उद्देश्यले यो वित्तीय साक्षरता मार्गदर्शन, २०७९ जारी गरिएको राष्ट्र बैङ्कले जनाएको । 

– मार्गदर्शनका अनुसार बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले अब वित्तीय साक्षरता कार्यक्रमअन्तर्गत युवालक्षित कार्यक्रम र डिजिटल बैङ्किङ सेवा पनि समावेश गर्नुपर्ने । 

– २०७९ माघसम्म देशभरका ७५३ पालिकामध्ये ७५२ (बझाङको साइपाल गाउँपालिकाबाहेक)मा बैङ्किङ 

पहुँच पुगेको ।

– वित्तीय साक्षरता ५७.९ प्रतिशत रहेको । 

– नेपाल राष्ट्र बैङ्कले सार्वजनिक गरेको वित्तीय साक्षरता आधार सर्वेक्षणमा वित्तीय साक्षरताका तीन आयामका रूपमा रहेको वित्तीय ज्ञान ४७.३ प्रतिशत, वित्तीय व्यवहार ६३.५ प्रतिशत र वित्तीय मनोवृत्ति ६२.९ प्र्रतिशत रहेको ।

– वित्तीय साक्षरता सबैभन्दा बढी अङ्क बागमती प्रदेशको ६४.५ प्रतिशत र सबैभन्दा कम मधेश प्रदेशको ५२ 

प्रतिशत रहेको । 

– पुरुषको वित्तीय साक्षरता अङ्क ६१.८ र महिलाको ५४.३ प्रतिशत रहेको । 

३. सियोल शान्ति पुरस्कार, २०२२ कसलाई प्रदान गरियो ?

 टिम वर्नर्स–ली (द इन्भेन्टर अफ द वल्र्डवाइड वेब)

– यो पुरस्कार सन् २०२० मा आईओसीका अध्यक्ष थोमस वाचलाई प्रदान गरिएको ।

– सन् २०१८ मा यस पुरस्कारबाट भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी सम्मानित भएका । 

– पुरस्कार राशि दुई लाख अमेरिकी डलर रहेको ।

– पुरस्कारको स्थापना सन् १९९० मा भएको ।

४. पहिलो नेपाल ओलम्पिक कमिटी (एनओसी) अवार्ड, २०२२ घोषित खेलाडी को हुन् ?

 पुरुषतर्फ : प्रिन्स दाहाल (ब्याडमिन्टन) र महिलातर्फ ः गौरिका सिंह (पौडी) 

– सर्वश्रेष्ठ पुरुष प्रशिक्षक दीपक मगर (गल्फ) र महिला प्रशिक्षक सङ्गीता वैद्य (तेक्वान्दो) घोषित भएका । 

– खेलकुद संस्थामा नेपाल तेक्वान्दो सङ्घ उत्कृष्ट 

घोषित भएको । 

– अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक डे जुन २३ को अवसरमा अवार्ड घोषणा गरिएको ।

– पुरस्कार राशि जनही रु. ५० हजार रहेको ।

५. विश्व खाद्य दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 अक्टोबर १६

– सन् २०२२ को नारा : लिभ नो वान बिह्यान्ड 

– सन् १९८१ देखि यो दिवस मनाउन सुरु गरिएको । 

६. बालश्रम निवारण राष्ट्रिय गुरुयोजनाका लागि घोषित अवधि कुन हो ?

 वि.सं. २०७५–२०८५

– (नेपाल सरकारले वि.सं. २०७९ सम्म निकृष्ट बालश्रम अन्त्य गर्ने एवं २०८२ सम्म सबै प्रकारका बालश्रम अन्त्य गर्ने घोषणा गरेको ।)

७. कल्प ग्रन्थका लेखक कुमार नगरकोटी हुन् भने कोरोना कैरनका लेखक को हुन् ?

 खगेन्द्र सङ्ग्रौला 

८. ‘यल्लो लिभिङ गोल्ड’ भनी केलाई चिनिन्छ ?

 यार्सागुम्बा 

९. वसन्तपुरस्थित गद्दी बैठक सर्वसाधारणका लागि कहिलेदेखि खुला गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७८ चैत १५

– २०७२ वैशाखको भूकम्पले क्षति पु¥याएको गद्दी बैठक पुनर्निर्माण भएपश्चात् तत्कालीन प्रम केपी शर्मा ओलीद्वारा २०७५ असार १३ मा उद्घाटन । पुनर्निर्माण सके पनि भित्रको व्यवस्थापन मिलाउन बाँकी रहेकाले सर्वसाधारणलाई प्रवेश खुला गर्न ढिलाइ भएको थियो ।

– गद्दी बैठक तत्कालीन प्रम चन्द्र शमशेरको पालामा नवशास्त्रीय (नियोक्लासिकल) शैलीमा निर्माण (वि.सं. १९६५) भएको, जुन राज्यको महìवपूर्ण बैठक, विदेशी पाहुनालाई ओहदाको प्रमाणपत्र दिनेलगायत कार्यका लागि प्रयोग गर्ने गरिन्थ्यो । गद्दी बैठकमै विदेशी पाहुनासँग राजाको औपचारिक भेटघाट आयोजना हुन्थ्यो । राजा नारायणहिटी दरबारमा बस्न थालेपश्चात् यसको प्रयोग कम हुँदै गयो । अहिले यसको प्रयोग राष्ट्रप्रमुख एवं अन्य विशिष्ट पाहुनाहरू, जीवित देवी कुमारीको दर्शन र वसन्त श्रवण गर्न आउने बेलामा हुने गर्छ । 

१०. फोब्र्स म्यागाजिनले सार्वजनिक गरेको ३० वर्षमुनिका ३० जना प्रभावशाली एसियाली युवाको सूचीमा पर्न सफल पाँच नेपाली युवा को को हुन् ?

 सुजित पाठक, सुमित दाहाल, ऐश्वर्यारानी सिंह, निरज काफ्ले र सन्तोष पाण्डे

– चार हजारभन्दा बढी युवाबाट तीन सय जना छनोट गरिएकोमा सोही तीन सयबाट ३० वर्षमुनिका ३० जना उद्यमी, सामाजिक काममा सक्रिय, नेतृत्वदायी र समाजमा सकारात्मक भूमिका निर्वाह गरेका युवाको अन्तिम सूची तयार पारिएको ।

११. वि.सं. २०७९ चैतमा सञ्चालित प्रधानमन्त्री थ्री नेसन्स कप फुटबल प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ?

 नेपाल 

– नेपालले लाओसलाई २–१ ले हराउँदै च्याम्पियन ट्रफी उचालेको । 

– नेपालले ट्रफीसहित पाँच हजार अमेरिकी डलर र उपविजेता लाओसले तीन हजार डलर प्राप्त गरेका ।

– भुटान सम्मिलित सिङ्गल राउन्ड रोविनका आधारमा भएको प्रतियोगितामा आयोजक नेपाल शीर्ष र लाओस उपविजेता हुँदै फाइनलमा पुगेका । यसअघि नेपालले सन् २०२१ मार्चमा भएको थ्री नेसन्स कपको उपाधि जितेको थियो । नेपालले फाइनलमा बङ्गलादेशलाई २–१ ले हराएको थियो । नेपालसँगै बङ्गलादेश र किर्गिस्तानको यू–२३ टोलीको सहभागिता थियो ।

१२. सरकार र मिटरब्याज पीडितबीच पाँचबुँदे सहमति कहिले भएको हो ?

 वि.सं. २०७९ चैत १८

– समस्या समाधानका लागि आयोग गठन गर्ने, मिटर ब्याजसम्बन्धी कार्यलाई कसुर कायम गर्नेलगायतका विषयमा सहमति भएको ।

१३. तीन वर्षपछि चीनसँगको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक नाका ‘रसुवागढी’ दुईतर्फी सञ्चालनमा कहिलेदेखि आएको हो ?

 वि.सं. २०७९ चैत १८

– दुवै देशका प्रतिनिधिमण्डलद्वारा संयुक्त रूपमा उद्घाटन गरी सो नाका पुनः दुईतर्फी सञ्चालनमा आएको 

घोषणा गरिएको ।

– नाका सञ्चालनमा आएसँगै दुईतर्फी कार्गो सेवाका साथै मानव आवागमनसमेत सुरु भएको ।

– कोरोना महामारीका कारण देखाउँदै चीनले २०७६ माघदेखि २०७७ जेठसम्म नाका बन्द गरेको । 

– सोपश्चात् चीनले कोटा प्रणालीअनुसार आफ्नै कन्टेनरमार्फत सामान नेपाली भूमिसम्म ल्याइदिने गरेको थियो । अब चीनबाट नेपाली कन्टेनरले नै सामान लोड गरी ल्याउने भएका । 

१४. पुतली बाजे भनी कसलाई चिनिन्छ ?

 कोलिन स्मिथ 

– जीवनको लामो कालखण्ड पुतलीको अनुसन्धानमा बिताएका स्मिथले त्यसबारे थुप्रै पुस्तकसमेत 

प्रकाशन गरेका ।

– स्मिथ सन् १९६६ मा युनाइटेड मिसनमार्फत शिक्षण पेसाका लागि नेपाल आएका । 

– उनले गोरखाको अमरज्योति मावि (लुइँटेल)मा अध्यापन गरेका । पूर्वप्रम डा. बाबुराम भट्टराई र दिवङ्गत भइसकेका वरिष्ठ चिकित्सक उपेन्द्र देवकोटा उनका शिष्य थिए । 

– लामो समयदेखि नेपालमा रहँदै आएका बेलायतका नागरिक कोलिन स्मिथलाई उनको योगदानको कदर गर्दै सन् २०१९ डिसेम्बरमा मानार्थ नागरिकता प्रदान गरिएको ।

– २०७६ कात्तिक २९ को मन्त्रिपरिषद् बैठकले यससम्बन्धी निर्णय गरेको ।

– सगरमाथा आरोही एडमन्ड हिलारी र विश्वप्रसिद्ध भूगर्भविद् टोनी हेगनपछि उनलाई यो प्रकृतिको नागरिकता दिइएको ।

– मानार्थ नागरिकता प्राप्त गर्ने चौथो व्यक्ति दक्षिण कोरियाका पर्वतारोही उम होङ्ग गिल (सन् २०२०) हुन् । 

१५. विश्वव्यापी नवप्रवर्तन सूचकाङ्क २०२२ अनुसार नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ?

 १११औँ

– सन् २०२१ मा पनि नेपाल १११औँ स्थानमा रहेको ।

– सूचीको अग्रस्थानमा रहन सफल प्रथम पाँच राष्ट्र ः स्विट्जरल्यान्ड, अमेरिका, स्विडेन, बेलायत र नेदरल्यान्ड

– १३२ देश समेटी तयार पारिएको सो सूचीको अन्तिम स्थानमा गिनी रहेको । 

दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूको अवस्था 

भारत : ४०औँ

श्रीलङ्का : ८४औँ

पाकिस्तान : ८७औँ

बङ्गलादेश : ११०औँ 

नेपाल : १११औँ

– प्रतिवेदनमा समेटिएका दक्षिण एसियालीका पाँच देशमध्ये नेपाल सबैभन्दा पछाडि रहेको ।

१६. नेपालमा कारागार नभएका जिल्ला कतिवटा रहेका छन् ?

 पाँच

– धनुषा, बारा, भक्तपुर, नवलपरासी पूर्व र रुकुम पूर्व

– नेपालका ७७ जिल्लामध्ये ७२ जिल्लामा ७४ 

कारागार रहेका ।

– काठमाडौँ र दाङ जिल्लामा दुई÷दुईवटा कारागार रहेका ।

– नेपालको पहिलो जेल ‘सदर जेल’ (वि.सं. १९७१, 

काठमाडौँ) हो । 

– बाँकेको गनापुरमा खुला कारागारको निर्माण कार्य 

अघि बढाइएको । 

– नेपालमा वि.सं. २०१९ मा कारागार ऐन, २०१९ निर्माण भई उक्त ऐनको दफा २७ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी कारागार नियमावली, २०२० तर्जुमा भई लागू गरिएको ।

– वि.सं. २०५० साउन १ देखि गृह मन्त्रालयअन्तर्गत केन्द्रीय तहमा कारागार व्यवस्थापन विभागको स्थापना भई सञ्चालनमा आएको ।

१७. बङ्गलादेशकै सबैभन्दा लामो पुलको लम्बाइ कति रहेको छ ?

 ६.१५ कि.मि.

– पद्मा ब्रिज नामक यस पुलको उद्घाटन सन् २०२२ जुन २५ मा भएको ।

– यस पुललाई विश्वकै गहिरो जगमा बनेको पुल मानिने । 

– बङ्गलादेशले आफ्नै लागतमा सन् २०१५ नोभेम्बरबाट यस पुलको निर्माण सुरुवात गरेको थियो ।

– पुलको निर्माण लागत करिब ३.६ विलियन डलर रहेको ।

– ४१ स्पानसहितको यो पुल तल रेल (सिङ्गल ट्र्याक) एवं माथि गाडी गुड्ने (चार लेन)युक्त रहेको । पुलको एप्रोच सडक १२ किलोमिटर रहेको । 

– मुलुकको दक्षिण–पश्चिम क्षेत्रलाई राजधानी (ढाँका)सँग जोड्ने यस पुलले मुलुकको कुल गार्हस्थ उत्पादन १.२३ प्रतिशतले वृद्धि हुने अनुमान रहेको ।

१८. विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनद्वारा नुनको दैनिक उपभोगको मात्रा कति निर्धारण गरिएको छ ? 

 ३ देखि ५ ग्राम 

१९. पूर्वको गोसाइँकुण्ड भनी चिनिने प्रसिद्ध धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल कुन हो ?

 तिम्बुपोखरी 

---

१५ चैत, २०७९

१. १२औँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८ अनुसार नेपालको कुल जनसङ्ख्या कति रहेको छ ?

 २,९१,६४,५७८

जनगणना २०७८ सम्बन्धी सङ्क्षिप्त विवरण

– नारा : मेरो गणना, मेरो सहभागिता

– पूर्ण नतिजा प्रकाशन : २०७९ चैत १०

– कुल जनसङ्ख्या : २,९१,६४,५७८

– पुरुष : १,४२,५३,५५१ (४८.९८ प्रतिशत)

– महिला : १,४९,११,०२७ (५१.०२ प्रतिशत)

– लैङ्गिक अनुपात : ९५.५९

– अन्य लिङ्गी : २९२८ (०.०१ प्रतिशत)

– अन्य लिङ्गीमध्ये सबैभन्दा बढी बागमती प्रदेश र सबैभन्दा कम कर्णाली प्रदेशमा रहेका । 

जनसङ्ख्या वृद्धिदर

– वार्षिक जनसङ्ख्या वृद्धिदर : ०.९२ प्रतिशत (२०६८ मा १.३५ प्रतिशत)

– सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या वृद्धिदर भएको जिल्ला : भक्तपुर (३.३५ प्रतिशत)

– सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या वृद्धिदर भएको जिल्ला : रामेछाप (१.६७ प्रतिशत)

– हिमाली जिल्लामा सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या वृद्धिदर रहेको जिल्ला : मुगु

– जनसङ्ख्या वृद्धिदर ऋणात्मक रहेका जिल्ला : ३४

– जनसङ्ख्या वृद्धिदर धनात्मक रहेका जिल्ला : ४३

जनघनत्व : १९८/वर्ग कि.मि. (२०६८ मा १८० प्रतिवर्ग कि.मि.)

भौगोलिक क्षेत्रअनुसार जनघनत्व

– सबैभन्दा बढी : तराई क्षेत्र (४६० जना/व.कि.मि.)

– सबैभन्दा कम : हिमाली क्षेत्र (३४ जना/व.कि.मि.)

जिल्लागत आधारमा जनघनत्व

– सबैभन्दा बढी : काठमाडौँ (५१६९/व.कि.मि.)

– सबैभन्दा कम : मनाङ (३ जना/व.कि.मि.)

उमेर समूहअनुसार जनसङ्ख्या

– १४ वर्ष वा सोभन्दा कम उमेरको जनसङ्ख्या : २७.८३ प्रतिशत

– १५–५९ वर्ष उमेरको जनसङ्ख्या : ६१.९६ प्रतिशत

– ६० वर्ष वा सोभन्दा माथिल्लो उमेरको जनसङ्ख्या : १०.२१ प्रतिशत

परिवार सङ्ख्या

– कुल परिवार सङ्ख्या : ६६,६६,९३७ (व्यक्तिगत परिवार : ६६,६०,८४१ र संस्थागत परिवार : ६०९६)

परिवारको औसत आकार

– प्रतिपरिवार औसत सदस्य : ४.३७ जना

– हिमाली क्षेत्रमा प्रतिपरिवार औसत सदस्य : ४.३३ जना

– पहाडी क्षेत्रमा प्रतिपरिवार औसत सदस्य : ३.९९ जना

– तराई क्षेत्रमा प्रतिपरिवार औसत सदस्य : ४.७३ जना

– सबैभन्दा बढी औसत सदस्य भएको जिल्ला : रौतहट (५.९४ जना)

– सबैभन्दा कम औसत सदस्य भएको जिल्ला : गोरखा र दोलखा (३.४९ जना)

नगरपालिका तथा गाउँपालिकाको जनसङ्ख्या

– नगरपालिकाको जनसङ्ख्या : ६६.१७ प्रतिशत

– गाउँपालिकाको जनसङ्ख्या : ३३.८३ प्रतिशत

सबैभन्दा बढी र कम जनसङ्ख्या भएका जिल्ला

– सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला : काठमाडौँ (२०,४१,५८७ जना)

– सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको जिल्ला : मनाङ (५,६५८ जना)

– सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका प्रथम पाँच जिल्ला : क्रमशः काठमाडौँ, मोरङ, रुपन्देही, झापा र सुनसरी

– सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएका प्रथम पाँच जिल्ला : क्रमशः मनाङ, मुस्ताङ, डोल्पा, रसुवा र हुम्ला।

भौगोलिक क्षेत्रअनुसार जनसङ्ख्या

– तराई : १,५६,३४,००६ जना (५३.६१ प्रतिशत)

– पहाड : १,१७,५७,६२४ जना (४०.३१ प्रतिशत)

– हिमाल ः १७,७२,९४८ जना (६.०८ प्रतिशत)

प्रदेशअनुसार जनसङ्ख्या

– सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको प्रदेश ः बागमती प्रदेश (२०.९७ प्रतिशत)

– सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको प्रदेश ः कर्णाली प्रदेश (५.७९ प्रतिशत)

– जनसङ्ख्याको आकारका हिसाबले पहिलोदेखि सातौँ स्थानमा रहेका प्रदेशहरू ः क्रमशः बागमती, मधेश, कोशी, लुम्बिनी, सुदूरपश्चिम, गण्डकी र कर्णाली

शौचालयको सुविधा 

– शौचालयको पहुँच पुगेको जनसङ्ख्या ः ९५.५ प्रतिशत

– शौचालयको पहुँच नपुगेको जनसङ्ख्या ः ४.५ प्रतिशत

महिला परिवारमूली ः ३१.५५ प्रतिशत

साक्षरता दर ः  ७६.३ प्रतिशत (पुरुष ः ८३.६ प्रतिशत र महिला ः ६९.४ प्रतिशत)अपाङ्गता

– कुनै न कुनै प्रकारको अपाङ्गता भएका व्यक्ति ः २.२ प्रतिशत (पुरुष ः ५४.२ प्रतिशत र महिला ः ४५.८ प्रतिशत)

बालबालिकाको जन्मदर्तासम्बन्धी अवस्था

– जन्मदर्ता गर्ने ः ७४.० प्रतिशत

– जन्मदर्ता नगर्ने ः २६ प्रतिशत

– प्रदेशगत रूपमा सबैभन्दा बढी कर्णाली प्रदेशमा ८७.३ र कम बागमती प्रदेशमा ६७ प्रतिशत मात्र जन्मदर्ता भएको। 

२. प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’द्वारा दोस्रो पटक प्रतिनिधि सभाबाट विश्वासको मत कहिले लिइएको हो ?

 वि.सं. २०७९ चैत ६

३. रुसको दुईदिने राजकीय भ्रमणका क्रममा चीनका राष्ट्रपति सी चिनफिङ कहिले मस्को पुगेका हुन् ? 

  सन् २०२३ मार्च २०

४. समुद्र संरक्षणसम्बन्धी युएन हाई–सी ट्रिटी कहिले भएको हो ?

  सन् २०२३ मार्च ४

सन् १९८२ को समुद्र संरक्षणसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सम्झौताले ‘हाई–सी’ क्षेत्रको व्यवस्था गरेको। 

सम्झौतासँगै घोषणा गरिने संरक्षण क्षेत्रमा जथाभावी रूपमा माछा मार्ने, जलविहार गर्ने साथै दुई सय मिटरभन्दा गहिरो उत्खनन गर्ने कार्यलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्ने अपेक्षा लिइएको ।

सम्झौता मुख्यगरी हाई–सी को ३० प्रतिशत क्षेत्र संरक्षण क्षेत्र घोषणा हुने, सामुद्रिक आनुवंशिक स्रोतको संरक्षण, प्राप्त आम्दानी सबै पक्ष मुलुकबीच बाँडफाँटलगायतमा केन्द्रित रहेको ।

सन्धिको अर्को महìवपूर्ण पाटोका रूपमा हाई सी भएको क्षेत्रमा कुनै पनि गतिविधि गर्दा वातावरणीय अध्ययन प्रतिवेदन (ईआईए) गर्नुपर्ने रहेको।

गत डिसेम्बरमा क्यानडामा भएको अन्तर्राष्ट्रिय जैविक विविधता महासन्धिको पक्ष राष्ट्रको १५औँ सम्मेलनले सन् २०३० सम्म समुद्र र जमिनका ३० प्रतिशत क्षेत्र पुनस्र्थापना गर्ने निर्णय गरेको । सम्मेलनको यही निर्णयकै आधारमा ‘युएन हाइ सी ट्रिटी’मा हस्ताक्षर भएको । पृथ्वीका ३० प्रतिशत पारिस्थितिकीय प्रणालीको पुनः स्थापना गर्ने र जैविक विविधतासम्बन्धी अनुदानसमेत वृद्धि गर्ने निर्णय मन्ट्रियल सम्मेलनले गरेको थियो । 

सम्झौतामा विभिन्न सातवटा निकाय रहेका। जसमा, पक्ष राष्ट्रहरूको सम्मेलन (कोप) हुने र यसले सम्झौताको संशोधनलगायत अन्य कानुनी विषय तथा छलफलको निर्णय गर्ने । यस्तै सचिवालयले समन्वय गर्ने । सचिवालय मातहत रहने गरी सामुद्रिक आनुवंशिक सूचना आदानप्रदान गर्ने, ईआईए, सामुद्रिक संरक्षित क्षेत्रको स्थापनालगायतका गतिविधि गर्ने क्लियरिङ–हाउस मेकानिज्म हुने उल्लेख भएको । त्यसैगरी एउटा विज्ञ समिति, अनुगमन समिति, वित्तीय प्रणाली, स्रोतसाधन बाँडफाँट र पहुँच समितिको गठन हुने व्यवस्था रहेको । 

५. बीबीसी स्पोटर्स पर्सनालिटी वल्र्ड स्पोर्ट स्टार अफ द इयर २०२२ घोषित हुन सफल खेलाडी को हुन् ?

  लियोनल मेसी 

६. नेपाल प्रहरीको ३०औँ प्रहरी महानिरीक्षकमा कसलाई नियुक्त गरियो ?

  वसन्तबहादुर कुँवर 

वि.सं. २०७९ चैत १० को मन्त्रिपरिषद् बैठकले कुँवरलाई सो पदमा नियुक्त गरेको।

३० वर्ष सेवा अवधि पूरा गरी सेवा निवृत्त भएका प्रहरी महानिरीक्षक धीरजप्रताप सिंह चैत १० मा बिदाइ भएका।

७. मानहानि मुद्दामा भारतको एक अदालतले भारतीय कांग्रेसका नेता राहुल गान्धीलाई दोषी ठहर गर्दै दुई वर्षको जेल सजाय कहिले सुनाएको हो ?

 सन् २०२३ मार्च २३

सन् २०१९ को अप्रिलमा एक चुनावी ¥यालीमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको थरबारे गरेको टिप्पणीलाई लिएर गान्धीलाई गुजरातको अदालतले दोषी ठहर गरेको । चुनावी ¥यालीलाई सम्बोधन गर्ने क्रममा गान्धीले ‘किन सबै चोरको साझा थर मोदी’ हुँदो रहेछ भन्ने प्रश्न गरेका थिए ।

भारतीय कांग्रेस पार्टीले अदालतको आदेशविरुद्ध पुनरावेदन गर्ने जनाएको।

८. राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप)को आयोजनामा केन्द्रस्तरीय १३औँ राष्ट्रपति रनिङ सिल्ड खेलकुद प्रतियोगिताका लागि तय गरिएको मिति कुन हो ?

 वि.सं. २०७९ वैशाख ७–९

९. जनता समाजवादी पार्टीका नेता रामसहायप्रसाद यादव उपराष्ट्रपति पदमा कहिले चयन हुनुभएको हो ?

 वि.सं. २०७९ चैत ३

उपराष्ट्रपति पदको निर्वाचनमा यादव ३० हजार ३२८ मतभार प्राप्त गरी विजयी हुनुभएको।

नेकपा एमालेकी उम्मेदवार अष्टलक्ष्मी शाक्यलाई १६ हजार ३२८ मतभार प्राप्त भएको। त्यस्तै जनमत पार्टीकी उम्मेदवार ममता झालाई दुई हजार ३३७ मतभार प्राप्त भएको।

यादवले चैत ६ मा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलबाट पद तथा गोपनीयताको शपथ लिनुभएको। 

यसअघि २०७४ सालमा उपराष्ट्रपति बन्नुभएका निवर्तमान उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुन २०७९ चैत ६ बाट बिदाइ हुनुभएको। 

१०. डा. एपीजे अब्दुल कलाम अवार्ड, २०२२ कसलाई प्रदान गरियो ? 

 नेपाली राष्ट्रिय गानका रचनाकार प्रदीपकुमार राई (व्याकुल माइला)

११. सन् २०२२ मा क्यानडामा आयोजित बान्फा फिल्म फेस्टिभलमा स्पेस जुरी मेन्सन अवार्ड प्राप्त गर्न सफल नेपाली वृत्तचित्र कुन हो ? 

  गड्स बफेलो 

१२. आईएसओ–२७००१ः२०१३ मापदण्डको प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न सफल नेपाली बैङ्क कुन हो ?

 एनआईसी एसिया बैङ्क लिमिटेड

१३. कन्भेन्सन अन बायोलोजिकल डाइभर्सिटी, २०२२ कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 मन्ट्रियल (क्यानडा)

संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जैविक विविधता सम्मेलन (कोप–१५) सन् २०२२ डिसेम्बर ७–१९ सम्म सञ्चालन भई सम्पन्न भएको। 

सम्मेलनमार्फत कुन्मिङ–मन्ट्रियल विश्वव्यापी जैविक विविधता संरचना पारित भएको।

सम्मेलनले जैविक विविधता संरक्षणका लागि चार विश्वव्यापी उद्देश्य र २३ लक्ष्य तोकेको। 

हाल १७ प्रतिशत जमिन र १० प्रतिशत सामुद्रिक क्षेत्र संरक्षित रहेकोमा सन् २०३० सम्म जमिन र पानी दुवैतर्फ ३० प्रतिशत हिस्सा जैविक विविधताका लागि संरक्षण गर्ने।

जैविक विविधताको हिसाबले उच्चतम महìव बोकेका क्षेत्रमा भइरहेको ह्रासलाई सन् २०३० सम्ममा शून्यमा झार्नुपर्ने।

विकसित÷धनी राष्ट्रहरूले विकासशील तथा अतिकम विकसित राष्ट्रहरूलाई सन् २०२५ सम्म बर्सेनि २० अर्ब र सन् २०३० सम्म ३० अर्ब अमेरिकी डलरका दरले सहयोग उपलब्ध गराउनुपर्ने । 

सम्मेलनले ४० बुँदे घोषणापत्र जारी गरेको।

सम्मेलनको पहिलो चरणको बैठक सन् २०२१ अक्टोबरमा चीनको कुन्मिङमा सम्पन्न भएको। 

१४. नेपालमा सरसफाइ सप्ताह कहिलेदेखि मनाउन थालिएको हो ?

 वि.सं. २०५६

१५. फेवातालको चार किल्ला निर्धारणपश्चात् यसको क्षेत्रफल कति कायम भएको छ ?

 ५.७२६ व.कि.मि. (११ हजार २५५ रोपनी ११ आना एक पैसा)

१६. नेपालमा सबैभन्दा बढी पाटेबाघ पाइने राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन हो ?

 चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज

१७. चाणक्य नामले पनि चिनिने कौटिल्यको वास्तविक नाम के हो ?

 विष्णु गुप्त

१८. धार्मिक, पर्यटकीय एवं जैविक विविधताका हिसाबले महत्त्वपूर्ण बर्जुताल कहाँ रहेको छ ?

 सुनसरी 

---

८ चैत २०७९

१. ९५औँ संस्करणको प्रसिद्ध ओस्कार अवार्डमा सर्वोत्कृष्ट फिल्मको उपाधि जित्ने चलचित्र कुन हो ?

 एभ्रिथिङ एभ्रिह्वेयर अल एट वान्स 

– यस फिल्मले सर्वोत्कृष्ट फिल्मको उपाधि र निर्देशनसहित सात विधामा सर्वाधिक ओस्कार चुमेको । 

– यस फिल्ममा एक चिनियाँ अमेरिकी लाउन्ड्री व्यवसायको मालिकको कथा र उसको लेखापरीक्षकको सङ्घर्षको कथावस्तु समेटिएको । 

ओस्कार अवार्ड विजेता : २०२३

सर्वोत्कृष्ट   चलचित्र : एभ्रिथिङ एभ्रिह्वेयर अल एट वान्स

सर्वोत्कृष्ट   अभिनेता : ब्रेन्डन फ्रेजर (द ह्वेल) 

सर्वोत्कृष्ट  अभिनेत्री : मिसेल योह (एभ्रिथिङ एभ्रिह्वेयर अल एट वान्स)

सर्वोत्कृष्ट   सहायक अभिनेता : के ह्यु क्वान (एभ्रिथिङ एभ्रिह्वेयर अल एट वान्स)

सर्वोत्कृष्ट   सहअभिनेत्री : जेमी लिक्रुटिस (एभ्रिथिङ एभ्रिह्वेयर अल एट वान्स)

सर्वोत्कृष्ट   निर्देशक : डेनियल क्वान (एभ्रिथिङ एभ्रिह्वेयर अल एट वान्स)

सर्वोत्कृष्ट   मौलिक पटकथा : डेनियल सिनर्ट (एभ्रिथिङ एभ्रिह्वेयर अल एट वान्स)

सर्वोत्कृष्ट   सम्पादक : पल रोजर्स (एभ्रिथिङ एभ्रिह्वेयर अल एट वान्स)

सर्वोत्कृष्ट   मौलिक गीत : फिल्म आरआरआरको नाटु नाटु बोलको गीत

सर्वोत्कृष्ट   ध्वनि : फिल्म टपगन माभेरिक 

सर्वोत्कृष्ट   एडप्टेड स्क्रिन : फिल्म वुमन टकिङ 

सर्वोत्कृष्ट   भिजुअल इफेक्ट :अवतार– द वे अफ वाटर 

सर्वोत्कृष्ट   अन्तर्राष्ट्रिय फिचर फिल्म, छायाङ्कन, ओरिजिनल स्कोर र प्रोडक्सन डिजाइन : अल क्वाइट अन द वेस्टर्न फ्रन्ट 

सर्वोत्कृष्ट   डकुमेन्ट्री सर्ट फिल्म र मेकअप तथा हेयर स्टाइल ः द एलिफेन्ट ह्विस्पर्स 

सर्वोत्कृष्ट   कस्ट्युम डिजाइन : ब्ल्याक प्यान्थर वाकान्डा फरेभर 

सर्वोत्कृष्ट   डकुमेन्ट्री फिचर फिल्म : नाभाल्नी 

सर्वोत्कृष्ट   एनिमेटेड फिचर फिल्म : पिनोचियो 

सर्वोत्कृष्ट  लाइभ एक्सन सर्ट फिल्म : एन आइरिस गुड ब्वाइ

२. नेपाल राष्ट्र बैङ्कले अन्तिम ऋणदाता सुविधासम्बन्धी विनियमावली, २०७९ कहिलेदेखि कार्यान्वयनमा ल्याएको हो ?

 वि.सं. २०७९ फागुन २८ 

– अन्तिम ऋणदाता सुविधालाई राष्ट्र बैङ्कले नियमित मौद्रिक औजारजस्तै लागू गर्ने गरी सो व्यवस्था कार्यान्वयनमा ल्याएको ।

– यो विनियमावलीअनुसार अब तरलता सङ्कटको अवस्थामा बैङ्कहरूले राष्ट्र बैङ्कबाट ऋण लिन सक्नेछन् । इजाजत पत्र प्राप्त संस्थाले अन्तरबैङ्क बजार, दैनिक तरलता सुविधा, खुला बजार कारोबार र स्थायी तरलता सुविधाका माध्यमबाट आवश्यक तरलता व्यवस्थापन गर्न नसकी तत्कालको दायित्व पूरा गर्न असमर्थ भई प्रणालीगत जोखिम सिर्जना हुने र बैङ्किङ प्रणालीप्रति सर्वसाधारणको विश्वसनीयतामा कमी आउन सक्ने जोखिम देखिएमा अन्तिम ऋण दायित्वका रूपमा राष्ट्र बैङ्कले आवश्यक ऋण प्रदान गरी वित्तीय स्थायित्व कायम गर्नु पनि विनियमावलीको उद्देश्य रहेको ।

– अन्तिम ऋणदातासम्बन्धी नीतिगत व्यवस्था, २०६७ खारेज गरिएको ।

३. नेपालले एकदिवसीय क्रिकेट खेलमा विकेटका आधारमा पहिलो पटक विपक्षी टोलीमाथि सर्वाधिक विकेटको जित कहिले हात पारेको हो ?

 सन् २०२३ मार्च १३

– आईसीसी पुरुष विश्व कप क्रिकेट लिग–२ अन्तर्गत मार्च १३ मा नेपालले पपुवान्युगिनीमाथि ९ विकेटको जित निकालेको । 

– त्यस्तै विश्वकप लिग–२ अन्तर्गत मार्च १२ मा नेपालले युएईमाथि १७७ रनको फराकिलो जित निकालेको थियो । एकदिवसीय खेलमा नेपालले कुनै पनि राष्ट्रविरुद्ध सबैभन्दा फराकिलो जितअन्तर निकालेको यो पहिलो पटक हो ।

४. गणतन्त्र नेपालको पहिलो महिला राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी राष्ट्रपति कार्यालय शीतल निवासबाट कहिले बिदाइ हुनुभएको हो ?

 वि.सं. २०७९ फागुन २९

– लगातार दुई कार्यकाल राष्ट्रपतिको जिम्मेवारी पूरा गरी फागुन २९ मा नवनिर्वाचित राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेललाई जिम्मेवारी हस्तान्तरण गरी उहाँ शीतल निवासबाट बिदा हुनुभएको । 

– भण्डारी वि.सं. २०७२ कात्तिक ११ गते पहिलो पटक र २०७४ फागुन २९ गते दोस्रो कार्यकालका लागि राष्ट्रपति पदमा निर्वाचित हुनुभएको ।

५. हेगस्थित अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत (आईसीसी)ले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनविरुद्ध पक्राउ पुर्जी कहिले जारी गरेको हो ?

 सन् २०२३ मार्च १७

– युक्रेनमा युद्ध अपराधको आरोपमा रुसी राष्ट्रपति पुटिनविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गरिएको । 

– अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले बालबालिकाको अधिकारसम्बन्धी रुसी राष्ट्रपतिका आयुक्त मारिया लभोभा बेलोभाविरुद्ध पनि सोही आरोपमा पक्राउ पुर्जी जारी गरिएको बताएको ।

– आईसीसी सदस्य देशका सरकारको सहयोगबिना आरोपितहरूलाई पक्राउ गर्ने अधिकार अदालतलाई नभएकाले पुटिन र मारिया पक्राउ पर्ने सम्भावना भने न्यून रहेको । 

– रुस आईसीसीको पक्ष राष्ट्र नभएकाले हेगस्थित अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतको आदेश रुसमा कार्यान्वयन हुने आधार नभएको तर यसले पुटिनको अन्तर्राष्ट्रिय यात्रामा भने असर पर्न सक्ने । 

– अमेरिका पनि आईसीसीको पक्ष राष्ट्र नरहेको । 

६. पानी सङ्कट न्यूनीकरण गर्ने उपायको खोजी गरी त्यसलाई कार्यान्वयनमा ल्याउने उद्देश्यका साथ राष्ट्रिय पानी सम्मेलनको आयोजना कहिले गरियो ?

 वि.सं. २०७९ चैत ५–६ (सन् २०२३ मार्च १९–२०)

– (विश्व पानी दिवसको अवसरमा खानेपानी मन्त्रालयसँगको समन्वयमा स्मार्ट वास सोलुसन्स र वाटर एड नेपाललगायतको सहयोगमा ‘वर्षात्को पानी सङ्कलन : पानी सुरक्षण र जलवायु परिवर्तनका असरहरूको सम्बोधन’ विषयक दुई दिवसीय सम्मेलन सम्पन्न भएको ।)

७. नेपालको कर्मचारीतन्त्रमा अवकाशपछि पेन्सन दिने व्यवस्था कसको पालादेखि सुरु भएको हो ?

 जुद्ध शमशेर

८. तीनजुरे–मिल्के–जलजलेलाई लालीगुँरासको राजधानीका रूपमा कहिले घोषणा गरिएको हो ?

 वि.सं. २०५५ 

९. फ्राइडे फर फ्युचर कार्यक्रमको अभियन्ता को हुन् ?

 ग्रेटा थर्नवर्ग 

१०. चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा गैँडा संरक्षणका लागि सञ्चालन गरिएको अभियानलाई के भनी चिनिन्छ ?

 स्विप अपरेसन 

११. नेपालमै पहिलो पटक गणित पार्कको स्थापना कहाँ गरिएको छ ?

 बूढानीलकण्ठस्थित इम्पेरियल वल्र्ड स्कुल 

– पाई डे तथा अन्तर्राष्ट्रिय गणित दिवसको अवसर पारी सन् २०२३ मार्च १४ मा उक्त पार्क स्थापना गरिएको । 

– गणित विषय गाह्रो हुन्छ भन्ने मानसिकतामा परिवर्तन ल्याई गणितलाई प्रयोगात्मक र जीवनोपयोगी बनाउने उद्देश्यले म्याथ पार्कको सुरुवात गरिएको । यहाँ निजी, सार्वजनिक जुनसुकै विद्यालयका विद्यार्थीले पनि पार्क अवलोकन गरेर गणित पढ्न सक्ने बताइएको ।

१२. चीनद्वारा कृत्रिम सूर्यको सफल परीक्षण कहिले गरिएको हो ?

 सन् २०२२ जनवरी १

१३. रेमन म्यागासेसे पुरस्कार–२०२२ बाट सम्मानित व्यक्तित्व को–को हुन् ?

 गेरी बेन्चेघिव (इन्डोनेसिया), बर्नाडेटे जे. माड्रिड (फिलिपिन्स), तादासी हात्तोरी (जापान) र सोथियारा छिम (कम्बोडिया)

– फिलिपिन्सका पूर्वराष्ट्रपति रेमन म्यागासेसेको सम्झनामा सन् १९५७ मा स्थापित यो पुरस्कार सन् १९५८ देखि प्रदान गर्न थालिएको । 

– एसियाको नोबल पुरस्कार भनेर पनि चिनिने यो पुरस्कारको राशि ५० हजार अमेरिकी डलर रहेको ।

– रेमन म्यागासेसे पुरस्कारबाट सम्मानित हुने पहिलो नेपाली महेशचन्द्र रेग्मी (सन् १९७७) हुन् ।

हालसम्म रेमन म्यागासेसे पुरस्कार प्राप्त गर्ने नेपाली :

– महेशचन्द्र रेग्मी (सन् १९७७)

– भारतदत्त कोइराला (सन् २००२)

– डा. सन्दुक रुइत (सन् २००६)

– महावीर पुन (सन् २००७)

– शक्ति समूह (सन् २०१३)

१४. दिगो पर्वतीय समाधानका लागि मुस्ताङ पैरवी सम्मेलन कहिले सम्पन्न भएको हो ?

 वि.सं. २०७९ असोज ४–५

– वन तथा वातावरण मन्त्रालयद्वारा इसिमोड, यूएनडीपी, डब्लूडब्लूएफ नेपाललगायत संस्थासँग मिली अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतीय वर्षको अवसर पारी सो सम्मेलन आयोजना गरिएको ।

– पर्वतीय क्षेत्रका मुद्दामा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गर्न कोप–२७ को पूर्वसन्ध्यामा सम्मेलन आयोजना गरिएको ।

१५. डब्लूएचओको पछिल्लो अध्ययनअनुसार हाल विश्वका कति राष्ट्रमा हैजा महामारीको जोखिम रहेको छ ?

 ४३ 

– हाल विश्वका २२ देश हैजाबाट बढी प्रभावित भइरहेको उल्लेख गर्दै डब्लूएचओले झन्डै एक अर्ब जनसङ्ख्यामा झाडापखालाको जोखिम 

रहेको जनाएको । 

– डब्लूएचओको ग्लोबल ओभरभ्युअनुसार पछिल्ला वर्षहरूको तुलनामा सन् २०२२ यता विश्वभर नै हैजाबाट ठूलो मात्रामा जनसङ्ख्या प्रभावित 

भइरहेको देखिएको ।

– सन् २०३० सम्ममा विश्वव्यापी रूपमा नियन्त्रणमा ल्याउने लक्ष्य राखिएको हैजा महामारी हाल जनस्वास्थ्यका लागि विश्वव्यापी खतरा रहेको डब्लूएचओले जनाएको । 

– सन् २०१७ मा विश्वव्यापी हैजा नियन्त्रण रणनीतिले एक दशकमा ९० प्रतिशत हैजा नियन्त्रणमा ल्याउने लक्ष्य राखेको थियो ।

१६. नेपालसँग दौत्य सम्बन्ध कायम भएका राष्ट्रको सङ्ख्या कति पुगेको छ ?

 १७८ 

– १७८औँ राष्ट्र मलावी रहेको । 

– मलावीसँग २०२३ फेब्रुअरी १६ मा दौत्य सम्बन्ध कायम भएको ।

१७. हाल लिखु नाम गरेका गाउँपालिका कति रहेका छन् ?

 ४ (सुनकोशी नाम गरेका गाउँपालिका तीनवटा रहेका ।)

१८. ‘फ्रम थर्ड वल्र्ड टु फस्र्ट’ नामक कृतिका लेखक को हुन् ?

 ली क्वान यु 

१९. नेपाल र बेलायतबीच श्रम सम्झौता कहिले भएको हो ?

 वि.सं. २०७९ भदौ ६ (सन् २०२२ अगस्ट २२) 

– नेपाल र बेलायतीबीच जीटुजी मोडलमा सम्झौता भएको ।

– योसँगै नेपालसँग श्रम सम्झौता भएका मुलुकको सङ्ख्या १० पुगेको । 

हालसम्म श्रम सम्झौता भएका राष्ट्रहरू 

---

१ चैत २०७९,

१. नेपाली कांग्रेसका वरिष्ठ नेता एवं पूर्वसभामुख रामचन्द्र पौडेल राष्ट्रपति पदमा कहिले चयन हुनुभएको  हो ?

 वि.सं. २०७९ फागुन २५ 

– पौडेलले फागुन २९ मा पद तथा गोपनीयताको सपथ ग्रहणसँगै पदभार सम्हाल्नुभएको । 

– राष्ट्रपति पदका लागि फागुन २५ मा भएको निर्वाचनमा पौडेलले आफ्ना प्रतिस्पर्धी नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष सुवासचन्द्र नेम्वाङलाई पराजित गरी निर्वाचित हुनुभएको ।

– मतदानमा पौडेलले ३३ हजार ८०२ र नेम्वाङले १५ हजार ५१८ मतभार प्राप्त गर्नु भएको । राष्ट्रपतिको निर्वाचन सङ्घीय संसद्का (प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा) र प्रदेश सभाका सदस्य मतदाता रहेको निर्वाचक मण्डलबाट हुने प्रावधान रहेको । राष्ट्रपति निर्वाचनमा सङ्घीय संसद्तर्फ ३३२ र प्रदेश सभा सदस्य ५५० गरी कुल ८८२ मतदाता कायम छन् । सङ्घीय सांसदको मतभार ७९ र प्रदेश सभा सदस्यको मतभार ४८ रहेको छ ।

– पौडेल कांग्रेससहित नेकपा माओवादी केन्द्र, नेकपा (एकीकृत समाजवादी), जनता समाजवादी पार्टी नेपाल, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपाल, जनमत पार्टी, नागरिक उन्मुक्ति पार्टी, राष्ट्रिय जनमोर्चा एवं नेपाल समाजवादी पार्टीको साझा उम्मेदवारका रूपमा रहनुभएको थियो भने पूर्वसभामुख नेम्वाङलाई एमालेको मात्र साथ रहेको थियो ।

– गठबन्धनको तर्फबाट उम्मेदवार बन्नुभएका पौडेलले ३३ हजार ८०२ मतभार प्राप्त गर्नुभएको । जसमध्ये सङ्घतर्फ १६ हजार ९०६ र प्रदेशतर्फ १६ हजार ८९६ मतभार प्राप्त गर्नुभएको । सङ्ख्याका आधारमा निर्वाचित पौडेलले २१४ सङ्घीय सांसद र ३५२ प्रदेश सांसदको मत प्राप्त गर्नुभएको ।

– पौडेलका प्रतिस्पर्धी नेम्वाङले १५ हजार ५१८ मतभार प्राप्त गर्नुभएको । जसमध्ये सङ्घमा सात हजार ७४२ र प्रदेशमा सात हजार ७७६ मतभार प्राप्त भएको । सङ्ख्याका आधारमा नेम्वाङले ९६ सङ्घीय सांसद र १६२ प्रदेश सदस्यको मत प्राप्त गर्नुभएको । 

– सङ्घीय संसद् र प्रदेश सभा सदस्यले मतदान गर्ने राष्ट्रपति निर्वाचनमा ३१३ सङ्घीय  सांसद र ५१८ प्रदेश सभा सदस्य गरी ८३१ जनाले मतदान गरेका थिए । 

२.  सार्कको नयाँ महासचिवमा को चयन हुनुभएको छ ?

 बङ्गलादेशी कूटनीतिज्ञ गोलाम सरवार 

–  उहाँको कार्यकाल सन् २०२३ मार्चदेखि सुरु भएको ।

– यसअघि उहाँले मलेसियाका लागि बङ्गलादेशी उच्चायुक्तका रूपमा रही कार्य गर्नुभएको ।

– सार्कको महासचिव बन्ने अवसर यो पटक अफगानिस्तानलाई थियो । तर एक वर्ष अघि त्यहाँ भएको राजनीतिक परिवर्तनका कारण अफगानिस्तानले सो अवसर गुमाउन पुगेको हो । सार्कका सदस्य राष्ट्रहरूले अफगानिस्तानको तालिवानी सरकारलाई मान्यता दिएका छैनन् । यद्यपि, सार्क सदस्य देश पाकिस्तानले भने अफगानिस्तानबाटै महासचिव हुनुपर्ने अडान राखेको थियो । 

– सार्क सदस्य देशको अङ्ग्रेजी वर्णानुक्रमअनुसार सम्बन्धित देशबाट महासचिव चयन गर्ने प्रावधान रहेको छ । 

– यस अघिका सार्क महासचिव श्रीलङ्काका इसाला रुवान विराकुनको कार्यकाल सन् २०२३ फेब्रुअरी २८ मा सकिएको हो । 

३.  वि.सं. २०७९ फागुनमा सम्पन्न प्रथम केपी ओली कप राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ?

 मच्छिन्द्र फुटबल क्लब (उपविजेताः सातदोबाटो युथ क्लव)

४.  विश्वकै अग्लो स्थानमा गल्फ खेलकुद प्रतियोगिता कहाँ आयोजना गरियो ?

 ल्होमन्थाङ (मुस्ताङ) 

– वि.सं. २०७९ भाद्र ११ मा सो प्रतियोगिता भएको । 

– ‘टप अफ दी वल्र्ड गल्फ च्यालेन्ज’ नामक सो प्रतियोगिता समुद्री सतहबाट ४६४५ मिटर उचाइमा आयोजना भएको । ८१ वर्षीया गल्फर डा. रीता थापाद्वारा उद्घाटित सो प्रतियोगितामा पुरुषतर्फ श्याम तामाङ र महिलातर्फ सुष्मा सिंह विजेता बनेका । 

५.  नेपालले विश्व क्रिकेटमा प्राप्त गरेको एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको मान्यता थप चार वर्षका लागि कायम गर्न पुनः कहिले सफल भएको हो ?

 सन् २०२३ फागुन २८ (सन् २०२३ मार्च १२)

– त्रिवि क्रिकेट मैदानमा आईसीसी विश्वकप क्रिकेट लिग २ त्रिकोणात्मक ओडीआई सिरिजअन्तर्गत भएको त्रिदेशीय शृङ्खलामा युएईलाई कीर्तिमानी १७७ रनले हराउँदै नेपालले थप चार वर्षका लागि एकदिवसीय मान्यता पक्का गरेको ।

– नेपालले सन् २०१८ मा पहिलो पटक एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको मान्यता प्राप्त गरेको ।

६.  जापानमा सम्पन्न ३२ औँ ओलम्पिकमा स्वर्ण पदक जित्ने दाजु–बहिनी को हुन् ? 

 जापानका हिफुमी र उटा अबे

 ७.  युरोपेली सङ्घ (इयु) ले सन् २०३० सम्ममा कति प्रतिशत हरित गृह ग्यास कटौती गर्ने घोषणा गरेको छ ?

 ५५ प्रतिशत

८.  विदेशी लगानी तथा प्रविधि हस्तान्तरण ऐन, २०७५ अनुसार ६ अर्ब रुपियाँभन्दा माथिको लगानीको स्वीकृति कसले गर्ने व्यवस्था छ ?

 लगानी बोर्ड 

– ६ अर्बसम्मको लगानीको स्वीकृति उद्योग विभागले गर्ने व्यवस्था रहेको । 

९.  कुन जिल्ला प्रशासन कार्यालयले राष्ट्रिय गान गाएर सेवा प्रवाह सुरुवात गर्न थालेको छ ?

 बझाङ (वि.सं. २०७९ फागुन १७ देखि)

– कर्मचारीलाई सेवा प्रवाहप्रति उत्तरदायी बनाई समयमै कार्यालयमा उपस्थित गराउने उद्देश्यका साथ प्रत्येक दिन बिहान १० बजे राष्ट्रिय गान गाउने र लगत्तै सेवाग्राहीको काम गर्ने पद्धति थालनी गरिएको ।

– यस प्रक्रियाले कर्मचारीमा राष्ट्रप्रतिको समर्पणको भाव एवं राष्ट्रप्रतिको अपनत्वको भावको समेत विकास भई लगनशीलता, काम गर्ने हौसलाका साथै कर्मचारी समयमै कार्यालयमा हाजिर हुने बानीको विकासमा थप टेवा पुग्ने विश्वास गरिएको ।

१०.  मधेश प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको शुभारम्भ कहिले गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७९ फागुन १७

– मधेश प्रदेशका भाषा, साहित्य, कला र संस्कृतिको संरक्षण र विकासका लागि प्रदेश सरकारद्वारा गठित प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको शुभारम्भ गरिएको । 

– जनकपुरधाममा आयोजित एक कार्यक्रमबीच जनता समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष उपेन्द्र यादव र मधेश प्रदेशका मुख्यमन्त्री सरोजकुमार यादवद्वारा संयुक्त रूपमा प्रतिष्ठानको कार्यालय उद्घाटन गरिएको ।

११.  मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन २०७४ अनुसार नाबालक भन्नाले कति वर्ष उमेर नपुगेको बालबालिकालाई बुझिन्छ ?

 १८ वर्ष 

१२.  विश्व अर्थराजनीतिमा चिनियाँ प्रभाव बढेसँगै एसियाली अर्थ राजनीतिमा अमेरिकी प्रभुत्व कायम राख्न अमेरिकाद्वारा अवलम्बन गरिएको वैदेशिक नीति कुन हो ?

 इन्डो प्यासिफिक स्ट्राटेजी 

१३.  पल्सर स्पोर्टस् अवार्डअन्तर्गत वर्षको सर्वोत्कृष्ट घोषित हुन सफल खेलाडी को हुन् ?

 पुरुषतर्फः अञ्जन विष्ट (फुटबल) र महिलातर्फः अरूणा शाही (भलिबल)

– राष्ट्रिय फुटबल टिमका स्ट्राइकर अञ्जन विष्टले आफ्नै कप्तान किरण चेम्जोङसहित क्रिकेटका राष्ट्रिय खेलाडीहरू कुशल भुर्तेल र दीपेन्द्र सिंह ऐरी तथा ब्याडमिन्टनका प्रिन्स दाहाललाई पछि पार्दै सो अवार्ड जितेका । 

– त्यस्तै, बङ्गलादेशको ढाका मिरपुरमा भएको एसियन सेन्ट्रल जोन महिला भलिबल च्याम्पियनसिपमा उत्कृष्ट प्रदर्शनसहित उपाधि रक्षा गर्दा नेपाली राष्ट्रिय टोलीलाई प्रेरणादायी नेतृत्व प्रदान गर्ने कप्तान अरूणा वर्षको उत्कृष्ट महिला खेलाडी घोषित भएकी ।

– नेपालका खेल पत्रकारहरूको संस्था नेपाल खेलकुद पत्रकार मञ्च(एनएसजेएफ) ले बर्सेनि वर्षभरि उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने खेलाडी, प्रशिक्षकलाई पुरस्कृत गर्ने यस अवार्डबाट सम्मानित हुने खेलाडी÷प्रशिक्षक

– सर्वश्रेष्ठ पुरुष खेलाडी : अञ्जन विष्ट (फुटबल)

– सर्वश्रेष्ठ महिला खेलाडी : अरूणा शाही (भलिबल)

– सर्वश्रेष्ठ युवा खेलाडी : मनीष डाँगी (फुटबल)

– सर्वश्रेष्ठ प्रशिक्षक : अब्दुल्ला अल्मुताइरी (फुटबल)

– स्पेशल अवार्ड : दानबहादुर तामाङ र मायादेवी मोक्तान (ब्याडमिन्टनका तीन राष्ट्रिय च्याम्पियन रत्नजित तामाङ, सरादेवी तामाङ र नङसल देवी तामाङका बुवाआमा)

– पिपल्स च्वाइस अवार्ड : उषा भण्डारी (भलिबल)

– लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्ड : रघुराज वन्त (ओलम्पियन÷एथ्लेटिक्स प्रशिक्षक)

– पारा एथ्लेट्स अफ द इ्यर : पलेसा गोवद्र्धन (तेक्वान्दो)

– एसियाली पत्रकार पुरस्कार : मोहम्मद हिजी (कतारका खेलकुद पत्रकार)

– वर्षको उत्कृष्ट पुरुष, महिला, पिपल्स च्वाइस, युवा तथा प्रशिक्षकलाई पल्सर मोटरसाइकल एवं अन्य विधाका विजेताले ५० हजार रुपियाँसहित गिफ्ट ह्याम्पर प्राप्त गरेका ।

१४.  ह्विटली फन्ड फर नेचर (डब्लुएफएन) अवार्ड–२०२२ बाट सम्मानित हुने नेपाली को हुन् ?

 संरक्षणकर्मी सोनाम टासी लामा 

– रेडपाण्डा (हाब्रे) संरक्षणमा महìवपूर्ण योगदान पु¥याएवापत लामालाई सो अवार्ड प्रदान गरिएको । 

– संरक्षण क्षेत्रको प्रतिष्ठित यस अवार्डको राशि ४० हजार पाउन्ड (ने.रु. ६० लाखभन्दा बढी) रहेको ।

– यसअघि यो अवार्डबाट नेपालका वरिष्ठ चराविद् हेमसागर बराल सम्मानित भएका ।

१५.  बिम्स्टेकको बडापत्र कतिऔँ सम्मेलनले पारित गरेको हो ?

 पाचौँ 

– (सन् २०२२ मार्च ३० मा श्रीलङ्काको कोलम्बोमा सम्पन्न पाचौँ सम्मेलनबाट बडापत्र (३६ धारायुक्त) पारित भएको ।

१६.  ओलम्पिक खेलमा नेपालको पहिलो सहभागिता कतिऔँ ओलम्पिकदेखि भएको हो ?

 १८औँ ओलम्पिक (टोकियो, जापान), सन् १९६४

– आधिकारिक रूपमा नेपालको पहिलो ओलम्पिक सहभागिता टोकियो ओलम्पिक देखि हो । पर्यवेक्षकका रूपमा भने नेपाल सन् १९५२ मा फिन्ल्यान्डको हेल्सिन्कीमा आयोजित १५औँ ओलम्पिकमा सहभागी भइसकेको ।

१७.  संयुक्त राष्ट्र–सङ्घीय  शान्ति सेनालाई ब्लु हेल्मेट्स भनी चिनिन्छ भने सिरियाको द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रमा त्यहाँका मानिसहरूको रक्षार्थ सञ्चालित स्वयंसेवी सङ्गठनलाई के भनी चिनिन्छ ?

 ह्वाइट हेल्मेट्स

१८.  नेपालमै बनाइएको पहिलो विद्युतीय मोटरसाइकल कुन हो ?

 यात्री 

१९.  मानव विकास सूचकाङ्कको प्रतिपादन गर्ने अर्थशास्त्री को हुन् ?

 महवुव उल हक

२०.  विश्व स्काउट एसिया प्रशान्त क्षेत्रद्वारा प्रदान गरिएको ‘मेधावी योगदान पदक’ बाट सम्मानित व्यक्तित्व को हुन् ?

 पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली

– यस पदकबाट विभुषित हुने ओली पहिलो नेपाली हुन् ।

२१.  जर्जियाको राजधानी तिविलिसीमा हालै सम्पन्न वल्र्ड राइजिङ स्टार २०२३ प्रतियोगिताको उपाधि चुम्न सफल नेपाली बाल कलाकार को हुन् ?

 प्रसुनजङ्ग पोखरेल 

– प्रतियोगितामा पोखरेलले राष्ट्रिय पोसाकको टाइटल पनि जितेका । नेपालको डीएसए सिङ्गिङ स्टार २०१९ का विजेता पोखरेल यसअघि थाइल्यान्डको टीन स्टार इन्टरनेसनल २०२२ प्रतियोगितामा फोर्थ रनर्सअप भएका थिए । 

– ब्राइट फ्युचर ऐकेडेमीमा कक्षा ९ मा अध्ययनरत पोखरेललाई शीतल निवासमा पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीद्वारा अवार्ड हस्तान्तरण गरिएको थियो ।

२२.  निजी क्षेत्रकै ठूलो सोलुखोला दूधकोशी जलविद्युत् आयोजनाको उद्घाटन कहिले गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७९ फागुन २३

– उत्पादन क्षमता : ८६ मेगावाट 

– उद्घाटन : प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’द्वारा

– प्रवद्र्धक कम्पनी साहस ऊर्जा लिमिटेडद्वारा गत २७ माघबाट परीक्षण उत्पादन सुरु एवं १७ फागुनबाट व्यावसायिक उत्पादन सुरु भएको थियो ।

– वि.सं. २०७४ माघ ८ बाट निर्माण सुरु भएको यस आयोजनाको निर्माण लागत ११ अर्ब ८६ करोड रुपियाँँ रहेको ।

– समग्रमा हाल नेपालमा सञ्चालनमा रहेका मध्ये यो तेस्रो ठूलो आयोजनाका रूपमा रहेको ।

---

२४ फागुन २०७९

१. सन् २०२३ फेब्रुअरीमा दक्षिण अफ्रिकामा सम्पन्न महिला टी–२० विश्वकप क्रिकेट प्रतियोगिताको उपाधि कसले जित्यो ?

 अस्ट्रेलिया

– अस्ट्रेलियाले घरेलु टिम दक्षिण अफ्रिकालाई १९ रनले हराएर सो उपाधि जितेको। अस्ट्रेलियाको महिला क्रिकेट टिमले लगातार तेस्रो पटक विश्व च्याम्पियन भएर ह्याट्रिक गरेको ।

– हालसम्म महिला टी–२० विश्वकप आठ पटक भएकोमा अस्ट्रेलियाको नाममा छ उपाधि रहेको ।

२. अल्पविकसित राष्ट्रको संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय पाँचौँ शिखर बठक कहिले र कहाँ आयोजना गरियो ?

 सन् २०२३ फेब्रुअरी ५–९

– अल्पविकसित देशको दिगो विकासका निम्ति सहायता परिचालन गर्दै उनीहरूलाई समृद्धिको मार्गमा अग्रसर गराउने बैठकको प्रमुख उद्देश्य रहेको। 

– यस बैठकमा आर्थिक वृद्धि र व्यापारनिम्ति दशकौँदेखि लडिरहेका अल्पविकसित देशका विकासका चुनौतीलाई केन्द्रमा राखेर विकासित राष्ट्रले सहयोगको मात्रा बढाउनुपर्नेमा जोड दिइएको। साथै अल्पविकसित राष्ट्रका संरचनागत समस्यालाई सम्बोधन गर्नुपर्ने बताइएको।

– सामाजिक, आर्थिक एवं वातावरणीय विकासबाट लाभान्वित हुन विश्वव्यापी साझेदारी अल्पविकसित राष्ट्रहरूका निम्ति अपरिहार्य भएको राष्ट्रसङ्घले जनाएको।

– सम्पन्न र विपन्न राष्ट्रबीचको स्रोतसाधनको गहिरो खाडल कम गर्ने प्रयासस्वरूप संयुक्त राष्ट्रसङ्घद्वारा पाँच दशकअघि अल्पविकसित राष्ट्रको समूह (एलडीसी) गठन गरिएको थियो। आर्थिक सहयोग, व्यापार, बजार विशेषाधिकार र वित्तसम्मको सहज पहुँच प्रदान गर्न सो समूह निर्माण गरिएको। पाँच दशकअघि अल्पविकसित राष्ट्रको समूहमा रहेका २४ देशको सङ्ख्या यो अवधिमा बढेर ४६ पुगेका। 

– भुटान सन् २०२३ मा एलडीसीबाट स्तरोन्नति हुने अपेक्षा गरिएको।

– बङ्गलादेश, लाओस, नेपाल, साओटोम एन्ड प्रिन्सेप र सोलोेमन टापु सन् २०२६ सम्ममा एलडीसीबाट स्तरोन्नति भइसक्ने लक्ष्यका साथ अघि बढेका। 

३. संयुक्त राष्ट्रसङ्घद्वारा युवा कार्यालय स्थापना गर्ने निर्णय कहिले भएको हो ?

 सन् २०२२ सेप्टेम्बर ८

– महासभाद्वारा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको युवा कार्यालय स्थापना गर्ने प्रस्ताव पारित भएको। 

४. क्रोएसियामा औपचारिक रूपमा युरो मुद्रा कहिलेदेखि लागू भएको हो ?

 सन् २०२३ जनवरी १

– क्रोएसिया युरो मुद्रा लागू गर्ने २०औँ सदस्य राष्ट्र (ईयू)का रूपमा रहेको। 

– यो राष्ट्र सन् २०१३ मा युरोपेली सङ्घमा प्रवेश गरेको। 

५. उत्कृष्ट फिफा वर्ष खेलाडी घोषित हुन सफल फुटबलर को हुन् ?

 पुरुषतर्फ : लियोनल मेसी (अर्जेन्टिना) र महिलातर्फ : एलेक्सिया पुटेलास (स्पेन) 

– कतार विश्वकप विजेता अर्जेन्टिनाका कप्तान मेसीले सातौँ पटक फिफा वर्ष खेलाडीको अवार्ड जितेका। 

– स्पेनकी अलेक्सिया पुटेलास फिफा सर्वश्रेष्ठ महिला फुटबल खेलाडी घोषित भएकी। पुटेलास लगातार दोस्रो पटक उत्कृष्ट फिफा वर्ष खेलाडी चुनिन सफल भएकी।

– अर्जेन्टिनाकै प्रशिक्षक लियोनल स्कोलानी वर्षका उत्कृष्ट प्रशिक्षक एवं अर्जेन्टिनाकै इमिलियानो मार्टिनेज उत्कृष्ट गोलकिपर घोषित भएका। 

– महिलातर्फको वर्ष प्रशिक्षकमा नेदरल्यान्ड्सकी सरिना विग्म्यान र गोलकिपरमा म्यारी अरप्स घोषित भएका। 

– त्यस्तै सर्वश्रेष्ठ पुस्कास अवार्ड : मार्सिन ओलेक्सी (पोल्यान्ड), उत्कृष्ट फ्यान अवार्ड : अर्जेन्टिना, फ्यान र उत्कृष्ट फेयर प्ले अवार्ड : लुका लोकोसभिली (जर्जिया) घोषित भएका। 

६. नेपालका तर्फबाट आणविक ऊर्जासम्बन्धी कन्ट्री प्रोग्राम फ्रेमवर्क (सीपीएफ)मा कहिले हस्ताक्षर भएको हो ?

 सन् २०२२ सेप्टेम्बर २७ 

– अस्ट्रियामा भएको अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जासम्बन्धी कार्यक्रममा सो कार्यढाँचामा हस्ताक्षर भएको। 

– सन् २०२२ देखि २०२७ सम्मको अवधिका लागि आणविक ऊर्जासम्बन्धी कार्यढाँचामा हस्ताक्षर भएको। 

– यससँगै नेपाललाई यस अवधिमा आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए) मार्पmत विकिरण सुरक्षा, आणविक सुरक्षा, खाद्य तथा कृषि एवं स्वास्थ्यजस्ता क्षेत्रमा प्राविधिक सहयोग प्राप्त हुने।

७. सन् २०२३ जनवरी १ देखि २०२४ डिसेम्बर ३१ सम्मका लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुरक्षा परिषद्को अस्थायी सदस्यमा चयन हुन सफल राष्ट्र कुन कुन हुन् ?

 इक्वेडर, जापान, माल्टा, मोजाम्बिक र स्विट्जरल्यान्ड 

– सन् २०२२ जनवरी १ देखि २०२३ डिसेम्बर ३१ सम्मको अवधिका लागि ः अल्बानिया, ब्राजिल, गावोन, घाना र युएई

८. संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय मानव अधिकार परिषद्बाट रुस कहिले निलम्बित भएको हो ?

 सन् २०२२ अप्रिल ७

– संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय महासभाको मतदानमा रुसलाई सो परिषद्बाट हटाउनुपर्ने पक्षमा बहुमत आएसँगै रुस परिषद्बाट निलम्बित भएको। 

– मतदानमा रुसलाई हटाउनुपर्ने प्रस्तावको पक्षमा ९३ राष्ट्र र विपक्षमा २४ राष्ट्र रहेका। त्यस्तै तटस्थमा ५८ राष्ट्र रहेका। नेपाल यस प्रस्तावमा तटस्थ रहेको। 

– राष्ट्रसङ्घीय मानव अधिकार परिषद्बाट यसअघि सन् २०११ मा लिबियालाई हटाइएको थियो।

९. जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी राष्ट्रसङ्घीय सम्मेलन कोप–२७ कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 सन् २०२२ नोभेम्बर ६–१८, सार्म एल शेख (इजिप्ट) 

– ‘कार्यान्वयनका लागि सँगसँगै’ भन्ने नाराका साथ सम्पन्न सम्मेलनमार्फत जलवायु परिवर्तनका प्रतिकूल प्रभावबाट बढी जोखिममा रहेका विकासशील मुलुकलाई सहयोग गर्न ‘लस एन्ड ड्यामेज कोष’ स्थापना गर्ने निर्णय भएको।

– जी–७ र जोखिममा रहेका ५५ राष्ट्र सम्मिलित भी–२० समूहद्वारा जलवायु प्रकोपविरुद्ध ‘ग्लोबल सिल्ड’ नामक अभियान सुरुवात गर्ने सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर भएको।

– २७औँ कोपद्वारा जलवायु वित्तका आकार वृद्धि गरी विभिन्न कोषमा निम्नानुसार रकम घोषणा गरिएको : कोष रकम (अमेरिकन 

डलर)

अनुकोलन कोष २३० मिलियन

अतिकम विकसित राष्ट्रको कोष ७० मिलियन

जलवायु विशेष कोष ३५ मिलियन

जम्मा ३३५ मिलियन

१०. वि.सं. २०७९ फागुन १७ मा राजधानीमा सम्पन्न नवौँ महाधिवेशनबाट नेपाल चलचित्र पत्रकार सङ्घको अध्यक्षमा को चयन भएका छन् ?

 समीर बलामी

११. सन् २०२४ को आईसीसी यू–१९ विश्वकप क्रिकेट प्रतियोगिता कहाँ हुने भएको छ ?

 श्रीलङ्का

– आईसीसी यू–१९ विश्वकप एसिया क्षेत्रबाट छनोट हुँदै नेपाल पनि सो विश्वकपमा पुग्न सफल भएको।

१२. नेपाल वायुसेवा निगमको इतिहासमै पहिलो पटक ककपिट सम्हालेर अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्ने महिला पाइलट र को–पाइलट को हुन् ?

 पाइलट भावना पन्त र को–पाइलट सिर्जना रावत

– पाइलट भावना पन्त र को–पाइलट सिर्जना रावतले वि.सं. २०७९ फागुन २१ (सन् २०२३ मार्च ५) मा काठमाडौँबाट न्यारोबडी एअर बस ३२० दुबईमा सफल अवतरण गरेका। 

– निगमको अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा महिला पाइलटको नेतृत्व नौलो नभए तापनि को–पाइलटसमेत महिला भएको यो पहिलो पटक हो। 

१३. इरानलाई राष्ट्रसङ्घीय महिला आयोगबाट कहिले हटाइएको हो ?

 सन् २०२२ डिसेम्बर १४ 

– महिला आन्दोलनमाथि चरम दमन र ज्यादती भएको भन्दै राष्ट्रसङ्घीय आर्थिक तथा सामाजिक परिषद्मा भएको मतदानले इरानलाई सो आयोगबाट हटाएको। 

– सन् २०२२ देखि २०२६ सम्मको कार्यकालका लागि सो आयोगमा ४५ राष्ट्र रहेका । इरानको कार्यकाल सन् २०२६ सम्म थियो । 

राष्ट्रसङ्घीय महिला आयोगमा रहेका सदस्य राष्ट्र 

अफ्रिकाबाट :  १३

एसिया प्रशान्त क्षेत्रबाट :  ११

ल्याटिन अमेरिका तथा क्यारेबियनबाट : नौ

पूर्वी युरोपबाट :  चार

पश्चिम युरोप र अन्य क्षेत्रबाट : आठ

१४. ‘प्यान्डेमिक इमर्जेन्सी फाइनान्सिङ फ्यासिलिटी–पीइएफ’ नामक बीमा योजना कुन निकायले घोषणा गरेको हो ?

 विश्व बैङ्क (सन् २०१६ मे २१) 

– बहुपक्षीय कर्जादाता निकाय ‘विश्व बैङ्क’ले सन् २०१६ मे २१ मा सो बीमा योजना घोषणा गरेको। 

– तत्कालीन विश्व बैङ्कका अध्यक्ष जोमयोङ किमले जापानको सेन्डाइमा सम्पन्न जी–सेभेनको बैठकमा ‘प्यान्डेमिक इमर्जेन्सी फाइनान्सिङ फ्यासिलिटी–पीईएफ’ नामक बीमा योजना घोषणा गरेका। 

– विश्वमा ठूलो महामारी फैलिएको स्थितिमा सोको रोकथाम र नियन्त्रणका लागि यथाशीघ्र रकम सञ्चालन गर्ने उद्देश्यका साथ सञ्चालनमा ल्याइएको सो कार्यक्रम सन् २०२१ अप्रिल ३० देखि कार्यान्वयनमा नरहेको। 

१५. विश्वको ठूलो अर्थतन्त्र भएका देशहरूको सङ्गठन जी–२० को सम्मेलन सन् २०२३ फेब्रुअरीमा कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 बैङ्गलोर (भारत) 

१६. लुम्बिनी पूर्ण खोप प्रदेश कहिले घोषित भएको हो ?

 वि.सं. २०७९ असोज १

– पहिलो पूर्ण खोपयुक्त घोषित प्रदेश बागमती हो। 

१७. युएन एसेम्बलीमा युक्रेनमाथि रुसी हमलाविरुद्धको प्रस्ताव कहिले पारित भएको हो ?

 सन् २०२३ फेब्रुअरी २३

– सो प्रस्तावको पक्षमा १४१ देशले भोट गरेका।

– रुससहित सात देशले यसविरुद्ध भोट दिएका।

– भारत, चीन, पाकिस्तान, बङ्गलादेशसहित ३२ राष्ट्रले कुनै पनि पक्षमा मतदान नगरेका।

१८. द्रव्य शाहले गोरखा राज्यको स्थापना कहिले गरेका थिए ?

 वि.सं. १६१६ भाद्र २५

१९. नेपाल सरकारले बौद्धिक सम्पत्तिको संरक्षणका लागि बौद्धिक सम्पत्ति संरक्षणसम्बन्धी कार्यालय कुन मन्त्रालयअन्तर्गत स्थापना गर्ने निर्णय गरेको हो ?

 अर्थ मन्त्रालय

– (नेपालले नयाँ संविधानमार्फत बौद्धिक सम्पत्तिको अवधारणालाई संवैधानिक रूपमा नै अंगिकार गरेको छ।) 

२०. नेपाल टेलिकमद्वारा इ–सिमको सुरुवात कहिलेदेखि भएको हो ?

 वि.सं. २०७९ भदौ ३१ 

२१. जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी पेरिस सम्झौता अनुमोदन गर्ने पहिलो सार्क राष्ट्र कुन हो ?

 माल्दिभ्स

– (नेपालले सन् २०१६ अक्टोवर २४ मा यो सम्झौता अनुमोदन गरेको।)

२२. धार्मिक, पर्यटकीय एवं जैविक विविधताका हिसाबले महत्वपूर्ण बर्जुताल कहाँ रहेको छ ?

 सुनसरी 

– (विराटनगरदेखि करिब १२ किलोमिटर पश्चिममा समुद्र सतहबाट ७० मिटरको उचाइमा अवस्थित १०१.६ हेक्टर जमिनमा विस्तारित यो ताल निकै रमणीय र जैविक विविधताका हिसाबले प्रचुर सम्भावनायुक्त रहेको ।) 

२३. कोशी प्रदेशलाई कहिले साक्षर घोषित गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७९ भदौ २३ 

– साक्षर घोषित हुने यो तेस्रो प्रदेशका रूपमा रहेको।

– युनेस्कोद्वारा निर्धारित १२ मापदण्डलाई आधार बनाई प्रदेशलाई साक्षर घोषित गरिएको।

---

 १७ फागुन २०७९, बुधबार

१. साहसिक खेलमा एसियाकै उत्कृष्ट घोषित हुन सफल राष्ट्र कुन हो ?

 नेपाल (सन् २०२३ फेब्रुअरी)

– मलेसियामा आरएनए मिडिया ग्रुपले गरेको स्वतन्त्र अध्ययनबाट नेपाल एसियामै साहसिक खेल गतिविधिमा ‘प्रथम मुलुक’ घोषित भएको ।

– आरएनए मिडिया ग्रुपले गरेको अध्ययनबाट प्राकृतिक सम्पदा, जलस्रोत र भौगोलिक विविधतामा सम्पन्न नेपाल साहसिक खेलको सम्भावनाका दृष्टिले एसियाली मुलुकमध्ये शीर्ष १० भित्र पर्दै प्रथम मुलुक घोषित भएको । 

– मलेसियाको क्वालालम्पुरमा आयोजित समारोहमा मलेसियाका लागि नेपाली राजदूत डिल्लीराज पौडेलद्वारा ‘साहसिक खेलमा प्रथम देश’ अवार्ड ग्रहण गरिएको ।

२. वि.सं. २०७९ फागुन (सन् २०२३ फेब्रुअरी)मा त्रिवि मैदानमा सम्पन्न आईसीसी पुरुष विश्वकप लिग–२ अन्तर्गतको त्रिदेशीय शृङ्खलामा क्लिन स्विप गरी कीर्तिमान कायम गर्न सफल राष्ट्र कुन हो ?

 नेपाल 

– वि.सं. २०७९ फागुन (सन् २०२३ फेब्रुअरी)मा त्रिवि मैदानमा सम्पन्न खेलमा नेपालले स्कटल्यान्ड र नामिवियालाई दुई÷दुईवटै खेलमा हराएर यो सिरिजमा पूर्ण ८ अङ्क जोड्न सफल भएको ।

– नेपाली क्रिकेट टोलीले आईसीसी विश्वकप लिग २ त्रिकोणात्मक ओडीआई सिरिजमा पहिलो पटक चारवटै खेल जितेको । 

३. अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 फेब्रुअरी २१

– नारा : शैक्षिक रूपान्तरणका लागि बहुभाषिक शिक्षा 

– सन् १९५२ मा बङ्गलादेश (तत्कालीन समयमा पूर्वी पाकिस्तानका रूपमा रहेको)मा मातृभाषा (बङ्गाली भाषा) बोल्न पाउनु पर्छ भनेर माग गर्ने विद्यार्थी मारिएको दिनको संस्मरणमा यो दिवस मनाउने गरिएको ।

– संयुक्त राष्ट्रसङ्घ महासभाद्वारा सन् १९९९ मा घोषणा गरी सन् २००० देखि आफ्ना सम्पूर्ण सदस्य राष्ट्रलाई बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक जनसङ्ख्या र तिनको भाषाको कदरस्वरूप हरेक वर्ष फेब्रुअरी २१ लाई अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसका रूपमा मनाउने निर्णय गरेसँगै सदस्य राष्ट्रहरूमा यो दिवस मनाउँदै आइएको । 

– यस दिवसका माध्यमबाट विश्वका विभिन्न भाषा तथा संस्कृतिको विविधतालाई स्वीकार गरी बहुभाषा र बहुसंस्कृतिलाई संरक्षण प्रदान गरिएको । 

– मातृभाषाकै संरक्षणका लागि जागरणस्वरूप सं.रा. सङ्घको आह्वानमा सन् २००८ लाई अन्तर्राष्ट्रिय भाषा वर्षका रूपमा मनाइएको । 

– नेपालमा वि.सं. २०६६ देखि यो दिवस मनाउन सुरु गरिएको । 

– संयुक्त राष्ट्रसङ्घद्वारा सन् २०२२–२०३२ लाई आदिवासी भाषा दशक घोषणा गरिएको । 

४. फोनिज युके पत्रकारिता पुरस्कार–२०७९ कसलाई प्रदान गरियो ?

 पत्रकारद्वय रमिता लामा र नृपेन्द्रलाल श्रेष्ठ 

– नेपाल आदिवासी पत्रकार महासङ्घ (फोनिज)ले पत्रकारिताको माध्यमबाट आदिवासीका भाषा, कला, संस्कृति, साहित्यको उत्थानका लागि योगदान पु-याएका दुई पत्रकारलाई फोनिज युके पत्रकारिता पुरस्कार प्रदान गरेको । सन् २०१६ देखि फोनिज युके पत्रकारिता सम्मान र पुरस्कार दिइँदै आएको ।

५. राष्ट्रिय बालनाटक मेला २०७९ मा सर्वोत्कृष्ट नाटकको उपाधि चुम्न सफल नाटक कुन हो ?

 पार्वती 

– भक्तपुरको निस्ट स्कुलद्वारा प्रस्तुत गरिएको नाटक पार्वतीले सर्वोत्कृष्ट नाटक घोषित हुँदै एक लाख रुपियाँ नगद राशि प्राप्त गरेको । 

६. वि.सं. २०७९ फागुनमा सम्पन्न राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठानको आठौँ केन्द्रीय महाधिवेशनबाट अध्यक्षमा चयन हुन सफल कलाकार को हुन् ?

 रीता थापामगर 

– धादिङबेँसीमा सम्पन्न महाधिनेशनबाट रीता थापामगर सर्वसम्मत रूपमा अध्यक्षमा निर्वचित भएकी । त्यस्तै पशुपति शर्मा वरिष्ठ उपाध्यक्ष, रामजी खाँण प्रथम उपाध्यक्ष एवं राधिका हमाल महिला उपाध्यक्षका रूपमा निर्वाचित भएका ।) 

७. नेपाल पन्छी संरक्षण सङ्घका अनुसार हाल (वि.सं. २०७९ फागुन) नेपालमा कति प्रजातिका चरा भेटिएका छन् ?

 ८९२

८. पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा (इन्स्ट्रमेन्टल फ्लाइट रुल–आईएफआर) प्रविधिमा आधारित उडान–अवतरण कहिलेदेखि भएको हो ?

 वि.सं. २०७९ फागुन ११

– क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका रूपमा निर्माण भए पनि हालसम्म यो विमानस्थलमा आँखाले हेरेको आधारमा गरिने उडान (भिजिबल फ्लाइट रुल–भीएफआर) हुँदै आएको । आईएफआर प्रणाली सुरु भएसँगै अब अन्तर्राष्ट्रिय उडानको बाटो खुलेको । 

– आईएफआर प्रणाली सञ्चालन हुँदा अब पोखरामा उडान अवतरणका लागि चाहिने भिजिबिलिटी (दृश्य क्षमता) तीन हजार ६०० देखि चार हजार मिटर भए पुग्ने । यसअघि यस विमानस्थलमा पाइलटले आँखाले आकाश र रनवे हेरेर गरिने भीएफआर उडानका लागि विमानस्थल वरपरको भिजिबिलिटी न्यूनतम छ किलोमिटर हुनैपर्ने प्रावधान रहेको थियो । 

– यो विमानस्थल वि.सं. २०७९ फागुन १७ (सन् २०२३ जनवरी १) मा उद्घाटन भएको ।

९. सुखानी काण्ड कहिले भएको थियो ?

 वि.सं. २०२९ फागुन २१

– कम्युनिस्ट आन्दोलनका क्रममा वि.सं. २०२९ फागुन २१ मा सुखानीमा घटेको घटना ‘सुखानी काण्ड’का रूपमा परिचित छ । तत्कालीन पञ्चायती दमनविरुद्ध मोर्चाबन्दी गरेको आरोपमा पक्राउ परेका पाँच जना योद्धालाई झापाको चन्द्रगढीबाट इलाम जेल सार्ने बहानामा सुखानीको जङ्गलमा लगेर हत्या गरिएको थियो । (नेत्र घिमिरे, कृष्ण कुइँकेल, वीरेन राजवंशी, नारायण श्रेष्ठ र रामनाथ दाहाललाई सुखानीमा हत्या गरिएको थियो ।)

१०. न्युजिल्यान्डमा सन् २०२३ फेब्रुअरीमा आएको चक्रवात कुन हो ?

 गेब्रिएल

– (सो चक्रवातका कारण तीन हजारभन्दा बढी मानिसको हताहती एवं २० हजारभन्दा बढी घरमा क्षति पुगेको ।)

११. नेपाली पत्रकारको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल (इन्जा)द्वारा हरेक वर्ष प्रदान गरिने खोजी पत्रकारिता पुरस्कार, २०७९ कसलाई प्रदान गरियो ?

 पत्रकार मातृका दाहाल र तारा वाग्ले (पुरस्कार राशि : रु. ५० हजार) 

१२. सिद्ध कैलाश गुफा कहाँ रहेको छ ?

 सल्यान 

१३. नेकपा (एमाले)ले सरकारबाट बाहिरिने निर्णय गरेसँगै सरकार कहिले छोडेको हो ? 

 वि.सं. २०७९ फागुन १५ 

– प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’को नेतृत्वमा वर्तमान सरकारमा नेकपा (एमाले)का तर्फबाट सहभागी मन्त्रीहरूले राजीनामा दिएका । 

– प्रतिनिधि सभा विघटनपछि बनेको कांग्रेस नेतृत्व गठबन्धनलाई मङ्सिरमा भएको आमनिर्वाचनपछि भत्काउन सफल भए पनि एमालेसहितको गठबन्धन दुई महिनाभन्दा लामो समय चल्न सकेन । राष्ट्रपति चुनावलाई लिएर माओवादीसँग खटपट भएपछि एमाले फागुन १५ बाट औपचारिक रूपमा बाहिरिएको छ । सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्तासहित एमाले मन्त्रीहरूले राजीनामा दिएका । एमाले अब संसद्को प्रमुख प्रतिपक्षी कित्तामा पुगेको छ । 

– राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट सरकारमा सम्मिलित मन्त्रीहरू यसअघि नै सरकारबाट बाहिरिएका । त्यस्तै राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी पनि सरकारबाट बाहिरिएको छ । 

१४. पश्चिम नवलपरासी बर्दघाट नगरपालिकास्थित दबिला क्षेत्रलाई के घोषणा गरिएको छ ?

 बुद्धकालीन हलिदावसन नगर

– गौतम बुद्धको मावलीस्थल प्राचीन कोलीय गणराज्यअन्तर्गत पर्ने विभिन्न नगरमध्ये एउटालाई स्थानीय सरकारले सो घोषणा गरेको ।

– प्राचीन कोलीय गणराज्यअन्तर्गत उत्तरक, ककरपत्त, हलिदावसन, संयोगा, रामग्राम, सज्जनेल एवं कुन्डीय नामका सात नगर रहेको इतिहासविद्ले उल्लेख गरेका ।

– प्राचीन कोलीय राज्यको राजधानी हाल पण्डितपुरमा रहेको पुरातात्त्विक  अध्ययनले देखाएको भए पनि अन्य प्राचीन नगरहरू कहाँ थिए भन्ने अध्ययन अनुसन्धानको विषय बनेको ।

१५. कर्णाली प्रदेशमा प्रदेशस्तरीय आविस्कार केन्द्र स्थापनाका लागि राष्ट्रिय आविस्कार केन्द्र र मध्यपश्चिमाञ्चल विश्वविद्यालयबीच द्विपक्षीय समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर कहिले भएको हो ? 

 वि.सं. २०७६ फागुन १ 

१६. दोस्रो नेपाल भाषा स्टार म्युजिक भिडियो अवार्डस–२०७९ मा लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्डबाट सम्मानित हुने कलाकार को हुन् ?

 कलाकार मदनकृष्ण श्रेष्ठ (वि.सं. २०७९ फागुन) 

१७. गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीमा पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध कला, संस्कृति एवं साहित्य महोत्सवको आयोजना कहिले गरियो ? 

 वि.सं. २०७६ माघ २४–२६

– लुम्बिनी प्रदेश सरकार र लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयको सहकार्यमा महोत्सव आयोजना गरिएको । 

१८. हिमालयन बैङ्क र सिभिल बैङ्कको एकीकृत कारोबार कहिलेदेखि सुरु भएको हो ?

 वि.सं. २०७९ फागुन १२

– दुवै बैङ्कको सम्पूर्ण सम्पत्ति तथा दायित्व गाभिएपश्चात् दुवै संस्थाबाट सञ्चालन हुँदै आएको सम्पूर्ण वित्तीय कारोबार एकीकृत रूपमा अब ‘हिमालयन बैङ्क लिमिटेड’को नामबाट हुन थालेको । 

– हिमालयनले सिभिल बैङ्कलाई १०० ः ८०.२८ को स्वाप रेसियोमा प्राप्ति गरेको । 

– सिभिल बैङ्कलाई प्राप्ति गरेपछि हिमालयन बैङ्कको चुक्ता पुँजी ३४ अर्ब रुपियाँ पुगेको ।

– बैङ्कको केन्द्रीय कार्यालय कमलादी (हिमालयन बैङ्कको साबिककै केन्द्रीय कार्यालय)मा रहने भएको । 

१९. तथ्यमा आधारित भएर नीति निर्माण गर्ने तयारीअनुसार सरकारले तथ्याङ्क प्रणाली विकासका लागि कति वर्षे रणनीति ल्याएको छ ?

 पाँच वर्षे (वि.सं. २०७५ चैत)

– (रणनीतिले सङ्घीय संरचनाअनुसार केन्द्रदेखि स्थानीय तहसम्मका तथ्याङ्कीय एकाइ र गर्नुपर्ने काम निश्चित गर्ने । रणनीति कार्यान्वयन अवधिमा केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागलाई स्तरोन्नति गरी राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयमा परिणत गरिनेछ ।)

२०. मानिसको शरीरमा इन्सुलिन हर्मोन उत्पादन गर्ने ग्रन्थी कुन हो ?

 प्याङ्क्रियाज

२१. मधेश प्रदेशका सबै पालिकामा मुख्यमन्त्री बेटी पढाउँ, बेटी बचाउँ कार्यक्रम कहिलेदेखि सञ्चालन गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७५ फागुन १९

– मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतद्वारा मधेश प्रदेशका सबै पालिकामा यो कार्यक्रम लागू भएको घोषणा गरिएको । यसअघि मधेश प्रदेशका आठ जिल्लाबाट एक/एक पालिका गरी जम्मा आठवटा पालिकामा मात्रै सो कार्यक्रम लागू भएको थियो ।

– यो अभियानले महिलामाथि हुने भेदभावमा कमी हुने, कम उमेरमा छोरीको विवाह गर्नेमा कमी आउने महिला तथा शिशु मृत्युदरमा कमी हुनुका साथै महिला हिंसामा पनि कमी आउने विश्वास प्रदेश सरकारले लिएको छ ।

२२. विकास समिति ऐन, २०१३ बमोजिम गठन भएका सबै विकास समिति खारेज गर्ने निर्णय सरकारले कहिले गरेको हो ? 

 वि.सं. २०७५ असार २०

– (विकास समिति ऐन, २०१३ बमोजिम गठन भएका सबै क्षेत्रका विकास समितिमध्ये सम्बन्धित मन्त्रालयले कायमै राख्न आवश्यक ठानी औचित्यसहित मन्त्रिपरिषद्मा प्रस्ताव पेस गरी मन्त्रिपरिषद्को निर्णयबमोजिम कायम हुनेबाहेक अन्य सबै समिति सोही ऐनको दफा ८ बमोजिम विघटन गर्र्नेे, विघटित समितिमार्फत भइरहेको अत्यावश्यक सेवा एवं राष्ट्रिय महìवका आयोजनाको सञ्चालन एवं सोसम्बन्धी कार्य सम्बन्धित मन्त्रालय वा मातहतबाट सम्पादन गर्नेलगायतका निर्णय २० असारको मन्त्रिपरिषद् बैठकले गरेको ।)

---

 १० फागुन २०७९, बुधबार

१. कवि मोहनहिमांशु थापाको निधन कहिले भएको हो ?

 वि.सं. २०७९ फागुन ४

२. राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगले हालै सार्वजनिक गरेको कार्यसम्पादन मूल्याङ्कनअनुसार देशकै उत्कृष्ट बन्न सफल स्थानीय तह कुन हो ?

 नरैनापुर (बाँके)

– सो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन (२०७९ मा प्रकाशित) अनुसार प्युठान नगरपालिका दोस्रो र म्याग्दीको मङ्गला गाउँपालिका तेस्रो भएका ।

३. नेपाली पत्रकारको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल (इन्जा)द्वारा प्रदान गरिएको इन्जा बौद्धिक अनुसन्धान वृत्ति पुरस्कार (२०७९)बाट कसलाई सम्मान गरियो ?

 जगत नेपाल र माधवप्रसाद तिवारी

४. नेपालमा निर्वाचन दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 फागुन ७

– वि.सं. २०७९ फागुन ७ मा ७औँ निर्वाचन दिवस मनाइएको ।

५. यम (प्लुटो)लाई ग्रहको स्तरबाट हटाई पुड्के ग्रह (ड्वार्फ प्लानेट)को मान्यता कहिले दिइएको हो ?

 सन् २००६

– यसका पाँच उपग्रह (चारोन, हाइड्रा, केरर्वेरस, निक्स एवं टिक्स रहेका) ।

– यसलाई सन् १९३० मा ‘क्लाइड टम्बग’ले पत्ता लगाएका ।

६. पुरातात्विक शिल्पी सङ्ग्रहालयको निर्माण कहाँ गरिएको छ ?

 गाउँसहरस्थित थुम्काडाँडा (लमजुङ)

– (पहाडी दलित समुदायको पहिचानका रूपमा निर्माण भएको सो सङ्ग्रहालयमा पूर्वजहरूले बनाएका वस्तु राखिएको ।)

७. बास्केटबल खेलमा हुप कति फिट उचाइमा रहेको हुन्छ ?

 १० फिट

८. नेपालमा प्रथम राष्ट्रिय स्की (हिउँमा चिप्लिने खेल) कुन जिल्लामा आयोजना भएको हो ?

 रसुवा

९. प्रथम दक्षिण एसियाली खेलकुद प्रतियोगिता कहिले र कहाँ आयोजना भएको हो ?

 सन् १९८४ सेप्टेम्बर १७–२३, काठमाडौँ

– नेपालमा आयोजना भएका साग खेलकुद प्रतियोगिता

– प्रथम सन् १९८४ काठमाडौँ

– आठौँ सन् १९९९ काठमाडौँ

– १०औँ सन् २०१९ काठमाडौँ, पोखरा, जनकपुर

१०. साहसिक खेल भिया फराटा नेपालमा पहिलो पटक कुन ठाउँमा आयोजना गरियो ?

 ग्याल्जेन पिकको बेस क्याम्प (जुगल हिमाल)

११. नेपालमा पहिलो पटक बिनाअप्रेसन मुटुको भल्भको सफल प्रत्यारोपण गर्ने अस्पताल कुन हो ?

 शहीद गङ्गालाल हृदय केन्द्र

१२. वित्तीय संस्थाका लागि जलवायु परिवर्तन कानुन लागू गर्ने विश्वकै पहिलो राष्ट्र कुन हो ?

 न्युजिल्यान्ड (सन् २०२१)

१३. इन्डोनेसियाको संसद्द्वारा राजधानी सार्ने कानुन कहिले पारित भएको हो ?

 सन् २०२२ जनवरी १८

१४. उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन (नेटो)को स्थापना कहिले भएको हो ?

 सन् १९४९ अप्रिल ४

– दोस्रो विश्व युद्धपश्चात् युरोपमा रुसको विस्तारलाई रोक्ने उद्देश्यका साथ यस संस्थाको स्थापना भएको । अमेरिकाको वासिङ्टनमा हस्ताक्षरित यो सन्धि उत्तर एटलान्टिक सन्धिका आधारमा स्थापित सङ्गठन हो ।

– नर्थ एट्लान्टिक एलायन्स र वासिङ्टन ट्रिटी भनेर पनि चिनिने यो एक अन्तरसरकारी सैन्य गठबन्धन हो ।

– १२ संस्थापक सदस्य राष्ट्र रहेको यस संस्थामा २८ युरोपियन र दुई अमेरिकी राष्ट्र आबद्ध रहेका ।

– सङ्गठनका संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरू : अमेरिका, फ्रान्स, बेलायत, क्यानडा, नेदरल्यान्ड, बेल्जियम, डेनमार्क, लक्जेम्बर्ग, नर्वे, आइसल्यान्ड, इटाली र पोर्चुगल ।

१५. नेपालको पहिलो खुला दिसामुक्त घोषित जिल्ला कुन हो ?

 कास्की

– घोषणा भएको मिति : वि.सं. २०६८ असार १०

– खुला दिसामुक्त घोषणा हुने दोस्रो जिल्ला : चितवन (२०६८ असोज ६)

– तेस्रो : तनहुँ (२०६९ साउन ३)

– सबैभन्दा पछि खुला दिसामुक्त घोषित जिल्ला ः भोजपुर (२०७६ असोज ४)

– नोट : दक्षिण एसियामै खुला दिसामुक्त घोषित हुने पहिलो राष्ट्र नेपाल २०७६ असोज १३ (सन् २०१९ सेप्टेम्बर ३०) रहेको ।

१६. सातौँ राजर्षि जनक कप फुटबल प्रतियोगिता २०७९ को उपाधि कसले जित्यो ?

 मच्छिन्द्र फुटबल क्लब

– २०७९ फागुन ७ मा सम्पन्न प्रतियोगिताको फाइनल खेलमा जावलाखेल युथ क्लबलाई २–१ गोलले पराजित गर्दै मच्छिन्द्रले उपाधि चुमेको ।

– मच्छिन्द्रले पहिलो पटक राजर्षि जनक कपको ट्रफी उचाल्दै नगद १० लाख रुपियाँ प्राप्त गरेको ।

– उपविजेता बनेको जावलाखेलले पाँच लाख रुपियाँ प्राप्त गरेको ।

– २५ माघदेखि भएको प्रतियोगितामा एक विदेशी, दुई विभागीयसहित ‘ए’ डिभिजन र मोफसल तथा आयोजकसमेत गरी १२ वटा टोलीको सहभागिता रहेको ।

– प्रतियोगितामा बागमती युवा क्लवका सृजन गौतम सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएका । यसैगरी मच्छिन्द्रका विशाल श्रेष्ठ उत्कृष्ट गोलरक्षक, जावलाखेलका सिमान्त थापा उत्कृष्ट डिफेन्डर, जावलाखेलकै समिराज ठोकर उत्कृष्ट मिड फिल्डर एवं मच्छिन्द्रका विमल घर्तीमगर उत्कृष्ट घोषित भएका ।

१७. नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपतिमा नियुक्त हुने पहिलो महिला कुलपति को हुन् ?

 रङ्गकर्मी निशा शर्मा पोखरेल (वि.सं. २०७९ फागुन)

– नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपतिमा भूपाल राई एवं नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपतिमा नारदमणि हार्तम्छाली नियुक्त भएका ।

१८. कञ्चनपुरस्थित दैजी–छेला औद्योगिक क्षेत्रको शिलान्यास कहिले गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७७ फागुन १०

– सरकारले प्रस्ताव गरेका १५ नयाँ औद्योगिक क्षेत्रमध्ये आगामी पाँच वर्षमा सम्पन्न गर्ने गरी छवटा क्षेत्रको निर्माण कार्यलाई अघि बढाइएको । सरकारले आ.व. २०७७÷७८ को नीति तथा बजेटमा सबै प्रदेशमा कम्तीमा एक औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गर्न बजेट विनियोजन गरिएको । कञ्चनपुरको दैजी–छेला, बाँकेको नौवस्ता, रुपन्देहीको मोतीपुर, चितवनको शक्तिखोर, मकवानपुरको मयुरधाप तथा झापाको दमक औद्योगिक क्षेत्र निर्माणका लागि सरकारले २०७७ चैत्रमा निर्णय गरेको थियो ।

१९. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको विकास नीति समिति (सीडीपी)ले नेपाललाई कति अवधिको तयारी समय दिएर विकासशील मुलुकमा स्तरोन्नतिका लागि सिफारिस गरेको छ ?

 पाँच वर्ष (सन् २०२६)

– संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विकास नीति समिति (सीडीपी)ले नेपाललाई विकासशील देशमा स्तरोन्नतिका लागि सिफारिस गरेको । नेपाल अब अति कम विकासित देशबाट विकासशील देशमा स्तरोन्नति हुने भएको तर त्यसका लागि समय भने केही पर सरेको छ । नेपालले पाँच वर्षको सहुलियतपूर्ण समय पाएको छ ।

– सन् २०२१ फेब्रुअरी २२ देखि २६ सम्म चलेको सीडीपीको त्रैमासिक समीक्षाका क्रममा नेपालले कम विकसित देशबाट विकासशील देशमा स्तरोन्नतिका लागि मापदण्ड पूरा गर्दै रहेको पाइएकाले तयारीका लागि पाँच वर्ष समय दिएर यो सिफारिस गरिएको स्पष्ट पारेको ।

– अल्पविकसित मुलुकबाट विकासशील मुलुकमा स्तरोन्नति हुन संयुक्त राष्ट्रसङ्घले आय, आर्थिक जोखिम र मानव सम्पत्तिसँग सम्बन्धित तीनवटा मापदण्ड तोकी सोअनुसारका सूचक पूरा हुनुपर्ने सर्त राखेको भए पनि दुईवटा मापदण्ड मात्र पूरा भए स्तरोन्नति हुन सकिने प्रावधान छ । आर्थिक जोखिम तथा मानव सम्पत्ति सूचकमा तोकिएको न्यूनतम अङ्क (थ्रेसहोल्ड) कायम भएकाले नेपाल सन् २०१५ मा नै अल्पविकसित मुलुकबाट विकासशील मुलुकमा स्तरोन्नतिका लागि योग्य थियो तर नेपालकै अनुरोधमा यस्तो स्तरोन्नतिलाई स्थगन गरिएको थियो ।

– राष्ट्रसङ्घको प्रचलनअनुसार नयाँ स्तरोन्नत मुलुकले थप तीन वर्ष तयारीका लागि समय पाउने प्रावधान छ । नेपालले २०२४ सम्ममा स्तरोन्नतिका निर्धारित तीनवटै मापदण्ड पूरा गर्नुपर्ने हो तर कोभिड–१९ का कारण उत्पन्न विश्वव्यापी असामान्य अवस्थामा नेपालले गरेको विशेष अनुरोध अनुसार दुई वर्ष बढाई सन् २०२६ सम्ममा यस्ता सूचक पूरा गर्न पाउने सुविधा पाएको छ ।

– त्यसैगरी सन् २०३० मा नेपाललाई मध्यम आयको देश बनाउने पनि चुनौती रहेको छ ।

२०. नेपाल सरकारद्वारा सामाजिक स्वास्थ्य सुरक्षा (स्वास्थ्य बीमा) कार्यक्रमको सुरुवात कहिलेदेखि भएको हो ?

 वि.सं.२०७२ चैत २५

– स्वास्थ्य उपचारमा हुने खर्चको भारलाई अग्रिम व्यवस्थापन गरी आमनागरिकको उपचारमा सहज पहुँच पुर्याउने उद्देश्यका साथ यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको ।

२१. नेपालमा किसान सूचीकरण राष्ट्रिय अभियानको सुरुवात कहिलेदेखि भएको हो ?

 वि.सं. २०७७ फागुन २२

– कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले तयार पारेको किसान सूचीकरण व्यवस्थापन प्रणालीको शुभारम्भ गर्दै अभियान थालनी गरिएको ।

– सूचीकरण अभियानपश्चात् सरकारबाट उपलब्ध हुने सेवासुविधा वास्तविक किसानले पाउने विश्वास गरिएको ।

– युरोपियन युनियनको सहयोगमा किसान सूचीकरण व्यवस्थापन प्रणाली कार्यक्रम सञ्चालन भएको ।

२२. एम्नेस्टी इन्टरनेसनलको स्थापना कहिले भएको हो ?

 सन् १९६१

– वैचारिक आस्था एवं राजनीतिक तथा धार्मिक मतभेदका कारण बन्दी वनाइएकाको सहयोग गर्ने उद्देश्यका साथ यो संस्थाको स्थापना भएको ।

– विविध पक्ष (राजनीतिक, धार्मिक, सांस्कृतिक)का आस्थाका बन्दीको अभिलेख तयार गरी तिनीहरूको मुक्तिका लागि सम्बन्धित मुलुकसमक्ष अनुरोधसाथ सिफारिस गर्ने कार्य यसले गर्दछ ।

– ‘अन्तर्राष्ट्रिय क्षमादान सङ्गठन’ भनेर पनि चिनिने यस संस्थाको स्थापना बेलायतका कानुनविद् पिटर वेनेन्सनको सक्रियतामा भएको ।

– यसको प्रधान कार्यालय बेलायतको लन्डनमा रहेको ।

२३. ‘नेपाल आँखा बैङ्क’को स्थापना कहिले र कहाँ भएको हो ?

 सन् १९९४, तिलगङ्गा (काठमाडौँ)

– आँखाको नानी प्रत्यारोपण गर्ने सुविधा प्रदान गर्ने उद्देश्यले यसको स्थापना भएको ।

– अन्तर्राष्ट्रिय आँखा बैङ्कको सङ्घ बाल्टिमोर (अमेरिका)को प्राविधिक सहयोग एवं सहायतामा यस बैङ्कको स्थापना भएको ।

– आँखा दान गर्ने व्यक्ति मरेको १२ घण्टाभित्र आँखाको सबैभन्दा बाहिर पट्टि रहेको पातलो झिल्ली अर्थात् कोर्निया झिकी यस बैङ्कमा सुरक्षितसाथ राखी अर्को व्यक्तिमा प्रत्यारोपण गरिने ।

२४. अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 फेब्रुअरी २१

– (सन् २००० देखि २१ फेब्रुअरीलाई विश्वभरि नै मातृभाषा दिवसका रूपमा मनाउन थालिएको ।)

२५. चीनले आफ्नो राष्ट्रिय सेनालाई आधुनिक उच्च प्रविधियुक्त बनाउने गरी राष्ट्रिय प्रतिरक्षा योजना कहिले सार्वजनिक गरेको हो ?

 सन् २०१९ जुलाई २४

– प्रतिरक्षा योजना सन् २०१२ यता पहिलो पटक सार्वजनिक गरिएको ।

– विश्वमा सबैभन्दा बढी सैनिक रहेको चीन प्रतिरक्षामा सबैभन्दा बढी खर्च गर्ने मुलुकको सूचीमा विश्वमै दोस्रो स्थानमा पर्ने । यस सूचीमा अमेरिका पहिलो स्थानमा रहेको ।

---

३ फागुन २०७९, बुधबार

१. राजस्व सङ्कलनले नकारात्मक लय समातेसँगै सरकारले आ.व. २०७९÷८० को बजेटको आकार घटाउँदै कति कायम गरेको छ ?

 १५ खर्ब ४९ अर्ब ९९ करोड

– आर्थिक सूचकहरूमा क्रमिक सुधार हुँदै गए पनि सरकारको लक्ष्यअनुसार स्रोतको सुनिश्चितता नहुँदा मध्यावधि समीक्षामार्फत सरकारले चालू आर्थिक वर्षको बजेट कटौती गरेको । उपप्रधान तथा अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलद्वारा वि.सं. २०७९ माघ २९ मा प्रतिनिधि सभामा बजेटको अर्धवार्षिक मूल्याङ्कन प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्दै बजेट दुई खर्ब ४४ अर्ब रुपियाँले घटाइएको । आन्तरिक तथा बाह्य कारणले बजेटको स्रोतमाथि दबाब परेपछि बजेटको अर्धवार्षिक मूल्याङ्कनमार्फत सरकारद्वारा सुरु विनियोजनको तुलनामा १३.५९ प्रतिशतले बजेट घटाइएको । बजेटको लक्ष्य र उद्देश्य पूरा गर्न प्रतिकूलता सिर्जना भएकाले बजेट संशोधन गरेर घटाउनु परेको साथै चालू आ.व.को बाँकी अवधिमा बजेट कार्यान्वयनलाई यथार्थपरक बनाउन पनि आकार घटाएको बताइएको ।
– सरकारले आ.व. २०७९/८० का लागि रु. १७ खर्ब ९३ अर्ब ८३ करोडको बजेट विनियोजन गरेको थियो ।
– चालू आ.व.को खर्चतर्फ सरकारले चालूतर्फको खर्च घटाएर १० खर्ब २१ अर्ब ९२ करोड रुपियाँ खर्च हुने संशोधित अनुमान गरेको ।
– त्यस्तै पुँजीगततर्फ तीन खर्ब १३ अर्ब ८५ करोड रुपियाँ र वित्तीय व्यवस्थातर्फ दुई खर्ब १४ अर्ब २१ करोड रुपियाँ खर्च हुने अनुमान रहेको ।
– आयातमा लगाइएको प्रतिबन्ध आर्थिक गतिविधिमा आएको सुस्तता र बाह्य कारणले आम्दानीको मुख्य स्रोत राजस्वमा दबाब परेको अर्थ मन्त्रालयको निष्कर्ष रहेको ।
– यही आधारमा मन्त्रालयले राजस्वको सुरु अनुमानमा पनि संशोधन गर्दै आन्तरिक ऋणसहित १३ खर्ब ४१ अर्ब रुपियाँ उठ्ने संशोधित अनुमान गरेको ।
– वैदेशिक अनुदान ३८ अर्ब ४५ करोड रुपियाँ र वैदेशिक ऋण एक खर्ब ७० अर्ब रुपियाँ खर्च हुने अनुमान रहेको ।
– मन्त्रालयले चालू आ.व.को छ महिनासम्म सङ्कलित राजस्व लक्ष्यको तुलनामा २४.८ प्रतशतले कम र गत आ.व.को तुलनामा १५ प्रतिशतले घटेको जनाएको । आ.व. २०२४/२५ पछि दोस्रो पटक राजस्वको वृद्धि नकारात्मक भएको जनाइएको ।
बजेट (२०७९/८०) को संशोधित अनुमान

२. भारतको प्रसिद्ध टेलिभिजन अवार्ड दादासाहेब फाल्के अवार्ड (२०२३) बाट सम्मानित हुने नेपाली को हुन् ?

 हरिशरण सुवेदी

– (विज्ञापन तथा मिडिया व्यवसायी सुवेदीलाई नेपालको टेलिभिजन उद्योगमा विशेष योगदान पु¥याएबापत सो अवार्ड प्रदान गरिएको ।)

३. वि.सं. २०७९ माघ २६ मा सुदूरपश्चिमको मुख्यमन्त्रीमा को नियुक्त भएका छन् ?

 कमलबहादुर शाह (नेपाली कांग्रेस)

– यसअघि मुख्यमन्त्री नियुक्त राजेन्द्रसिंह रावलले विश्वासको मतका लागि प्रदेश सभामा राखेको प्रस्ताव बहुमतबाट अस्वीकृत भएपछि उनले सोही दिन पदबाट राजीनामा दिएका थिए । राजीनामा दिएपश्चात् माघ २६ कै दिन प्रदेशप्रमुख देवराज जोशीले शाहलाई मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त गरेका ।
– नवनियुक्त मुख्यमन्त्री शाहले एक महिनाभित्र विश्वासको मत लिनुपर्नेछ ।
– सुदूरपश्चिम प्रदेश सभामा सत्ता गठबन्धनको बहुमत हुँदाहुँदै पनि सत्ता गठबन्धनमै रहेको नागरिक उन्मुक्ति पार्टीले मत नदिँदा रावलले विश्वासको मत प्राप्त गर्न नसकेका ।

४. राष्ट्रिय कफी दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 मङ्सिर १

– २०७९ को नारा : व्यावसायिक कफी खेतीमा जोड, गुणस्तरीय उत्पादन हाम्रो अठोट
– राष्ट्रिय कफी दिवस वि.सं. २०६२ देखि मनाउन थालिएको ।

५. विश्व सिमसार दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 फेब्रुअरी २

– सन् २०२३ मा ‘वेटल्यान्ड रेस्टोरेसन’ नाराका साथ यो दिवस मनाइएको ।
– विश्वमा यो दिवस सन् १९८५ देखि र नेपालमा १९९७ देखि मनाउन थालिएको ।
– नेपालका १० सिमसार क्षेत्र रामसार सूचीमा सूचीकृत भएका ।
– सन् १९७१ फेब्रुअरी २ मा इरानको रामसारमा यस सन्धिमा हस्ताक्षर भएको ।
– नेपाल सन् १९८७ मा यस सन्धिमा आबद्ध भएको ।

६. परराष्ट्र मन्त्रालयमा ब्रेन गेन सेन्टरको स्थापना कहिले गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७६ जेठ १७

– विदेशमा रहेका नेपालीको ज्ञान, सीपलाई मुलुकको हितमा प्रयोग गर्ने उद्देश्यअनुरूप यो सेन्टरको स्थापना गरिएको ।

७. स्थानीय योजना निर्माण मञ्चको पाँचौँ अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भयो ?

 वि.सं. २०७९ माघ १९–२०, काठमाडौँ

– ‘एकीकृत र जलवायु अनुकूलन सहरी विकासका लागि स्थानीय योजना’ नाराका साथ सञ्चालन भएको सो सम्मेलनमा एसिया प्रशान्त क्षेत्रका १३ मुलुकका सहरी परियोजनाकार, उच्चपदस्थ कर्मचारी र सम्बन्धित विषयविज्ञको सहभागिता रहेको ।
– दिगो उत्थानशील र समावेशी समाज एवं सहरी बस्ती निर्माणका लागि हातेमालो गर्ने उद्देश्यका साथ जापान सरकारको अगुवाइमा सन् २०१८ मा स्थानीय योजना निर्माण मञ्च गठन भएको । मञ्चमा एसिया प्रशान्त क्षेत्रका नेपाल, भारत, चीन, भुटान, श्रीलङ्का, मलेसिया, भियतनाम, जापानलगायतका १३ देश आबद्ध रहेका ।
– नेपालमा यो सम्मेलन पहिलो पटक आयोजना भएको ।

८. निर्वाचन आयोगले चितवन जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र २ मा रिक्त रहेको प्रतिनिधि सभा सदस्यको उपनिर्वाचन कहिले गर्ने भएको छ ?

 वि.सं. २०८० वैशाख १०

– (निर्वाचन आयोगको २०७९ माघ २९ मा बसेको बैठकले सो निर्णय गरेको ।)

९. बीपी स्मृति ट्रस्टद्वारा प्रदान गरिएको बीपी साहित्य सम्मानबाट सम्मानित हुने स्रष्टा को हुन् ?

 साहित्यकार कृष्णप्रसाद गौतम (पुरस्कार राशि ः रु. एक लाख एक हजार)

– त्यसैगरी बीपी सेनानी पुरस्कार (पुरस्कार राशि ः रु. ५१ हजार) शान्ति कार्कीलाई प्रदान गरिएको ।

१०. सरकारले कैलालीस्थित गेटा मेडिकल कलेजलाई शहीद दशरथचन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय बनाउने निर्णय कहिले गरेको हो ?

 वि.सं. २०७९ माघ २९

– (२०७९ माघ २९ मा बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले प्रस्तावित गेटा मेडिकल कलेजलाई शहीद दशरथचन्द राष्ट्रिय स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय बनाउने निर्णय गरेको ।)

११. अन्तर्राष्ट्रिय गुणस्तर प्रमाणीकरण प्राप्त गर्न सफल पहिलो नगरपालिका कुन हो ?

 तिलोत्तमा नगरपालिका (रुपन्देही)

१२. नेपाल प्रशासनिक प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको स्थापना कहिले भएको हो ?

 वि.सं. २०३९ असोज ११

१३. भू–उपयोग ऐन, २०७६ अनुसार कृषि क्षेत्र भन्नाले के बुझिन्छ ?

 कृषिबाली उत्पादन, पशुपन्छीपालन, फार्म हाउस, मत्स्यपालन, माहुरीपालन, रेशमखेतीलगायत कृषिजन्य उत्पादन, बागवानी वा वनवाटिका, जडीबुटी र कृषि वनका लागि प्रयोग भएको वा हुनसक्ने जग्गा ।

१४. पर्यावरणीय संरक्षणका लागि ‘चिप्को आन्दोलन’ सञ्चालन गर्ने अभियन्ता को हुन् ?

 सुन्दरलाल वहुगुणा

– भारतको गडवाल क्षेत्रमा वन फँडानीविरुद्ध उनले सन् १९७३ तिर यो आन्दोलन सञ्चालन गरेका ।

१५. बेइजिङ प्लस २५ भन्नाले के बुझिन्छ ?

 महिला सशक्तीकरणका सम्बन्धमा चीनको राजधानी बेइजिङमा २५ वर्षअघि सम्पन्न चौथो विश्व महिला सम्मेलनको पुनरवलोकनका लागि सन् २०१९ अक्टोबरमा काठमाडौँमा आयोजित बैठक

१६. प्रमुख निर्वाचन आयुक्त वा निर्वाचन आयुक्तको पदमा नियुक्तिका लागि आवश्यक पर्ने न्यूनतम शैक्षिक योग्यता कति हो ?

 स्नातक तह

१७. काठमाडौँको चोभारमा रहेको सुक्खा बन्दरगाह (ड्राइपोर्ट) लजिस्टिक हबका रूपमा कहिलेदेखि सञ्चालनमा ल्याइएको हो ?

 वि.सं. २०७९ माघ २७

– व्यापार सहजीकरण गर्ने उद्देश्यसहित विश्व बैङ्कको सहयोगमा निर्माण भएको यो बन्दरगाह प्रभावकारी रूपमा सञ्चालनमा आउन नसकेपछि यहाँ निर्माण भएको पूर्वाधार प्रयोगमा ल्याउन पार्किङस्थल र गोदाम सञ्चालनमा ल्याइएको ।
– यस सुक्खा बन्दरगाहमा रहेको आन्तरिक टर्मिनलमा १५० वटा सवारीसाधन पार्किङ क्षमता, एक हजार २९६ वर्गकिलोमिटर क्षमताको एउटा गोदामघर, ८० मेट्रिक टन क्षमताको सवारी नापतौल, लोड÷अनलोड सेड,
चालक तथा कामदारका लागि शौचालय आदिको व्यवस्था रहेको ।
– सुक्खा बन्दरगाहको ८५ रोपनी जग्गालाई लजिस्टिक हबका रूपमा विकास गरी सञ्चालनमा ल्याइएको ।
– विश्व बैङ्कको एक अर्ब ५४ करोड रुपियाँ सहयोगमा निर्माण गरिएको सो बन्दरगाह वि.सं. २०७८ चैत २२ मा उद्घाटन भएको ।

१८. आन्तरिक राजस्व विभागले स्थायी लेखा नम्बर (पान) वितरणमा वायोमेट्रिक प्रणाली पहिलो चरणमा कहाँ लागू गरेको हो ?

 काठमाडौँ उपत्यका

– पहिलो चरणमा काठमाडौँ उपत्यकाभित्रका करदाता
सेवा कार्यालयमा आ.व. २०७७/७८ देखि यो प्रणाली सुरु गरिएको ।
– हाललाई बिपान (व्यावसायिक स्थायी लेखा नम्बर) उपलब्ध गराउँदा मात्र यस्तो प्रणाली कार्यान्वयनमा ल्याइएको ।
– वायोमेट्रिक प्रणाली बिस्तारै देशैभरका करदाता सेवा कार्यालयमा लागू गरिने ।

१९. लिम्वू भाषा कुन लिपिमा लेखिन्छ ?

 सिरिजङ्गा

– (यस लिपिको आविष्कार तेअङ्सी सिरिजङ्गाबाट भएको । उनको जन्म १७६० को दशकमा ताप्लेजुङ जिल्लाको तल्लेक भन्ने ठाउँमा भएको ।)

२०. अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतको प्रधान कार्यालय कहाँ रहेको छ ?
 नेदरल्यान्डको द हेग

– सन् १९९८ जुलाई १७ मा रोम सन्धिबाट यस संस्थाको अवधारणा पारित भएको तथा सन् २००२ जुलाई १ मा स्थापना भएको ।
– कार्यालय सञ्चालनका भाषा : २ (अङ्ग्रेजी र फ्रेन्च)
– आधिकारिक भाषाहरू : छ (अङ्ग्रेजी, फ्रेन्च, स्पेनिस, रसियन, चाइनिज र अरेविक)
– अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतको ‘चाइल्ड ब्रेन’ भनी चिनिने संस्था एमनेस्टी इन्टरनेसनल हो ।
– अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतका सदस्य राष्ट्र १२३ रहेका ।
– यस संस्थाको सदस्यबाट बाहिरिने राष्ट्र चार (बुरुन्डी, दक्षिण अफ्रिका, गाम्बिया र फिलिपिन्स) रहेका । बाहिरिने पहिलो राष्ट्र बुरुन्डी (सन् २०१६ अक्टोबर १७) र पछिल्लो राष्ट्र फिलिपिन्स (सन् २०१८ मार्च १७) रहेका ।

---

२५ माघ २०७९, बुधबार, गोरखापत्र

१. नेपाल राष्ट्र बैङ्कका पहिलो गभर्नर हिमालयशमशेर जबराको निधन कहिले भएको हो ? 

 वि.सं. २०७९ माघ २२

– वि.सं. १९८४ पुसमा जन्मिएका जबरा नेपाल राष्ट्र बैङ्क स्थापना (वि.सं. २०१३ वैशाख १४) भएपछि पहिलो गभर्नर बनेका । वि.सं. २०१३ वैशाख १० गतेको निर्णयअनुसार नेपाल राष्ट्र बैङ्कको गभर्नरमा नियुक्त भएका जबराले वि.सं. २०१३ वैशाख १४ देखि २०१७ माघ २५ सम्म गभर्नर भई कार्यभार सम्हालेका । 

– २००७ सालको परिवर्तनपछि बनेको पहिलो संयुक्त सरकारमा उनी पहिलो अर्थसचिव बनेका । 

– उनकै पालामा भा.रु. १०० बराबर ने.रु. १६० कायम हुने गरी सटही दर निर्धारण गरिएको । 

– सुवर्णशमशेर जबराद्वारा २००८ माघ २१ गते प्रस्तुत नेपालको पहिलो बजेट निर्माणमा उनको महìवपूर्ण योगदान रहेको । 

– पहिलो नेपाली नोटमा हस्ताक्षर गर्ने गभर्नर उनी नै हुन् । यसअघि सदर मुलुकीखानाबाट नोट निष्कासन हुने गथ्र्यो; जसमा खजाञ्चीको नाम उल्लेख हुन्थ्यो तर हस्ताक्षर भने हुँदैनथ्यो ।

– सन् १९६२ देखि १९६४ सम्म संयुक्त राष्ट्रसङ्घको न्युयोर्कस्थित कार्यालयमा प्रोग्राम अफिसर, प्रोजेक्ट अफिसरका रूपमा कार्य गरेका जबराले सन् १९६४–७२ सम्म यूएनडीपीमा समेत कार्य गरेका । उनी हिमालयन बैङ्कको संस्थापक पनि हुन् । 

– जर्नेल लक्ष्मणशमशेर जबरा र विजयालक्ष्मीको कोखबाट जन्मिएका जबराले भारतको मुम्बईस्थित स्कुल अफ इकोनोमिक्स एन्ड सोसियोलोजीबाट अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर तह पूरा गरेका । उनका दुई छोरा र दुई छोरी रहेका । 

२. सातौँ राष्ट्रिय थारू साहित्य सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ? 

 वि.सं. २०७९ माघ २०–२३

३. अस्ट्रेलियाले आफ्नो बैङ्क नोटमा बेलायतको नयाँ राजाको तस्बिर नछाप्ने घोषणा कहिले गरेको हो ? 

 सन् २०२३ फेब्रुअरी २

– अस्ट्रेलियाको केन्द्रीय बैङ्कको यस निर्णयसँगै हालै राजसिंहासनमा रहेका बेलायतका राजा चाल्र्स तृतीयको फोटो नोटमा नछापिने भएको । 

– चाल्र्स तृतीय संवैधानिक राजतन्त्रात्मक लोकतान्त्रिक मुलुक अस्ट्रेलियाका पनि राष्ट्राध्यक्ष हुन् । सन् १९९९ मा भएको जनमत सङ्ग्रहमा गणतन्त्र झिनो मतले पराजित भएको थियो ।

४. राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) सरकारबाट कहिले बाहिरिएको हो ? 

 वि.सं. २०७९ माघ २२

– (पार्टीको केन्द्रीय समिति र संसदीय दलको बैठकले पार्टी सरकारबाट बाहिरिने निर्णय गरेपश्चात् २०७९ माघ २२ मा पत्रकार सम्मेलन गरी सभापति रवि लामिछानेले सरकारलाई दिएको समर्थन कायम राखेर सरकारबाट बाहिरिएको घोषणा गरेका ।)

५. नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमका मुख्य प्रशिक्षकमा को नियुक्त भएका छन् ? 

 मोन्टी देसाई, भारत

– (नेपाल क्रिकेट सङ्घले वि.सं. २०७९ माघ २३ मा देसाईलाई दुई वर्षका लागि टिमको मुख्य प्रशिक्षक नियुक्त गरेको ।)

६. नेपालका महत्वपूर्ण ९९ जडीबुटीको विवरण उल्लेख गरी राणाकालमा लेखिएको प्रसिद्ध पुस्तक कुन हो ?

 चन्द्रनिघण्टु

७. ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलले २०७९ माघ १७ (सन् २०२३ जनवरी ३१)मा सार्वजनिक गरेको भ्रष्टाचार अवधारणा सूचकाङ्कमा नेपाल कतिऔँ स्थानमा रहेको छ ? 

 ११०औँ

– ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलले २०७९ माघ १७ (सन् २०२३ जनवरी ३१)मा सार्वजनिक गरेको भ्रष्टाचार अवधारणा सूचकाङ्कमा नेपाल ११०औँ स्थानमा रहेको । 

– सन् २०२१ मा नेपाल ११७औँ स्थानमा रहेको । प्रतिवेदनअनुसार नेपालले भ्रष्टाचार न्यूनीकरणमा झिनो सुधार गरेको देखिएको । 

– नेपालले सन् २०२२ मा ३४ अङ्क प्राप्त गरेको, जुन सन् २०२१ को भन्दा एक अङ्क बढी हो । 

– प्रतिवेदनअनुसार सबैभन्दा कम भ्रष्टाचार हुने राष्ट्र डेनमार्क रहेको छ भने सूचीको अन्तिम स्थानमा अर्थात् सबैभन्दा बढी भ्रष्टाचार हुने मुलुकमा सोमालिया (१८०औँ) रहेको ।

सार्क राष्ट्रको स्थिति

८. अफ्रिका महादेशको घाँसे मैदानलाई के भनी चिनिन्छ ? 

 भेल्ड

– अफ्रिकाको घाँसे मैदानलाई भेल्ड भनी चिनिन्छ ।

– उत्तर अमेरिकाको शीतोष्ण घाँसे मैदानलाई प्रेयरी

भनी चिनिन्छ ।

– दक्षिण अमेरिकाको अर्जेन्टिनामा फैलिएको घाँसे मैदानलाई पेम्पाज भनिन्छ । 

– अस्टे«लियामा पाइने घाँसे मैदानलाई डाउन्स 

भनी चिनिन्छ । 

९. छोरीलाई दाइजोका रूपमा चिउरीको बोट दिने चलन कुन जातिमा रहेको छ ? 

 चेपाङ

– (चिउरीको बियाँ माछा मार्न उपयोग हुने साथै बियाँ पेलेर घिउ पनि निकाल्न सकिने हुँदा बिहेपछि छोरीले चिउरीको घिउ र माछामासु खान पाओस् भन्ने विश्वासका साथ ।)

१०. सिंहदरबारलाई नेपाल सरकारको कार्यालयका रूपमा कहिलेदेखि प्रयोग गर्न थालिएको हो ?

 वि.सं. २००७

– (सिंहदरबार तत्कालीन प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेरले आफ्नो निजी निवासका रूपमा वि.सं. १९६० मा निर्माण गरेका । नवशास्त्रीय वास्तुकला (नियोक्लासिकल वास्तुकला)को नमुना मानिने सो दरबारमा स्टेट हल र ग्यालरी बैठक मुख्य आकर्षणका रूपमा रहेका । युरोपेली शैली–संरचनामा निर्मित यस भवनलाई त्यतिबेला एसियाकै सबैभन्दा ठूलो दरबार मानिन्थ्यो । राणा शासन अन्त्यपछि सो भवनलाई नेपाल सरकारको कार्यालयका रूपमा २००७ सालबाट प्रयोग गर्न थालिएको हो । २०३० मा आगलागी हुँदा यो भवनको केही भाग नष्ट भयो र केही पुनर्निर्माण पनि गरियो ।)

११. ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलको मुख्यालय कहाँ रहेको छ ?

 बर्लिन (जर्मनी)

१२. अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय (इन्टरनेसनल कोर्ट अफ जस्टिस)मा कति जना न्यायाधीश रहने व्यवस्था छ ?

 १५

१३. औँसीदेखि पूर्णिमासम्मको समयावधिलाई के भनिन्छ ?

 शुक्ल पक्ष (ब्राइट हाफ) 

– (पूर्णिमादेखि औँसीसम्मको समयावधिलाई कृष्ण पक्ष (डार्क हाफ) भनिन्छ । शुक्ल पक्षमा चन्द्रमाको उज्यालो भाग क्रमशः बढ्दै जान्छ भने कृष्ण पक्षमा चन्द्रमाको उज्यालो भाग क्रमशः घट्दै जान्छ ।)

१४. नेपालको संविधानमा व्यवस्था भएबमोजिम नागरिकताका प्रकार कति छन् ?

 चार (वंशज, अङ्गीकृत, गैरआवासीय र सम्मानार्थ)

१५. नेपालको सबैभन्दा पुरानो राजमार्ग कुन हो ?

 त्रिभुवन राजपथ 

१६. नेपालको चीनसँग दौत्य सम्बन्ध कहिले कायम भएको हो ?

 सन् १९५५ अगस्ट १

– नेपाल र चीनबीच शान्ति तथा मैत्री सन्धि सन् १९६० अप्रिल २८ मा भएको । 

– नेपाल र चीनबीच सीमासम्बन्धी सम्झौता सन् १९६१ मा भएको । 

– नेपाल र चीनबीच सीमासम्बन्धी प्रोटोकलमा सन् १९७९ मा हस्ताक्षर भएको । 

– काठमाडौँ उपत्यकामा बस्ती बसाउने मञ्जुश्री चीनबाट आएका थिए । 

– नेपालका बारेमा यात्रा वृत्तान्त लेखी प्रचारप्रसार गर्ने पहिलो चिनियाँ नागरिक हुयान साङ रहेका । 

– चिनियाँ झाङ जियानले पहिलोपल्ट सन् ४०६ मा लुम्बिनीको भ्रमण गरेका । 

– प्राचीनकालमा नेपालको भ्रमण गर्ने दुई चिनियाँ यात्री हुयान साङ र फाहियान रहेका । 

१७. गैँडा संरक्षण सम्बन्धमा एसियाली मुलुकहरूको बैठक हालै कहाँ सम्पन्न भयो ?

 चितवन, नेपाल (वि.सं. २०७९ माघ) 

– नेपाल सरकारको आयोजनामा भएको सो बैठकले ‘गैँडा संरक्षणका लागि चितवन घोषणापत्र–२०२३’ जारी गरेको । गैँडा पाइने एसियाली मुलुकहरू नेपाल, भारत, भुटान, इन्डोनेसिया एवं मलेसियाका उच्च सरकारी अधिकारीहरू, विश्व संरक्षण सङ्घको स्पेसिस सरभाइभल कमिसनका अधिकारीहरू, एसियन गैँडाविज्ञ समूह, संरक्षण साझेदार सङ्घसंस्थाका प्रतिनिधिहरू, विज्ञहरू, गैँडा संरक्षणका लागि आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग पु¥याउने दातृ निकायका प्रतिनिधिहरूबीच सहकार्य भई एसियन गैँडा संरक्षणका लागि चितवन घोषणापत्र जारी गरिएको । 

– सो घोषणापत्रमा गैँडा पाइने एसियाली राष्ट्रको छवटा मुख्य विषयगत क्षेत्र ः गैँडा संरक्षण, गैँडाको सङ्ख्या व्यवस्थापन, बासस्थान व्यवस्थापन, अनुसन्धान, अनुगमन तथा सूचना आदानप्रदान, समन्वय र सहकार्यमा सहमति जनाइएको ।

– सन् २०१९ मा भारतमा सम्पन्न भएको दोस्रो बैठकले जारी गरेको ‘एसियन गैँडाका लागि नयाँदिल्ली घोषणापत्र २०१९’ को पुनरवलोकन गर्दै एसियन गैँडा संरक्षणका लागि चितवन घोषणापत्र–२०२३ जारी गरिएको हो । यससम्बन्धी पहिलो बैठक सन् २०१३ मा इन्डोनेसिया र दोस्रो बैठक सन् २०१९ मा भारतमा सम्पन्न भएको थियो ।

१८. विश्वकै ठूलो मानव जमघट कुम्भ मेला कहाँ हुने गर्छ ? 

 भारतको इलाहावाद

– यस मेलालाई विश्वकै ठूलो मानव जमघटका रूपमा लिने गरिन्छ । गङ्गा र यमुना नदीको सङ्गमस्थलमा स्नान गर्नाले मोक्ष प्राप्त हुने हिन्दु धर्मावलम्बीको 

विश्वास रहेको । 

१९. नेपाल ट्रस्टको स्थापना कहिले भएको हो ?

 वि.सं. २०६४ मङ्सिर ६

– राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्य र निजहरूको नाममा रहेको सम्पत्तिको व्यवस्थापन एवं सञ्चालन गर्ने उद्देश्यका साथ यसको स्थापना गरिएको ।

– नेपाल ट्रस्टको संरक्षक प्रधानमन्त्री हुने,

– अध्यक्षसहित सात सदस्यीय सञ्चालक समितिको अध्यक्षमा प्रधानमन्त्रीले तोकेको नेपाल सरकारको कुनै मन्त्री रहने ।

– नेपाल ट्रस्टको नाममा विशेषगरी विभिन्न १२ जिल्लामा जग्गा रहेको जग्गामध्ये सबैभन्दा धेरै जग्गा धादिङ (७०.४० प्रतिशत) र दोस्रोमा काठमाडाँै (२०.६१ प्रतिशत)मा रहेको ।

– ट्रस्टको नाममा रहेको जग्गा (रोपनीमा) ः २१५६३–४–२–१ 

– हाल नेपाल ट्रस्ट ऐन २०६४ र नेपाल ट्रस्ट नियमावली २०६५ प्रचलनमा रहेको ।

२०. पहिलो पटक रोबोट शब्दको प्रयोग गर्ने व्यक्ति को हुन् ?

 कारेल क्यापेक (चेक नागरिक, सन् १९२१)

– रोबोट शब्दको उत्पत्ति रोबोटाबाट भएको । जसको अर्थ फोस्र्ड लेवर भन्ने हुने ।

–  रोबोटको पूूरा रूप रेन्डम अप्टिकल बाइनेरी अस्किलेटिङ टेक्नोलोजी रहेको । 

– पहिलो ह्युमोनोइड रोबोट ‘एरिक’ (युके, सन् १९२८) रहेको ।

– नागरिकता प्राप्त गर्ने पहिलो रोबोट सोफिया (साउदी अरब, सन् २०१८ अक्टोबर २५) रहेको ।

– सोफिया रोबोटको डिजाइन हेन्सन रोबोटिक्सले गरेका । 

२१. टर्कीमा ७.८ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प कहिले गयो ? 

 सन् २०२३ फेब्रुअरी ६

– भूकम्पको धक्का सिरिया, साइप्रस र लेबनानसम्म महसुस गरिएको । 

– सो भूकम्पका कारण सयौँ मान्छेको मृत्यु हुनुका साथै तीन हजारभन्दा बढी घाइते भएको जनाइएको । 

---

१८ माघ २०७९

१. नेपालको कुन नदीबाट लगिएको शिलाबाट भारतको अयोध्यास्थित राम मन्दिरमा श्रीरामको बालस्वरूप मूर्ति बनाइने भएको छ ?

 कालीगण्डकी

– पवित्र कालीगण्डकी नदीका दुई शिला पोखराबाट जनकपुर हुँदै २०७९ माघ १६ मा अयोध्यातर्फ पठाइएको ।

– भारतको अयोध्यामा निर्माणाधीन राम मन्दिरमा राखिने मूर्ति बनाउनका लागि नेपालले प्रदान गरेका दुई शिला वसन्त पञ्चमीको अवसर पारेर गलेश्वर मन्दिरमा शिलाको पूजा गरी शोभा यात्रासहित हस्तान्तरण गरिएको थियो । राम र सीता नामकरण गरिएका दुईटा १६ र २६ मेट्रिक टन तौल भएका र अर्को सानो शिला गरी तीन थान (दुईवटा अयोध्या र एउटा जनकपुरमै राख्ने गरी) शिला पठाइएको । जनकपुर आउने तीर्थयात्रीलाई गलेश्वरसम्म आउन निम्ता दिनका लागि जनकपुरमा सानो शिला पठाइएको । 

– मुस्ताङको दामोदरकुण्डबाट उत्पत्ति भई प्रसिद्ध मुक्तिनाथ मन्दिरका १०८ धाराको जल मिसिएर म्याग्दीको धार्मिकस्थल गलेश्वर हुँदै बग्ने पवित्र कालीगण्डकी नदीको शिलालाई भारतको अयोध्यामा लगेर भगवान् राम र सीताको मूर्ति बनाउन लागिएको । 

– शिला झिकिएको कालीगण्डकी नदी किनारको छेउमा सङ्केतका रूपमा गण्डकी प्रदेश सरकारको सहयोगमा स्तम्भ बनाइने भएको ।

– यी शिला नेपाल सरकारले भारत सरकारलाई उपहारस्वरूप दिएको । 

– कालीगण्डकी नदी किनारको बेनी–गलेश्वर क्षेत्रमा परापूर्वकालमा ऋषिमुनिहरू पुलह, कपिल र जडभरतले तपस्या गरी सिद्धि प्राप्त गरेको किंवदन्ती रहेको ।

२. अन्तर्राष्ट्रिय भन्सार दिवस कहिले मनाइन्छ ?

 जनवरी २६

– नेपालको भन्सार प्रशासनको आधुनिकीकरणमा जोडिएको सूचना प्रणाली र प्रविधि विकासको प्रयासस्वरूप सन् २०१६ जनवरी २६ मा ‘आशिकुडा वल्र्ड’ प्रणाली सुरुवात भएको ।

– सन् २०२१ जनवरी २६ मा नेपाल राष्ट्रिय एकद्वार प्रणाली कार्यान्वयनमा ल्याइएको ।

– नेपालमा वि.सं. २०६० देखि भन्सार सुधार तथा आधुनिकीकरण रणनीति तथा आवधिक कार्यायोजना कार्यान्वयनमा ल्याइएको । हाल छैटौँ चरणको भन्सार सुधार तथा आधुनिकीकरण योजना कार्यान्वयनमा रहेको ।

३. बाजुरा केन्द्रबिन्दु भएर ५.९ म्याग्निच्युडको भूकम्प कहिले गएको हो ?

 वि.सं. २०७९ माघ १०

– यस भूकम्पले बाजुरालगायत सुदूरपश्चिमका विभिन्न जिल्लामा भौतिक क्षति पु¥याएको ।

– सुदूरपश्चिम प्रदेशमा साढे दुई महिनामा ठूला दुई भूकम्प गएका । यसअघि डोटी केन्द्रबिन्दु भएर ६.६ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको थियो । जसले सयौँ घरमा क्षति पु-याएको थियो । यी भूकम्प थप ठूला भूकम्पको चेतावनीका रूपमा पनि लिनुपर्ने राष्ट्रिय भूकम्पमापन केन्द्रको भनाइ रहेको । 

४. वि.सं. २०७९ माघ ९ मा राष्ट्रिय योजना आयोगको उपाध्यक्षमा नियुक्त हुने व्यक्तित्व को हुन् ?

 डा. मीनबहादुर श्रेष्ठ 

– डा. श्रेष्ठले सोही दिन पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका । 

– उनले यसअघि पनि आयोगको उपाध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हालिसकेका ।

५. सर्वोच्च अदालतले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेको प्रतिनिधि सभा पद नरहने पैmसला कहिले गरेको हो ?

 वि.सं. २०७९ माघ १३ 

– अमेरिकी नागरिकता त्याग गरेपछि नेपाली नागरिकता लिने प्रक्रिया पूरा नगरेको भन्दै सर्वोच्चले लामिछानेलाई उम्मेदवार बन्न नै अयोग्य घोषित गरेको । यससँगै उनको सांसद, उपप्रधानमन्त्री एवं गृहमन्त्री तथा पार्टी सभापति पद एकै पटक गुम्न पुगेको । 

– चितवन २ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित लामिछाने मन्त्री नियुक्त भएको ३२ दिनमै पदमुक्त हुन पुगेका ।

– २०५० सालमा नेपाली नागरिकता प्राप्त गरेका लामिछानेले २०७० सालमा अमेरिकाको नागरिकता लिएका । २०७१ मा कायम नरहेको पुरानो नागरिकताको आधारमा नेपाली राहदानी प्राप्त गरेका लामिछानेले २०७५ सालमा अमेरिकाको नागरिकता परित्याग गरेका । 

– लामिछानेले २०७९ माघ १५ मा पुनः नेपाली नगरिकताको प्रमाणपत्र लिएका । यससँगै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्र्टीको सोही दिनको बैठकबाट उनी सो पार्टीको केन्द्रीय सदस्यमा मनोनीत हुँदै पुनः पार्टी सभापति चयन भएका । 

६. चीन र भारतबीच निर्धारण गरिएको सीमा रेखालाई के भनी चिनिन्छ ?

 मेक मोहन लाइन 

– सन् १९१४ मा निर्धारण गरिएको ५५० माइल लामो यो सीमा रेखालाई चीनले अस्वीकार गर्दै आएको ।

– सन् १९४७ मा भारत र पाकिस्तानबीच निर्धारण गरिएको सीमा रेखालाई रेड क्लिफ लाइन भनी चिनिने ।

– सन् १९८३ मा भारत र अफगानिस्तानबीच निर्धारित सीमा रेखालाई ड्युरेन्ड लाइन भनी चिनिने जसलाई अफगानिस्तानले अस्वीकार गर्दै आएको ।

– अमेरिका र लिवियाबीच निर्धारण गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय जलसीमा रेखालाई मृत्युरेखा भनी चिनिने । 

– जर्मनीद्वारा निर्मित जर्मनी र फ्रान्सबीचको सीमा रेखा सिगफ्रेड लाइन हो । त्यस्तै दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा जर्मनीको आक्रमणबाट सुरक्षित रहनका लागि फ्रान्सद्वारा स्विट्जरल्यान्डदेखि बेल्जियमसम्म निर्माण गरिएको किल्लालाई मेजिनट लाइन भनी चिनिने । 

७. पाल्पालाई ढाकाको राजधानी घोषणा कहिले गरिएको हो ?

 वि.सं. २०७८ चैत १२

८. नेपालमा डिजिटल भीसा प्रणालीको सुरुवात कहिलेदेखि भएको हो ?

 वि.सं. २०७८ असार १४

– (४५ वर्षदेखिको हस्तलिखित भिसा प्रणाली प्रतिस्थापन गर्दै तत्कालीन गृहमन्त्री विष्णु पौडेलद्वारा पोर्चुगलका नेपाली मूलका नागरिक तेन्जिङ लामालाई भिसा प्रदान गरी सो पद्धतिको सुरुवात गरिएको ।)

९. बहुक्षेत्रीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बङ्गालको खाडी (बिम्स्टेक)को पाँचौँ सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?

 सन् २०२२ मार्च ३०, श्रीलङ्का 

– नारा : ‘स्वच्छ जनता, समृद्ध अर्थतन्त्र र उत्थानशील क्षेत्रतर्फ बिम्स्टेक’

– सम्मेलनले निम्नानुसारका तीन नयाँ दस्ताबेज अनुमोदन गरेको ।

१. आपराधिक मामिलामा पारस्परिक कानुनी सहायतासम्बन्धी बिम्स्टेक महासन्धि

२. कोलम्बोमा प्रविधि हस्तान्तरण केन्द्र स्थापनासम्बन्धी संलग्नतापत्र

३. बिम्स्टेक सदस्य राष्ट्रका कूटनीतिक प्रतिष्ठान संस्थाबीच पारस्परिक सहयोगसम्बन्धी समझदारीपत्र

– पाँचौँ शिखर सम्मेलनले सङ्गठनको बडापत्र अनुमोदन गरेको । बडापत्रमा नेपालका तर्फबाट तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाद्वारा हस्ताक्षर भएको ।

१०. चीनमा ‘एक दम्पती तीन सन्तान’ नीति कहिलेदेखि लागू भएको हो ?

 सन् २०२१ मे ३१

– राष्ट्रपति सी चिनफिङद्वारा मे ३१ मा सो नीति स्वीकृत गरिएको ।

– चीनमा सन् २०१६ देखि एक दम्पती दुई सन्तान नीति लागू भएको थियो । सोभन्दा अघि सन् १९८० देखि २०१५ सम्म एक दम्पती एक सन्तान नीति प्रचलनमा थियो ।

११. दक्षिण एसियाली खेलकुदमा अफगानिस्तान कहिलेदेखि सहभागी हुन थालेको हो ?

 नवौँ दक्षिण एसियाली खेलकुद (सन् २००४, इस्लामावाद)

१२. वसन्त र पतझड नामक कृतिका लेखक को हुन् ?

 कन्फ्युसियस

१३. हालै अनुसन्धानकर्ताले ठूलो उल्कापिण्ड कहाँ फेला पारेका छन् ?

 अन्टार्कटिका

– वैज्ञानिकको अन्तर्राष्ट्रिय टोलीले सन् २०२२ जनवरीमा हालसम्मकै ठूला पाँच उल्कापिण्ड फेला पारेका । तिनीहरूमध्ये एकको तौल झन्डै आठ किलोग्राम रहेको ।

– पृथ्वीमा यति ठूलो आकारमा उल्कापिण्ड फेला पर्नु दुर्लभ घटना रहेको युरेकअलर्टले जनाएको ।

– यी उल्कापिण्डलाई रोयल बेल्जियम इन्स्टिच्युट अफ नेचुरल साइन्सले विश्लेषण गर्ने जनाइएको । उल्कापिण्डको अध्ययनले ब्रह्माण्डमा हाम्रो स्थानलाई अझ राम्रोसँग बुझ्न मद्दत गर्ने वैज्ञानिकले बताएका । 

१४. विश्व भोकमरी सूचकाङ्क प्रतिवेदन, २०२२ अनुसार नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ? 

 ८१औँ

– (सो प्रतिवेदनअनुसार नेपालमा सबैभन्दा बढी जोखिम कर्णाली प्रदेश र कम जोखिम गण्डकी प्रदेशमा रहेको ।)

१५. वर्तमानमा अवलम्बन गरिएका जलवायु परिवर्तनका नीति यथावत् रहेमा ओजोन तह कहिलेसम्ममा पहिलेकै अवस्थामा आउने वैज्ञानिकहरूले बताएका छन् ?

 सन् २०६६ 

– ह्रास हुँदै गएको ओजोन तहको अवस्था सुधारको बाटोमा फर्किएको जलवायु परिवर्तन र मौसमसँग आबद्ध वरिष्ठ वैज्ञानिकले बताएका । ओजोन तहको विनाशका कारण रहेको औद्योगिक रसायनको प्रयोगको कमीका कारण ओजोन तह फेरि साबिक (सन् १९८०) कै अवस्थामा फर्कने लयमा अग्रसर बनेको उनीहरूको निष्कर्ष रहेको । 

– अमेरिकी मौसम विज्ञान समाजद्वारा प्रस्तुत (१०३औँ वार्षिक बैठक, सन् २०२३ जनवरी १०) अध्ययन प्रतिवेदनमा जियो इन्जिनियरिङजस्तो नयाँ प्रविधिको प्रयोग गरी ओजोन तहको वर्तमान अवस्थाबारे अध्ययन गरिएको जनाइएको ।

– जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी मोन्ट्रियल अनुबन्धमा आधारित रहेर भएको अध्ययनले ओजोन तहलाई क्षयीकरण गर्ने पदार्थमध्ये ९९ प्रतिशत त्यस्ता पदार्थ न्यूनीकरण गर्दै ओजोन तहको सुरक्षा गर्न सफल बनेको र त्यसले पनि उल्लेखनीय रूपमा ओजोन तहको सुधार भएको दाबी गर्न सकिने आधार बनेको तथ्य प्रतिवेदनमा प्रस्तुत गरिएको । 

– ओजोन तहमा प्वाल परेर यसको तह विनाश हुँदा सूर्यबाट आउने हानिकारक परावैजनी किरण सिधै पृथ्वीमा आउँदा मानव अस्तित्वमा नै सङ्कट निम्तिने अवस्था रहने । 

– हाल अपनाइएका जलवायु परिवर्तनका नीति यथावत् रहेमा आगामी सन् २०६६ सम्म अन्टार्कटिकामा, सन् २०४५ सम्म आर्कटिकमा र सन् २०४० सम्म बाँकी विश्वका लागि ओजोन तह पूर्ण रूपमा पुरानै अवस्थाको सुरक्षा कवज बन्नेछ । त्यसपछि ओजोन तहको अवस्था प्वाल पर्नुअघिको अर्थात् सन् १९८० को अवस्थामा पुग्ने अपेक्षा वैज्ञानिकले गरेका । सन् २०१९ र २०२१ का बीचमा अन्टार्कटिकाको आकाशमा ओेजोन तहमा परेको प्वालको आकार पहिलेको तुलनामा धेरै खुम्चिएको देखिएको । जलवायु अनुकूलनमा वैश्विक समुदायको सामूहिक पहलका कारण सन् २००० देखि अन्टार्कटिका क्षेत्रको ओजोनको प्वालको क्षेत्रफल र गहिराइमा बिस्तारै सुधार भइरहेको । 

– ओजोन तहको थप सुधारका लागि हाइड्रोफ्लोरो कार्बनको उत्पादन र खपत घटाउनुपर्नेमा अध्ययनले जोड दिएको । यस्ता ग्यासले प्रत्यक्ष रूपमा ओजोनलाई प्वाल त पार्दैन तर शतिmशाली जलवायु परिवर्तनकारी ग्यास भएकाले तापक्रम वृद्धि गर्दा ओजोन सुधारमा समय लाग्छ । ओजोन तहमा आएको सुधारले सन् २१०० सम्ममा ०.३–०.५ डिग्री सेल्सियस तापक्रम वृद्धि घट्ने अनुमान रहेको ।

१६. फिफाले विश्वकपमा डोपिङ परीक्षणको सुरुवात कहिलेदेखि गरेको हो ?

 सन् १९६६ (आठौँ विश्वकप) 

– त्यस्तै फिफाले सन् १९६६ देखि विश्वकप मस्कट प्रयोगमा ल्याएको । पहिलो मस्कटको नाम विली रहेको ।

– फेरेन्स पुस्कास दुई फरक देशबाट खेल्ने पहिलो युरोपेली खेलाडी बनेका । सन् १९६२ को सातौँ विश्वकप (चिलीमा आयोजित)मा उनले स्पेनको प्रतिनिधित्व गरेका । यसअघि सन् १९५५ मा पुस्कास हङ्गेरीका खेलाडी थिए ।

– फिफाले सन् १९५४ (पाँचौँ विश्वकप) देखि विश्वकप फुटबल प्रतियोगिताका खेल टेलिभिजनद्वारा प्रसारण गर्न थालेको ।

– फिफा विश्वकपमा पहिलो गोल गर्ने खेलाडी फ्रान्सका लुसियन लरेन्ट हुन् । सन् १९३० मा उरुग्वेको मोन्टेभिडियोमा आयोजित पहिलो खेलअन्तर्गत फ्रान्स र मेक्सिकोबीच भएको पहिलो खेलमा उनले सो गोल गरेका थिए ।

– फिफाले कतार विश्वकप–२०२२ देखि टिममा खेलाडीको सङ्ख्या बढाएर २३ बाट २६ पु¥याएको । प्रशिक्षकले आफ्नो टिमको खेलमा यसपालि पाँच खेलाडी स्थानापन्न गर्न पाउने तर सबै अवस्थामा त्यो गर्न भने नमिल्ने । नकआउट चरणको खेल अतिरिक्त समयमा पुग्यो भने थप स्थानापन्न खेलाडी टिममा जोडिने र सोपश्चात् प्रशिक्षकले आवश्यकताअनुसार तिनको प्रयोग गर्न सक्ने ।

References : Gorkhapatra
Rajdhani Daily,
Nepal Samacharpatra